kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 13 10 2016 15:43 voor het laatst bewerkt.

Nederlandse-Kunst

Nederlandse Kunst

Galeries en andere Cultuurinstellingen in Nederland. Nederland.

Nederlandse Kunst
Van vroege perioden dateren prehistorische en Romeinse resten.
Belangrijke architectuur is overgebleven uit de Romaanse periode.

gotische periode
De gotische architectuur, die door de orden der cisterciënzers en premonstratenzers werd ingevoerd, vertoont veel afwijkingen van het elders gangbare type. Dit werd voornamelijk veroorzaakt doordat men in Nederland, in tegenstelling tot de meer zuidelijk gelegen landen, in plaats van het zachte tufsteen het veel hardere baksteen gebruikte. De decoraties aan de gebouwen zijn mede hierdoor eenvoudig en sober gebleven. Gotische kerken treft men o.m. aan te Utrecht (dom), Haarlem (Sint Bavo), Gouda (Sint Jan) en 's-Hertogenbosch (Sint Jan; het rijkst versierd). Ook is er gotische profane bouw, o.m. het raadhuis te Gouda en dat de Middelburg.

Renaissance
Circa 1500 deed de Renaissance haar intrede; aanvankelijk diende de nieuwe stijl zich vooral aan in met name het ornament. Het is dan ook veelzeggend dat niet de bouwmeesters, schilders en beeldhouwers de leidende figuren waren, maar ornamenttekenaars, schrijvers en theoretici, zoals Hans Vredeman de Vries en Pieter Coecke van Aelst. In de gevels verwerkte men baksteen in combinatie met natuursteen. Vooral in de Zuidelijke Nederlanden had deze nieuwe stijl veel invloed; Antwerpen werd een belangrijk centrum. In het noorden kwam de Renaissance vooral tot uiting in de architectuur.

Schilderkunst van het noorden

Vooral omdat welvarende burgers en kooplieden de belangrijkste opdrachtgevers waren en niet Kerk en Hof, ontwikkelde de schilderkunst van het noorden zich zeer veelzijdig, gestoeld op een traditie van eerdere eeuwen en uitmondend in een hoogtepunt in de 17e eeuw (genrestukken).

Toen Antwerpen in 1585 in Spaanse handen viel en de Schelde werd gesloten, namen vele Antwerpenaren de wijk naar het noorden en vestigden zich veelal in het welvarende Amsterdam, waar zij een belangrijke rol in de verdere bloei van deze stad speelden. Het inwonertal van Amsterdam nam snel toe, met als gevolg dat de stad keer op keer moest worden vergroot. Het fraaie stadhuis (thans Koninklijk Paleis) op de Dam, door Jacob van Campen ontworpen, en waaraan onder meer de beeldhouwers Rombout Verhulst en de Antwerpenaar Artus Quellinus werkzaam waren, brengt de trots van de burgerij op hun welvarende stad tot uitdrukking.

18e eeuw
De 18e eeuw kenmerkt zich door een sterke Franse invloed, veroorzaakt door de vele hugenoten die sinds 1685 naar Nederland uitweken. De ontwerpen en ornamentboeken van Daniel Marot (ca 1663-1752) vonden hun toepassing in de architectuur. Onder invloed van het Franse classicisme ontstond er een academische schilderkunst, die met vaste regels en wetten werkte ( Gerard de Lairesse ).

19e eeuw
In de 19e eeuw ontstonden in het kielzog van het classicisme grote historiestukken.

Haagse School
Onder invloed van de Romantiek en de Franse School van Barbizon ontwikkelde zich een sterk nationaal gericht impressionisme: de Haagse School.

De Stijl
In 1917 richtten enkele kunstenaars en architecten, o.w. Mondriaan, Theo van Doesburg en Rietveld, de groep De Stijl op. De heldere eenvoud en logische constructies van De Stijl vonden in het buitenland veel navolging.

Cobra en Nulgroep
Na WO II werd de Nederlandse kunst steeds sterker internationaal gericht. Bekendheid in het buitenland verwierf o.m. de in 1948 opgerichte Cobra-groep met Karel Appel als belangrijkste vertegenwoordiger. Veel andere kunstenaars zoals Armando, Carel Visser, Jan Dibbets, Henk Visch, Marlene Dumas of René Daniëls kregen eveneens over de grenzen een belangrijke naam.

