kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Marcel van Eeden

Nederlandse tekenaar, geboren te Den Haag 22 november 1965, woont en werkt in Den Haag.

periode van voor zijn geboortejaar 1965 na. Met zijn tekeningen wil hij, onder de titel ''Encyclopedie van mijn dood'', een reconstructie maken van zijn 'hiervoormaals', de tijd waarin hij nog niet bestond en de deeltjes waaruit hij later gevormd werd nog over de wereld verspreid waren.

De onderwerpen lopen uiteen van stadszichten, chique interieurs en stemmige cafés tot explosies, abstracte patronen en teksten uit kranten. Alles lijkt mogelijk in zijn tekeningen, maar zo is het niet. Zijn tekeningen zijn stuk voor stuk gebonden aan regels die Van Eeden zichzelf heeft opgelegd toen hij aan dit levenswerk begon. Marcel van Eeden verzint niets zelf. Zijn kleine werkkamer is tot de nok toe gevuld met fotoboeken, tijdschriften, kaarten, ansichtkaarten, oude reisboeken van voor 1965, zijn geboortejaar. Hij beperkt zich daarbij niet tot Nederland maar ook Hongarije, Finland en Noord en Zuid Amerika ontbreken niet. Life, Paris Match, de katholieke illustratie, …  Hieruit kiest hij zijn voorbeelden welke hij zorgvuldig natekent waarbij hij zich straf houdt aan hetzelfde A4-formaat, of een veelvoud daarvan. Om het archivalische karakter van het project te onderstrepen werkt hij op crème-kleurig papier dat aan het nieuwe materiaal een patina van ouderdom geeft.

De foto's die hij gebruikt en dus ook zijn tekeningen geven nooit dramatische wereldgebeurtenissen weer maar zijn meestal heel alledaags van onderwerp; stadsgezichten, interieurs van hotels, winkels en stations. Hoewel Van Eeden natuurgetrouw natekent zijn het geen exacte kopieën. Zo verwijdert hij meestal alle sporen van menselijke aanwezigheid uit het straatbeeld en laat complete gedeeltes van de oorspronkelijke afbeelding verdwijnen achter grote zwarte vlekken. Hij laat zien wat híj wil laten zien: lege pleinen, surrealistische teksten, schaduwen, levensmiddelen, afgedekte meubels, tentoonstellingsruimtes etc. het is zijn persoonlijke relatie met de geschiedenis. In de tekeningen van van Eeden herken je foto's waarvan je meent ze eerder gezien te hebben terwijl daar bij nader inzien misschien helemaal geen sprake van is.

Bijna al zijn tekeningen zijn geheel in zwart-wit en met een rijke nuancering van grijstinten. Zijn tekeningen, uitgevoerd in pikzwart negro-potlood waarbij Van Eeden de lichte delen uitspaart, verraden een virtuoze tekentechniek. Van dichtbij, ziet men een ongelooflijk zorgvuldige compositie van met een zeer brede potloodstift geplaatste lijnen en vlakken, een soort abstrahering van de zwarte en grijze partijen in een foto, in een vlak dat in wezen wit bleef. De zware zwarte lijnen van Marcel van Eeden helpen je de voorstelling te ontwaren die in wezen al in het wit aanwezig is. Het grafiet van de tekenstift wordt op alle mogelijke manieren gebruikt waardoor de bladen een sterk grafisch karakter in een soepel en beweeglijk handschrift krijgen.

Zijn werk is vele malen te zien geweest in (overzichts)tentoonstellingen in verschillende musea en galeries: (600 tekeningen) in het GEM te Den Haag, in Galerie Michael Zink (München) tijdens Art Forum in Berlijn, in het Teylers Museum en de Vishal (Haarlem), Museum Valkhof (Nijmegen), de Weteringgalerie en W139 (Amsterdam). Daarnaast is de ontwikkeling van zijn werk te volgen op links naar kunstenaars en tentoonstellingen doorgeeft.

biografie
1965, zijn geboortejaar, het jaar waar zijn tekeningen ophouden te bestaan.

Marcel van Eeden groeide op in Leidschendam, als enig kind. Zijn vader was vertegenwoordiger in tekenmachines - tekentafels voor architecten.

