kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 29-09-2008 voor het laatst bewerkt.

Max Ernst

Duits schilder en beeldhouwer, geboren 2 april 1891 geboren in Brühl bij Keulen - overleden in 1 april 1976.

Na W.O. I werd hij één van de leiders van het dadaïsme in Keulen. Belangrijkst is hij echter als surrealist. Sinds de jaren vijftig schilderde hij vooral kleurrijke, lyrische, abstracte schilderijen.

Zijn oeuvre, dat zeer omvangrijk was, getuigt van veel fantasie en een grote intelligentie. Steeds terugkerende objecten in zijn werk zijn vogels, het woud, de vrouw en de 'gestorven' stad.

Ernst gebruikte ook een veelvoud van technieken in zijn werk: de (foto)collage, de frottage (een eigen uitvinding, geïnspireerd door het automatisme), de decolcomanie, de linoleum snede, de tekening; hij deed ook aan beeldhouwkunst was natuurlijk ook schilder. Ernst was ook, in beperkte mate, schrijver (al dan niet in samenwerking met Hans Arp); zijn 'Écritures' werden in 1970 in Parijs uitgegeven. Veel van zijn werk is verloren gegaan.

Biografie
Nadat Max ernst in Bonn filosofie en psychologie had gestudeerd, besloot hij kunstenaar te worden.

Het veelzijdige werk van deze kunstenaar bestaat onder meer uit de dadaïstische collage en assemblage. Hij vond verschillende technieken uit die ook andere kunstenaars gingen gebruiken. max ernst was erg geïnteresseerd in het toeval, het objet trouve, en had ook verschillende technieken ontworpen om dat uit te buiten, zoals frottage, en de collage. Ook deed hij, samen met breton, picabia en andere literaire surrealisten, mee aan de eerste expirimenten met het automatisme.

In 1913 exposeerde hij voor het eerst, bij de kunstenaars van het Rijnlandse expressionisme.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werkte hij weinig.

In 1919 richtte hij samen met Hans arp de Keulse dada kunstenaarsgroep op. Samen gaven ze een tijdschrift uit.

Catharina ondulata, 1920, Londen, Verzameling Penrose
Een compositie met mechanistische inslag, verwijzend naar de machinerieën van Duchamp en Picabia. Een rotsachtig wezen met een eigen leven en vol humor. Ernst organiseerde in de geest van dada te Keulen i.s.m. Baargeld subversieve manifestaties en acties waaraan het publiek kon deelnemen, te vgl. met onze hedendaagse happenings. (Histoire)

La femme chancelante (heen en weer zwaaiende vrouw), 1920, olieverf op doek, 131x98, Düsseldorf, Kunstsammlung Nordrhein Westfalen
Le délire précis d'Ernst, associé aux pouvoirs suggestifs d'un tempérament philosophique toujours en alerte, lui inspire les plus belles fêtes de l'imagination et de l'humour. (Histoire)

De olifant van Celebes, 1921, olieverf op linnen, 130x110, Londen, the Tate Gallery
Overgang naar het surrealisme. Een totaalbeeld: een werken met de vorm. Stofzuigervorm. Celebes wordt vernoemd op het werk. Invloed van De Chirico. (Amarant)
Een dierlijke vitaliteit domineert dit schilderij, waarin net als bij De Chirico het diepteperspectief met een vergrote voorgrond wordt gecombineerd. Het lichaam van de 'olifant', dat gepantserd is met een soort Afrikaanse graansilo, heeft een slurf die in een stierenkop eindigt. Op het lichaam staat een metalen constructie. Een naakte vrouw zonder hoofd vlucht het beeld uit. Dit monster staat voor blindheid, geweld en de angst van de mens voor gevangenschap, onwetendheid en de dood. (Leinz 91-92)

In 1921 had hij een expositie met zijn collages, waar André breton erg van onder de indruk was. Zo kwam hij het surrealisme.

In 1922 verhuisde de kunstenaar naar Parijs, waar hij een surrealistische groep oprichtte met André breton en Paul Eduard. Hallucinaties, de droom en het onderbewuste werden belangrijk in zijn schilderijen en tekeningen.

Tot de belangrijkste werken van Max Ernst worden gerekend: 'La Parole' (1921) en 'Oedipus Rex' (1924).

