kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 17 05 2017 017:49 voor het laatst bewerkt.

Maurizio Cattelan

Geboren in Padua, Italië. Woont en werkt in Milaan, Londen en New York. Maakt vooral installaties. Cattelans werk is humoristisch of sarcastisch, subversief en steeds briljant.

De Italiaanse kunstenaar Maurizio Cattelan is er weer in geslaagd een beeld te maken dat tot grote controverse heeft geleid. Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam heeft in een halfronde erker zijn beeld Him uit 2001 opgesteld: een devoot knielende, in smaakvol grijs geklede Adolf Hitler, die met gevouwen handen de ogen ten hemel opslaat. De geknielde en biddende Hitler was twee jaar geleden al te zien op een tentoonstelling in Stockholm waar het echter niet veel heftige emoties opriep.

Het kleine wassen beeld van Hitler in Rotterdam is volgens Cattelan zelf een symbool, een icoon van de angst. ''Het is klein,'' verklaarde hij in een interview in het Amerikaans kunsttijdschrift New Art Examiner, ''omdat je kwaad op iemand kan zijn, maar dit is een manier om daar uit te breken. Waarom hij knielt? Omdat het werkt. Waarom hij bidt? Omdat het werkt. Omdat het een schok is. Je weet niet of hij bidt om nog zes miljoen doden of om vergeving. Je hebt de neiging hem nog een kans te geven.''

Maurizio Cattelan (42) heeft een reputatie in het produceren van krachtig, zeer opvallend werk, waarin hij vaak gebruik maakt van algemeen bekende personen of symbolen, zoals Vietnam, Picasso en voetbal.

Zijn vorige installatie in Boijmans haalde al het televisienieuws: hij liet een gat zagen in de vloer van een zaal vol negentiende-eeuwse schilderijen en zette op een ladder een kaal mannetje (Cattelan zelf), dat belangstellend over de rand keek naar een zomerlandschap uit 1837 van Barend Koekkoek.

In Polen kostte een installatie van Cattelan de directrice haar baan. Het werk leidde tot verhitte debatten in het parlement. Het ging om een levensgroot beeld van de Poolse paus Johannes Paulus II, die geveld door een meteoriet ter aarde is gestort en voorover op het rode tapijt ligt, omringd door glasscherven uit het verbrijzelde plafond.

In 2001 had Cattelan in het kader van de Venetiaanse Biënnale een project op Sicilië. Hij plaatste op een heuvel boven de vuilnisbelt van Palermo een replica van het bekende Hollywood-sign, negen letters van meer dan twintig meter hoog. Twee jaar eerder begroef hij tijdens de Biënnale elke dag een fakir in een hoop zand.

Ook in Amsterdam sloeg Cattelan toe. In 1996 ontdekten de eigenaars van Galerie Bloom dat hun gehele inboedel was weggehaald: tentoongestelde werken, telefoons, computers, administratie. Die inboedel bleek te zijn overgebracht naar kunstinstelling De Appel. Maurizio Cattelan wilde met de spullen van Bloom een installatie maken in een van de zalen van De Appel. Zijn werk betrof een misdrijf: het ontvreemden van de inboedel van de Bloom Gallery om deze als roversbuit te tonen aan het publiek. Dit was appropriation art voor gevorderden, een niveau waar het strafrecht aan te pas komt. Er zijn tenslotte grenzen. Die expositie ging niet door, omdat de politie de kunstenaar sommeerde de gestolen waar onmiddellijk terug te bezorgen. Daardoor bleef de zaal van Cattelan leeg.

Hoe hard er ook wordt geroepen dat Cattelans grachtengordelschandaaltje slechts een flauwe reprise van de jaren zestig 'aksies' betreft, de kunstenaar deed wat geen kunstenaar voor hem durfde: ten eerste geeft hij de kunst op door de heilige grens tussen esthetiek en rechtsorde te overschrijden. Hij steelt. Ten tweede geeft hij zijn vrije kunstenaarschap op door de bajes te riskeren. Tenslotte geeft hij ook het herkenbare kunstwerk op. Hij doet iets dat nog slechts een tactische zet is, geen voltooid produkt waar het zo geharde kunstpubliek kennelijk altijd nog aan hecht.

1999 - In de koepel van de statige ontvangsthal van de Tate Gallery in Londen bungelt hoog boven de vloer een levensgroot dood paard in een tuig. Zijn benen zijn extra lang - dit paard kan nooit gegrazen hebben, want zijn kop kan niet bij de grond komen. De bezoekers lopen er onder door, en van onder af zie je duidelijk dat de ijzerloze hoeven zijn afgesleten. Dit is een paard dat geleden heeft. Het is een mottig scharminkel. De verlengde poten versterken de hulpeloze indruk die het beest geeft. Het is eigenlijk een omgekeerde principe dat Michelangelo toepaste bij zijn beeld van David in Florence: de beeldhouwer maakte Davids hoofd en schouders groter dan naar verhouding juist was, zodat de toeschouwer vanaf de grond toch de details in de hoogte nog goed kon zien.

De Italiaanse kunstenaar Maurizio Cattelan heeft zijn paard van onderen groter gemaakt, daar waar de kijker het dichts bij is. Het is tegelijk een deerniswekkend beeld, en door die rare lange poten ook grappig. Het is een tragi-komisch symbool van vergeefsheid, van lijden en sloven dat uiteindelijk leidt tot niks, dat daar in de lucht hangt - en het is daarmee veel meer dan alleen maar een symbool voor De twintigste eeuw, zoals Cattelan zijn installatie heeft genoemd.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 616.