Gerrit Achterberg
Op zijn vijftiende werd hij bij een vriendinnetje geconfronteerd met kunst en literatuur en wist hij: daar wil ik iets mee. Hij raakte gefascineerd door de gedichten van Gerrit Achterberg en vooral door het idee van de magische werking van kunst: „Zoals Achterberg in zijn gedichten een soort bezweringsformules schreef om zijn dode geliefde weer te laten opstaan, zo dacht ik de werkelijkheid te kunnen beïnvloeden door in mijn gedichten alles om te keren. Ik had altijd al iets met omkeringen. Ik schreef over Mussolini die op z'n kop werd opgehangen nadat hij vermoord was en over omkeermachines. Zo hoop je dat alles weer goed komt. Heel romantisch, maar dat ben je als puber."

Toen hij net voor zijn havo-eindexamen zat, overleed zijn vader. „Ik heb dat examen toch nog gehaald. Maar daarna had ik geen idee wat ik moest gaan doen." Het werd een studie Nederlands, vervolgens de sociale academie en daarna kunstgeschiedenis - alledrie hield hij niet meer dan een jaar vol. „Intussen zat ik te rommelen met gedichten en tekeningen.

omkeringen
Toen ik een jaar of twintig was, wilde ik de dingen op hun kop gaan schilderen, daar begon het mee. Maar dat had de Duitse schilder Baselitz al gedaan. Ik zocht dus naar andere omkeringen. Ik heb nog een tijdje zandlopertjes geschilderd, die moetje immers ook steeds omdraaien, maar dat was me te symbolisch. Toen kwam ik op een omgekeerde vorm van leven: het leven voor je eigen leven, dus een omkering in de tijd. Ik ging monochrome grijze doeken schilderen met op elk doek in grote cijfers een datum van voor mijn geboorte. Zo hoopte ik die data weer te laten ontstaan. Het kan natuurlijk niet, maar wel als idee. Dat was de eerste poging om de tijd voor mijn bestaan te bezweren.

Haagse kunstacademie
Zijn toenmalige vriendin, later zijn vrouw, had de Haagse kunstacademie afgemaakt. "Dat was voor mij een soort bolwerk, maar toen ik er door haar studenten leerde kennen, dacht ik: ik kan het ook wel proberen." Hij volgde van 1989 tot 1993 de avondacademie en werkte overdag aan de balie van een bibliotheek.

Eindexamen 1993, Koninklijke Academie Beeldende Kunsten Den Haag ( Autonome Vormgeving ).
Op de academie, liet het idee van omkeringen hem niet los. „Op een gegeven moment was ik bezig met het maken van linoleumsnedes. Ik ben een beetje manisch, als ik iets doe, doe ik alleen dat - dus ik was flink aan het doorslaan met die linosnedes. Maar daardoor leerde ik hoe je in zwart-wit door de licht- en schaduwwerking allerlei problemen kunt op lossen, hoe je bijvoorbeeld in een donkere omgeving over elkaar liggende takken kunt uit beelden, hoe je het nachtelijke erin krijgt, het sprookjesachtige maanlicht. Dat zwart-wit boeide me steeds meer en toen iemand tegen me zei: 'Waarom ga je niet lekker tekenen?' ging er een knopje om en wist ik ineens wat me te doen stond. Voor mijn eindexamenproject in 1993 begon ik de wereld van vóór mijn geboorte na te tekenen."

Ontving in 1993 de Henk Overduinprijs.

Tot 1997 tekende hij met zwart kleurpotlood op papier, staand met het formaat 19 x 14 cm, daarna tekent hij op het formaat 19 x 28 cm, waardoor de voorstellingen een meer panoramisch karakter hebben.

In november/december 2001 had Van Eeden een grote tentoonstelling in Duitsland bij Galerie Michael Zink in München.

tempo vast: elke dag komt er een nieuwe tekening bij. En als het aan hem ligt zal dat de rest van zijn leven zo doorgaan.

tekeningen bevatten verwijzingen naar de negentiende-eeuwse Duitse filosoof Arthur Schopenhauer, die het leven als één groot lijden zag. En toen Van Eeden naast zijn tekenlog een tweede website opende - een 'digitaal plakboek' vol afbeeldingen/citaten en links naar tijdschriften en kunstbladen - noemde hij die site naar de Roemeense doemdenker E.M. Cioran (1911-1995). Vanwaar al die zwartgalligheid? Van Eeden, met lichte tegenzin: „Het zit in je. Ik vind dat negatieve mooi, omdat dat mij het meest ware lijkt. Toen ik die nieuwe site opende, een soort archief, waar ik alles instop wat me interesseert, had ik net Ciorans boek Geboren zijn is ongemak gelezen. Zijn nihilisme spreekt me aan. Cioran vond, net als Schopenhauer, zelfmoord ook geen oplossing. Je moet het hele levensrad stoppen, het steeds opnieuw groeien en geboren worden. Je kunt je afvragen waarom ik dan kinderen heb. Ja, dat vind ik leuk. Ik ben eigenlijk heel vrolijk. Ik heb het naar mijn zin. Ik denk dat Schopenhauer ook een vrolijk persoon was. Als je wat produceert in je leven, ben je sowieso niet depressief. Mijn werk gaat weliswaar over de dood, dat is het thema, de onderliggende draad, maar ik sta daar heus niet elke dag bij stil. Omdat het te erg is, moeten er lichtvoetige tekeningen bij en humor. Het moet voortdurend gerelativeerd. Anders wordt het bombastisch en ongeloofwaardig. Als ik zie hoe een tekening gaat worden, moet ik er vaak om lachen."