Musea
Met bijna 1.000 musea heeft Nederland de grootste museumdichtheid ter wereld. Enkele van de bekendste musea zijn het Rijksmuseum en het Vincent van Gogh Museum in Amsterdam, het Museum Boymans-van Beuningen in Rotterdam, het Mauritshuis in Den Haag en Paleis het Loo in Apeldoorn. Hedendaagse kunst is te bewonderen in onder meer het Stedelijk Museum in Amsterdam, het Kröller-Müller Museum in Otterlo, het Bonefanten Museum in Maastricht en het Van Abbemuseum in Eindhoven.

Architectuur
Ook op het gebied van architectuur en stedenbouw heeft Nederland een traditie hoog te houden. Maar liefst 50.000 gebouwen, objecten en complexen zijn tot rijksmonumenten bestempeld. De overheid beschermt en draagt financieel bij aan de instandhouding ervan. De 17e- en 18e-eeuwse grachtenpanden in Amsterdam zijn wereldberoemd. Dat geldt ook voor de stedelijke uitbreidingsplannen die in de 20e eeuw zijn gerealiseerd zoals Amsterdam-Zuid van de architect en stedenbouwkundige Berlage en de naoorlogse nieuwbouw in het centrum van Rotterdam. Moderne architectuur kent in Nederland een veelvoud van verschijningsvormen. Jonge architecten krijgen de gelegenheid tot experimenteren bij de bouw en de uitbreiding van steden. Ook de overheid heeft invloed op architectuur door haar rol als opdrachtgever. Recente voorbeelden zijn het modernistische gebouw van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu (Hoogstad) en het postmodernistische gebouw van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (Graves en Soeters). Andere bekende Nederlandse architecten zijn onder meer Aldo van Eyck, Herman Hertzberger, Wim Quist, Pi de Bruyn, Rem Koolhaas en Jo Coenen. Laatstgenoemde heeft het gebouw ontworpen waarin het Nederlands Architectuur Instituut in Rotterdam is gehuisvest. In Amsterdam is het Berlage Instituut gevestigd: een internationale ‘werkplaats' voor talentvolle architecten, stedenbouwkundigen en landschapsarchitecten.

Muziek
Op het gebied van de klassieke muziek telt Nederland een groot aantal orkesten, verspreid over het hele land. Het bekendste is het Koninklijk Concertgebouworkest in Amsterdam. Bekende kleinere ensembles zijn het Orkest van de XVIIIde eeuw, het Amsterdam Baroque Orchestra en het Schönberg Ensemble in Amsterdam. De opera maakt een grote bloei door. Vooral De Nederlandse Opera in Amsterdam heeft een grote internationale reputatie opgebouwd. Per jaar verzorgt De Nederlandse Opera ongeveer tien producties, die voornamelijk in Amsterdam worden uitgevoerd. De moderne opera vormt een belangrijk onderdeel van het repertoire.

Het Holland Festival is een internationaal bekend muziekfestival dat elk jaar gedurende de gehele maand juni in Amsterdam wordt gehouden en in 1997 zijn 50-jarig bestaan vierde. Een ander belangrijk muziekfestival is het Holland Festival Oude Muziek in Utrecht, waarin middeleeuwse en barokmuziek centraal staan. Vooraanstaande musici en ensembles uit binnen- en buitenland nemen aan dit festival deel. Ook jazz, pop en geïmproviseerde muziek zijn populair. Het North Sea Jazz Festival is het grootste en bekendste jazzfestival van Europa. Pinkpop, Parkpop en Dynamo Open Air zijn bekende popfestivals.

Dans
Nederland heeft een grote naam op het gebied van de moderne dans. Het werk van het Nederlands Dans Theater (NDT) in Den Haag, onder leiding van Anders Hellström, is internationaal vermaard. Daarnaast bestaat het moderne dansaanbod uit producties van kleinere groepen zoals Introdans. Het Scapino Ballet in Rotterdam heeft zich de laatste jaren ontwikkeld tot een modern repertoiregezelschap. Het Nationale Ballet in Amsterdam speelt veelal stukken uit het klassiek-romantische repertoire. Maar ook werk van 20e-eeuwse choreografen zoals de Amerikaan Balanchine en de Nederlanders Van Dantzig, Van Maanen en Van Schayk krijgen veel aandacht. Iedere twee jaar wordt in Den Haag het Holland Dance Festival gehouden, waarin de belangrijkste Nederlandse en buitenlandse dansproducties te zien zijn. Het Springdance festival in Utrecht en Cadance festival in Den Haag tonen elk jaar de laatste ontwikkelingen op het gebied van de moderne dans.

