kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Matthew Barney

Matthew Barney (1967, woont en werkt in New York)

De Californische kunstenaar Matthew Barney is een van de meest geruchtmakende jonge kunstenaars van het afgelopen decennium en bekend om zijn video-installaties en foto¹s waarin ingenieus geschminkte Satyr-achtige wezens in een geheel eigen wereld curieuze avonturen beleven.

Zijn nog onvoltooide Cremaster-serie is omhuld met een waas van mystiek en exclusiviteit. In Nederland is Matthew Barney voornamelijk bekend van zijn overzichtstentoonstelling in museum Booijmans van Beuningen en het daarbij horende defilé 'March of the Anal Sadistic Warrior'.

Barney werkt sinds 1994 aan een cyclus van 5 films die de titel Cremaster mee hebben gekregen. In 1994 verscheen de eerste: 'Cremaster 4', daarna volgden 'Cremaster 1', 5 en 2. Barney's werk kan omschreven worden als een grote schittering van prachtig gestileerde beelden die hunkeren om duiding. Zijn films spreiden decadentie en perfectie tentoon, maar ontberen een traditionele verhaalstructuur. In elke film wordt een heel specifieke wereld gecreëerd, vaak gebaseerd op een bestaande mythe, legende of waar gebeurd verhaal. Naast iconen van de Amerikaanse popcultuur die in de films een belangrijke rol spelen, worden er regelmatig toespelingen gemaakt op zaken uit de medische en biologische wereld en ook op het lichamelijke, het seksuele of juist aseksuele.

'Cremaster' is de anatomische benaming voor de draagspier die de testikels samentrekt als reactie op prikkels als kou of angst. De titel suggereert derhalve dat het werk de 'mannelijkheid' problematiseert. Dat geldt vaak voor Barney's sculpturen en installaties, waaronder toestellen en gewichten die regelrecht uit de 'gym' lijken te komen, een ruimte waar van oudsher mannelijkheid in de meest letterlijke zin wordt opgebouwd. Deze objecten zijn echter niet van staal, maar nadrukkelijk van zachte materialen gemaakt, zoals gestolde gelei. Soms ook hebben ze typerende pastelkleuren, zoals de installatie Cremaster 4 - Isle of Man.

De film Cremaster 4 duurt 43 minuten. Ook al heeft deze een soundtrack, er wordt niet in gesproken; de geluiden erbij zijn ritmisch of continu, zoals het getik van tapdansen, drums, afgewisseld met het geraas van racemotoren, het gejank van doedelzakken en het 'elastische' geluid van kleverige substanties als vaseline. Het werk lijkt op een andere manier een geschiedenis uit te beelden dan bij een realistische film gebeurt. De personages voeren handelingen uit, maar deze vloeien niet logisch uit elkaar voort. Personages en plot hebben eerder een mythische dimensie.
Barney zelf speelt een wezen dat half mens, half ram is. We zien hem tapdansen, onder water zwemmen, en door een ingewand-achtige tunnel kruipen. Ook komt er een echte ram in voor, en drie gespierde feeën die onder meer aan het picknicken zijn. Twee paar coureurs op hypermodern vormgegeven zijspanmotoren houden een racewedstrijd. Het is lang niet altijd duidelijk wat deze personages en hun bezigheden betekenen. Al kijkende dringt zich echter bij de toeschouwer onontkoombaar een dimensie van seksualiteit, lichamelijkheid en mannelijkheid op.

De dandy-achtige sater die door Barney zelf gespeeld wordt, staat centraal in Cremaster 4. In de westerse culturele traditie symboliseert de sater mannelijke potentie en seksualiteit. Barney's sater heeft echter behalve puntige, afhangende oren als van een schaap, ook rood haar, een roomkleurig mannenkostuum met vest, stropdas en daspin. Onder de tweekleurige schoenen worden taps bevestigd, zodat z'n schoenen veranderen in substituut-hoeven. We krijgen ook een echte ram te zien, behorende tot de Loughton-schapen, een ras dat alleen op het eiland Man voor de kust van Engeland voorkomt. Deze heeft twee paar hoorns, een paar omhoog en het andere omlaag gericht. Het beest straalt meer mannelijkheid uit dan de sater, die de 'Loughton Candidate' wordt genoemd: deze heeft geen hoorns, maar 'slechts' twee kleine haarcirkels terwijl twee kale plekjes op z'n hoofd de aangroei van het tweede paar suggereren. Zijn al te verzorgde kleding maakt eerder een vrouwelijke dan mannelijke indruk. Mannelijkheid wordt echter weer opgeroepen door twee gestroomlijnde racemotoren met zijspan.

In de installatie Cremaster 4 - Isle of Man in Museum Boijmans Van Beuningen zijn sommige attributen die in de film voorkomen in een zelfstandig werk geïntegreerd. We zien een kleinere replica van het witte bouwsel op de pier met de elementen die een mannenwereld oproepen, zoals de twee motoren aan de voorzijde, en aan de achterzijde de spiegels die in iedere gym aanwezig zijn. Andere elementen verstoren juist het beeld van massieve en solide mannelijkheid, zoals de 'vrouwelijke' pastelkleuren en de darmachtige tunnel bedekt met vaseline die toegang geeft tot een binnenwereld. Aan een van de banden van de blauwe motor zijn, als een verdwaald element, testikels bevestigd. Het mannelijk lichaam is in dit werk opnieuw, maar nu radicaal anders dan in de gym, opgebouwd.

Tot Barney's inspiratiebronnen behoort de performancekunst uit de jaren '70, naast de glossy filmbeelden bekend uit de sport- en entertainmentsector. In 1995 had Barney met sculpturen en installaties in Museum Boijmans Van Beuningen zijn eerste eenmanstentoonstelling in Europa. De performance bij de opening baarde veel opzien. Hierin figureerden topmodellen als cheerleaders en een naakte man op een zijspanmoter werd met een dildo gepenetreerd.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 12.