kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 30-03-2008 voor het laatst bewerkt.

Nam June Paik

Koreaanse componist en beeldend kunstenaar, geboren op 20 juli 1932 in Seoel, gestorven 29 januari 2006 in Miami

Paik experimenteert met de in de elektronische media aanwezige mogelijkheden en is een van de pioniers van de videokunst. Hij legde zich toe op nieuwe relaties tussen muziek, moderne technologie en het publiek.

Nam June Paik - Electronic Moon 2

Wie de toepassingen van informatica in de kunst wil bestuderen kan onmogelijk naast de figuur van Nam June Paik kijken. Deze 'vader' van de videokunst kan beschouwd worden als de eerste die de nieuwe media introduceerde in de artistieke wereld en op die manier kan hij ontegensprekelijk gezien worden als katalysator voor latere ontwikkelingen zoals multimediakunst en Net.Art.

Onder druk van de oorlog in Korea vlucht de familie Paik in 1949 via Hong Kong naar Japan waar Paik onder druk van zijn familie, een doktorstitel probeert te behalen. Van 1952 tot 1956 studeert hij muziek- en kunstwetenschappen en Westerse esthetica en filosofie aan de Universiteit van Tokio. De gewenste doktorstitel behaalde hij echter nooit.

1956/57 Studeert muziekgeschiedenis in München; maakt kennis met K. Stockhausen.
Paik kwam in Duitsland in kontakt met de 'experimentele muziek' en voelde zich speciaal aangetrokken tot de vele 'slechte componisten' wiens werk hij er leerde kennen. Dit sterkte hem in de overtuiging dat er dus ook wel plek was voor een slechte Koreaanse componist. Tot zijn Duitse contacten behoorde ook de invloedrijke essayist Hans Helms, die hem vertrouwd maakte met het werk van Stirner.

Het is vooral tijdens zijn studieperiode in München dat de jonge Paik een eerste invloed zou ondergaan die een onuitwisbare stempel zou drukken op zijn verdere artistieke leven en op de ontwikkeling van een persoonlijke esthetiek.

1957/58 Studeert compositieleer aan de Musikhochschule van Freiburg.

In 1958 ontmoette Nam Yun Paik in Darmstadt, n.a.v. de Internationale Ferienkurse für Neue Musik, voor het eerst John Cage die er als voordrachtgever was uitgenodigd. Dit contact met de Amerikaanse avant-garde zou hem later verleiden tot zijn verhuizing naar de Verenigde Staten. In zijn kunst communiceerde Cage de ideëen van Marcel Duchamp en zijn 'ready mades' naar een hele generatie van jonge kunstenaars en performers. Het was ook Cage die de kunstenaar introduceerde bij Fluxus, een beweging waarvan Paik de idealen nooit helemaal ontrouw is geworden, zelfs niet nadat Fluxus als beweging ophield te bestaan. John Cage is van een bepalende invloed op het werk van Paik geweest zoals blijkt uit de symfonie for 20 rooms (1961) waarbij het publiek zich verplaatst, de Exposition of Music (1963), waarbij het publiek zelf de instrumenten bespeelt, en de TV bra for living sculpture (1969) met muzikale 'storing' op BH-vormige beeldschermen.

Werkt van 1958-63 in de studio voor Elektronische Muziek van de WDR in Keulen.

Tot 1963 hield Paik zich binnen Fluxus hoofdzakelijk bezig met muziekcollages en performances, waarbij hij vaak absurd agressief te werk ging. Het meest representatieve voorbeeld uit de periode is ongetwijfeld zijn Hommage à John Cage uit 1959 voor geluidsband en piano, waarin de componist de traditionele instrumentatie en de bourgeois compositiepraktijk ter discussie stelde. Het stuk vormt in de carrière van Paik ook een belangrijk breekpunt tussen zijn zuiver muzikale bezigheden en zijn activiteiten als performer/videokunstenaar, de richting waarin hij vanaf 1963 steeds meer zou evolueren.

In een periode waarin in de seriële muziek de 'cluster' zijn volle opgang maakte, slaagde Nam June Paik er zelfs in Karlheinz Stockhausen te shockeren door clusters voor te schrijven, zo breed, dat de gehele piano ervoor diende te worden omvergegooid. Hiermee sloot hij dus duidelijk aan bij de Fluxus beweging, die overigens na enkele schandalen, in 1962 verboden werd.
In 1962 neemt Paik deel aan het Fluxus festival in Wiesbaden.

Een voorbeeld van een van de vele Fluxus-komposities van Nam Yun Paik:
Stuk voor Jachthoorn solo,
- de solist, in kostuum, betreedt het podium met de jachthoorn onder de arm, zoals gebruikelijk.
- Hij maakt een buiging voor het talrijke publiek, waarbij echter 2000 knikkers die op voorhand in de jachthoorn waren gegoten, de zaal inrollen.
- de solist verdwijnt, na het groeten, weer van het podium.

Hoewel zijn eerste composities aansluiting vinden bij het seriële idioom van de late vijftiger jaren, is het werk toch in eerste plaats gekenmerkt door collagetechnieken en improvisatorische materiaalverwerking. Zijn eerste stukken zijn tape-muziek. Lang heeft hij echter niet binnen zulk idioom gewerkt en hij verliet spoedig het 'vervelende' twaalftoonssysteem, voor kwarttoonspianomuziek.