Theater
Nederland telt veel beroepstoneelgezelschappen. Daaronder zijn traditionele gezelschappen en kleinere gezelschappen die zich richten op nieuwe theatervormen, waarin veelal combinaties gezocht worden met muziek, mime en nieuwe mediatechnieken. Theatergezelschap Dogtroep treedt regelmatig in het buitenland op met grote producties. In Amsterdam en in Antwerpen (België) vindt jaarlijks het Theaterfestival plaats. Tijdens dit festival worden de belangrijkste Nederlandstalige theatervoorstellingen van het voorgaande jaar opnieuw aan het publiek getoond. Een nieuwe ontwikkeling is de productie van grootschalige Nederlandse musicals.

Film en fotografie
Nederland heeft een bescheiden filmindustrie die jaarlijks ongeveer 20 speelfilms produceert, sommige in coproductie met andere landen. Een klein aantal van deze films is ook buiten Nederland bekend geworden. Zo kregen Marleen Gorris en Mike van Diem een Oscar voor ‘Antonia' (1996) en ‘Karakter' (1998). Bekender zijn de films ‘Robocob' en ‘Basic Instinct' van Paul Verhoeven en ‘Speed' en ‘Twister' van Jan de Bont. Acteurs als Rutger Hauer, Renée Soutendijk en Jeroen Krabbé zijn ook buiten Nederland beroemd. ‘Left Luggage', van Jeroen Krabbé als regisseur, werd uitgebracht in meer dan veertig landen. Nederland telt een aantal internationale filmfestivals, bijvoorbeeld het Internationaal Film Festival in Rotterdam (jaarlijks in februari) en het International Documentary Film Festival in Amsterdam (jaarlijks in december). Andere festivals zijn het World Wide Video Festival (jaarlijks in april) en het Nederlands Film Festival in Utrecht (jaarlijks in september). Nederland staat bekend om zijn goede documentairefilmers. Johan van der Keuken is vooral bekend vanwege zijn kunstzinnige films.

World Press Photo
In 1975 werd in Nederland voor het eerst de World Press Photo expositie gehouden. De jonge generatie fotografen is geïnteresseerd in documentairefotografie waarbij onderwerpen als het (stads)landschap en het portret populair zijn. Belangrijke fotocollecties bevinden zich in het Rijksmuseum Amsterdam (19e eeuw), het Stedelijk Museum Amsterdam en het Prentenkabinet der Rijksuniversiteit Leiden.

Literatuur
De Nederlandse literatuur heeft door de eeuwen heen belangrijke schrijvers opgeleverd. Tijdens de Middeleeuwen maakte de Nederlandse literatuur deel uit van een brede West-Europese traditie, die onder meer tot uiting komt in ridderverhalen als ‘Floris ende Blancefloer' en ‘Karel ende Elegast', in het dierenepos ‘Van den Vos Reynaerde' en in de moraliteit als ‘Elckerlyk'. In de 16e eeuw kwam het humanisme op met Erasmus van Rotterdam als belangrijkste Nederlandse vertegenwoordiger. Zijn ‘Lof der Zotheid', een satire op maatschappelijke en kerkelijke misstanden, is in vele talen vertaald.

In de 17e eeuw was het vooral Spinoza die met zijn filosofische verhandelingen ook in het buitenland grote waardering verwierf. In die eeuw kwam de Nederlandse literatuur tot grote bloei. Belangrijke schrijvers uit die tijd zijn Vondel, Hooft, Huygens en Bredero. In de 17e eeuw kwam ook de Statenbijbel tot stand: een Nederlandse bijbelvertaling die grote invloed heeft gehad op de vorming van de Nederlandse taal. Een belangrijke auteur uit de 19e eeuw is Multatuli, wiens roman ‘Max Havelaar' een aanklacht vormde tegen het koloniale bewind in het toenmalige Nederlands-Indië (tegenwoordig Indonesië).

De literatuur na de Tweede Wereldoorlog werd lange tijd gedomineerd door de ‘grote drie': W.F. Hermans, Harry Mulisch en Gerard Reve. Belangrijke naoorlogse schrijvers en schrijfsters zijn onder meer Hella Haasse, Cees Nooteboom, A.F.Th. van der Heijden, Marcel Möring, Adriaan van Dis, Thomas Roosenboom en, van de jongere generatie, Arnon Grunberg. In het buitenland is de belangstelling voor Nederlandse auteurs in het afgelopen decennium gestaag gegroeid.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 98.