GEM, Den Haag, 2003
Marcel van Eeden kreeg in 2003 een grote overzichtstentoonstelling in het GEM. In de expositie “Retrograde” werd aan de hand van ruim 400 tekeningen een overzicht van Van Eeden's ontwikkeling in de laatste 10 jaar gegeven. ook verscheen de catalogus “Marcel van Eeden, tekeningen 1993-2003”. Wim de Bie opende de tentoonstelling.
Van Eedens expositie in het GEM beslaat slechts één zaal. In die ene zaal hangen niet minder dan zeshonderd tekeningen, in ordelijke rijen naast en boven elkaar. De volgorde is min of meer willekeurig. Er zijn abstracte en figuratieve tekeningen. Er is een eindeloze variatie in onderwerpen. Van Eeden tekende acht hamburgers met ketchup en ui. Een groep soldaten bij een kerstboom. Een Zwitsers chalet. Een bos anjers. Een operatiekamer. Een geparkeerde Volkswagen. Of vijf verticale strepen. De meeste tekeningen zijn zwart-wit, in talloze schakeringen, maar er zijn er ook enkele in kleur, zoals die van een moeder met kind bij het koelvak in een supermarkt. Sommige voorstellingen zijn scherp weergegeven, andere juist wat wazig.

Van Eeden: „De tekeningen zijn niet alleen een terugblik op de wereld van voor mijn geboorte, maar ze vormen ook een soort dagboek. Als ik net van een vakantie in Beieren kom, teken ik het Beierse landschap en als ik me niet lekker voel dan maak ik een makkelijke tekening, dan krabbel ik wat na. Wat en hoe ik teken heeft te maken met mijn staat van dat moment. Ik sta mezelf ook wel wat vrijheden toe, ik ben niet klakkeloos realistisch aan het natekenen. Ik laat dingen weg, ik maak uitsnedes uit een foto en soms teken ik een foto na met krassen of alleen met stippen. De laatste tijd combineer ik ook wel eens plaatjes en teksten die niet bij elkaar horen, dan teken ik een soort collages. Of ik kies een foto en teken die dan zonder er nog naar te kijken, als een soort écriture automatique, zodat er in de tekening nauwelijks nog iets van die foto te herkennen is."

2004 EXPOSITIE Institut Néerlandais, Parijs.
Encyclopedie van mijn dood, Tekeningen 1993–2003

Jurylid Prix de Rome 2004

In totaal zijn er nu zo'n 2.400 tekeningen.

Zijn baantje bij de bibliotheek had hij nooit helemaal opgegeven: „Ik doe het nog steeds, een dag per week, uit het idee dat het ineens weer slecht kan gaan, en met twee kinderen geeft dat werk toch een soort zekerheid." Sinds kort doceert Van Eeden aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten te Den Haag.

2005 Marcel van Eeden tekent zijn 'hiervoormaals'

De eenheid van de tekeningen en de regelmaat waarmee Marcel van Eeden werkt, maakt zijn werk tot een samenhangend geheel, een bijna encyclopedisch corpus van gebeurtenissen uit het leven van voor 1965. Zijn oeuvre bestaat op dit moment uit meer dan 3000 tekeningen. Zolang hij 'nog elke dag een tekening wil maken', zal Marcel van Eeden verder werken aan zijn ''Encyclopedie van mijn dood''. „Het is mijn woudlopershandboek. Ik wil tot het eind door gaan, alles moet erin staan. Maar ik weet dat ik dat niet haal."

Marcel van Eeden staat voor 2005 op de 89ste positie in top100 elsevier, 18e in top100 Kunstbeeld en 29ste in Kunstbus top 100.

Bieslog over en met Marcel van Eeden,
publicaties


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 839.