In 1963 heeft Paik zijn eerste solotentoonstelling in Galerie Parnass, Wuppertal.
In Galerie Parnass, Wuppertal had Nam June Paik in 1963 met 'Exposition of Music-Electronic Television' zijn eerste grote expositie met televisietoestellen. Deze tentoonstelling was meer dan een uiting van anti-kunst of het dwangmatig streven naar originaliteit in de kunst, het was een kritisch statement van de artiest over het medium dat het sociaal leven steeds meer leek te bepalen in plaats van er een meerwaarde aan toe te voegen. Wat hem vooral ontgoochelde aan het medium was het eenrichtingsverkeer van de communicatie, de kijker had immers geen wederwoord op de voortdurende beeldenstroom die hem van alle kanten leek te bestoken.
Paik behoorde tot de generatie die de introductie van de televisie had meegemaakt en er hoge verwachtingen van koesterde. Deze werden niet ingelost, televisie werd in de eerste plaats een middel voor massacommunicatie. Veel van zijn werken zijn erop gericht om de communicatie met de kijker te herstellen en daarmee van het medium een democratisch instrument te maken. Paik zal de technische en creatieve mogelijkheden van televisie uitbuiten, precies om te wijzen op de dreigende vervlakking die het gevolg is van het medium 'televisie'. Deze vingerwijzing realiseert hij door op de schermen beelden te projecteren die de kijker tot relativering en contemplatie moeten aanzetten.
Onder het motto 'television tortured the intellectuals for a long time...it is about time that the intellectuals torture television' bracht hij in de beeldenstroom allerhande vervormingen, vertragingen en verkleuringen aan.
Aanvankelijk waren zijn beeldmanipulaties nogal beperkt, om storingen te veroorzaken werden hoofdzakelijk magneten gebruikt, vanaf 1969 werden zijn mogelijkheden enorm uitgebreid door het gebruik van de 'videosynthesizer' die hij samen met de de New Yorkse technicus Shuya Abe had ontwikkeld, hiermee konden kleur en vorm vrij gemanipuleerd worden.

1963/64 Woont in Japan; experimenteert met de elektronische manipulatie van televisiebeelden.

In 1964 verhuist Paik naar New York en begint samen te werken met Charlotte Moorman.
Charlotte Moorman was een Amerikaanse celliste die zich inzette voor de experimentele muziek vooral van de Fluxus beweging.
Met Charlotte Moorman kon Paik zijn videokunst en het medium televisie vermenselijken door de schermcultuur tot een 'alledaags' performatief instrument en expressief middel te herleiden. De schandaalopera sextronique uit 1967 of Paiks Concerto for TV cello and Videotapes (1972) zijn ongetwijfeld de beste voorbeelden van deze vruchtbare samenwerking. Van Charlotte Moorman wordt nogal eens beweerd dat ze in haar samenwerking met Paik, de dood heeft gevonden. In vele van Paik's stukken kreeg Charlotte Moorman immers kleine videomonitors op de plaats van de blote borsten aangekleed. Het zou te wijten zijn aan de stralingen van deze monitors, dat ze de borstkanker opliep waaraan ze uiteindelijk bezweek.

1965 Solotentoonstelling in de Galleria Bonino, New York.
1966 Eerste installaties met tv-monitoren.
1969/70 Ontwikkelt samen met Shuya Abe een videosynthesizer.

Electronic Superhighway

Vanaf het midden van de jaren '70 worden zijn installaties steeds omvangrijker en legt Paik meer de nadruk op het sculpturale karakter ervan. Zo realiseert hij in 1986 zijn Family of Robot en halfweg de jaren '90 megalomane videowalls zoals Electronic Superhighway, Continental U.S.

1971 Solotentonstelling in het Museum of Modern Art, New York.
1975 Paik neemt deel aan de Biennale van Sao Paolo.
1977 en 1987 Deelname Documenta 6 en 8, Kassel.
1979 Leerstoel aan de Kunstacademie van Düsseldorf.
1982 Overzichtstentoonstelling van Paik in het Whitneymuseum, New York.
1991/92 Belangrijke rondreizende tentoonstelling, 'Video Time - Video Space', in Düsseldorf, Zürich, Basel en Wenen.
1993 Vertegenwoordigt Paik Duitsland op de Biennale van Venetie.
1995 Overzichtstentoonstelling in het kunstmuseum van Wolfsburg.

Paik's werk wordt gekenmerkt door enerzijds een ogenschijnlijke grote techniciteit (gebruik van heel wat elektronische middelen) en anderzijds, in contrast daarmee, een heel grote naïviteit. In zijn werk treft ons telkens weer de tegenstelling tussen de westerse levensstijl enerzijds en het mysterie van het Oosten anderzijds. Met zijn beroemde video-installatie waarbij hij een mediterende Boedha voor een videocamera plaatst, zo dat de Boedha mediteert gezeten tegenover een videomonitor waarop de mediterende Boedha mediteert raakt Paik's werk zeer sterk de trend in de 20e eeuwse kunst die men meestal de concept art noemt. Zijn vrouw, de japanse Shigeko Kubota, is eveneens een interessante kunstenaar.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 43.