Oedipus Rex, 1922, olieverf op doek, 93x102
Vogelmotief: op 16-jarige leeftijd wordt in dezelfde nacht zijn jongste zus geboren en sterft zijn lievelingsvogel. Verband: geboorte van de zus is oorzaak van de dood van de vogel, vandaar de fascinatie voor vogels in zijn werk. Verband tussen Oedipus en de slechte relatie met zijn vader: de vogels zijn gevangen. Vingers door het venster met noot en doorboord door zaag, zonder bloed na te laten. Perspectief à la De Chirico. (Amarant)

Rendez-vous des amis, 1922, olieverf op linnen, 130x195, Keulen, Museum Ludwig (Hamburg, verz. L. Bau)
Een waarheidsgetrouw portret van de groep dada-Parijs. De meesten zouden twee jaar later trouwens lid worden van de groep surrealisten onder leiding van Breton. Toch ook een beeld van Raffaël, Dostojewski, De Chirico. Verwant met oude barokke schuttersstukken (met nrs. en op een plaatje hun namen).
1. René Crevel (Schrijver, pleegde zelfmoord in 1935)
2. Philippe Soupault (schreef samen met Breton Champs Magnétiques)
3. Jean Arp
4. Max Ernst (exacte weergave van de jongeman uit l'age d'or, een film van Bunuel)
5. Max Morise
6. Fjodor Dostojevski
7. Rafaello Sanzio
8. Théodore Fraenkel
9. Paul Éluard
10. Jean Paulhan
11. Benjamin Péret
12. Louis Aragon
13. André Breton
14. Johannes Theodor Baargeld
15. Giorgio de Chirico
16. Gala Èluard (de latere vrouw van Dali)
17. Robert Desnos
De vrienden zijn tijdens een zonsverduistering bijeen in een berglandschap. Hun opstelling is ontleend aan Raffaëls fresco la disputà del sacramento. De aanwezigen zijn, zoals bijvoorbeeld ook op foto's van reünies gebeurt, van een nummer voorzien, dat naar de bijgevoegde namenlijst verwijst. De schrijvers en dichters zijn in de meerderheid, aangezien het Parijse surrealisme ontsproot rond het tijdschrift 'la littérature'. Desnos, Péret en Crevel schreven in de trance van het automatisch schrijven (écriture automatique) hun eerste surrealistische teksten. Naar die methode, het uit het duistere onbewuste beelden naar boven brengen, verwijst de zonsverduistering, die bovendien het samenzijn van de vrienden een historisch karakter geeft en deze 'in het licht' zet. Ook het stilleven links kan opgevat worden als een symbool van hogere kennis en inspiratie en als zinnebeeld van de moeilijke toegankelijkheid van de verborgen wijsheid (de vesting). Het mes, als instrument van de collagekunstenaars, krijgt de dimensie van schending en opheffing van taboes.
Hier zijn dus alle belangrijke personen en thema’s samengevoegd van het vroege surrealisme, dat tussen 1924 (eerste manifest) en 1929 (tweede manifest) tot volledige ontplooiing kwam. (Leinz 88-90; Amarant; Histoire)

Les hommes n'en sauront rien, 1923, Milaan, Galeria Schwarz
De verwarrende titels van de ook literair talentvolle Ernst, voegen aan zijn plezierige werken ook een raadselachtige opwinding. Eerste surrealistisch schilderij. Zie biografie. (Histoire)

Al in 1923, een jaar voor het surrealistisch manifest van Breton, maakte hij Les hommes n'en sauront rien (Tate Gallery), dat alle karakteristieke elementen van het surrealisme bevatte: een onwerkelijke droomachtige sfeer, een verlaten landschap en erotische elementen.

Het paar (de omarming), 1924, olieverf op doek, 73x54, privé-verzameling
Het is ontstaan vóór het ontstaan van de frottagetechniek, en hier maakt Ernst ook weinig gebruik van de collage. De verf is grof en impulsief aangebracht. De in elkaar geslingerde vormen herinneren in hun anatomische vervorming aan het expressionisme. Het motief van de vogelmens zal regelmatig in het oeuvre van Ernst terugkeren, maar dan meer uitgewerkt. Dit mythische dier dat hij loplop of Vogelobre Hornebom noemt, is zijn privé-spook en is eigenlijk niets anders dan zijn spreekbuis, het wezen dat zijn fantasieën vertolkt. (exp 352)

Les grands amoureux, 1924,

Twee kinderen, bedreigd door een nachtegaal, 1924, olieverf op hout met houten constructie, 70x57x11, New York, Museum of Modern Art

Figuur (Vrouw), 1925, olieverf op doek, 100x65, Basel, Kunstmuseum, Emanuel Hoffmann-Stiftung
Er zijn verschillende technieken gesuggereerd: collage, frottage, tekenen, schilderen. De sterk uitgelengde hals en brede schouders versterken de dominerende pose en de bijna gezichtsloze kop herinnert aan De Chirico's ledenpoppen. (exp 352)

Vogels, ca. 1926, olieverf op zandpapier, 21x26,
Sotheby estimate: 170.000-210.000$.

Het grote woud, 1927, olieverf op doek, 114x146, Basel, Kunstmuseum
Een arsenaal van vormen die verwantschap schijnen te vertonen. Hij keert uit het magisch-bovenzinnelijke in zoverre tot het werkelijke terug dat de maan en het bos door de beschouwer te herkennen zijn als afkomstig uit een andere wereld. (KIB 20ste 195)

De horde, 1927, Verz. J.B. Urvater
Uiting van de strijd der Titanen. Halfdierlijke-halfmenselijke monsterachtige figuren rijzen op uit een soort brij en vormen een vreemdsoortig maar krachtig visioen. (Histoire)

Après nous la maternité, 1927, olie, 147x115, Düsseldorf, Kasteel Jägerhof, Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen

De man, de beste vriend van de vrouw, 1927, olieverf op doek, 97x131, Basel, Kunstmuseum, Emanuel Hoffmann-Stiftung
In zijn tekeningen en schilderijen gaat Ernst uit van reeds bestaand en vooraf bij elkaar gebracht materiaal. Dat doet hij met collages en later ook met zijn frottage- of doordruktechniek. Deze bestaat hierin dat verschillende materialen als hout en steen door wrijven met een potlood op papier doorgedrukt worden. Vanuit deze frottages schept hij door combinaties en accentueringen een bizarre wereld die schijnbaar automatisch is gegroeid. De zo gevonden motieven gebruikt hij in tekeningen en schilderijen.
De automatische schriftuur en het organisch groeien van vaag menselijke gestalten in een illusie van constante beweging, zien we hier zeer duidelijk. De mens is hier geheel deelachtig aan groeiprocessen in de microkosmos (exp 352)

Personages zonder hoofd, 1928, 162x130
Zonsondergang, 1929, 100x80

Zijn werk werd door de nationaal-socialisten in Duitsland verklaard tot entartete kunst.

De gehele stad, 1935-1936, olieverf op doek, 60x81, Zürich, Kunsthaus

Na ruzie met Breton verliet Ernst in 1938 de surrealisten.

Hij vertrok vóór W.O. II naar New York. Tijdens de Tweede Wereldoorlog verbleef hij enige tijd in een interneringskamp, waarna hij emigreerde naar de Verenigde Staten van Amerika.

Marlène, 1940-41, doek, 24x20, Houston, De Menil Collection

In 1941 kon hij, met zijn derde vrouw, Peggy Guggenheim, naar de Verenigde Staten vertrekken, waar hij in de jaren veertig trouwde met de surrealistische schilderes Dorothea Tanning.

Napoleon in de woestijn, 1941, olieverf op doek, 46x38, New York, Museum of Modern Art
Gemaakt net voor zijn vertrek naar de U.S.A. De angst die het Franse leger kan hebben doorstaan in de beginfase van de oorlog is hier met een ijzige ironie weergegeven: de kunstenaar degenereert de menselijke en dierlijke figuren en herleidt hen tot een min of meer minerale toestand. (Histoire)

De koning speelt met zijn koningin, 1943-44, brons, hoogte 87, gegoten in 1954, New York, Verz. William N. Copley
Max Ernst laat zijn metamorfose plaatshebben op die plek waar woorden, voorwerpen en gedachten in de strenge ordening van de ruimte nog niet elk hun eigen plaats hebben gekregen. De koning en de koningin vertegenwoordigen alles wat deze twee woorden inhouden tegelijk: de demonische heerser uit de oertijd met de stierenkroon, tactische schakers en schaakstukken - spel en magie met woorden en begrippen, met vormen en dingen. (KIB 20ste 155)

Pas in 1952 keerde hij terug naar Frankrijk.

Steenbok, 1948-1964, brons, 240x205x130, vernietigd, fragmenten in de V.S. in een privé-verzameling

In 1958 werd hij tot Fransman genaturaliseerd.

Une semaine de bonté (een week vol goedheid), een beeldverhaal van goedheid, liefde en menselijkheid, het maandagse element: water, 9de beeld, 1963, 20x14, naar de Duitse uitgave, 1963


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 722.