kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 28-11-2008 voor het laatst bewerkt.

Niki de Saint-Phalle

Niki de Saint Phalle (1930-2002)

Niki de Saint Phalle en Jean Tinguely

(Catharine Marie-Agnes Fal de Saint Phalle)
geboren: 29 oktober 1930 Neuilly-sur-Seine (bij Parijs)

Franse beeldhouwster en schilderes, haar beeldhouwwerken zijn verwant aan Poptical-art.

Niki de Saint Phalle is geboren in Frankrijk als dochter van de Franse bankier Comte de Saint Phalle. Haar aristocratische Franse familie bestond uit 5 kinderen en haar ouders.

1930 Als Niki 3 jaar is, verhuist de familie naar New York, waar ze opgroeit. De zomers bracht ze door in Frankrijk.

In 1937 veranderde ze haar voornaam Marie-Agnes in Niki.

Rond haar 20e is ze fotomodel in diverse toon aangevende bladen waaronder de Vogue, Life en de Elle.

In 1955 ontmoet ze de Zwitserse Kunstenaar Jean Tingueley waarover ze zelf zegt: "He was the person I was destined to meet". Ruim dertig jaar leven ze samen en werken veel samen.

Zij leerde met Tingueley andere zogenoemde Nouveau Réalistes als Raysse en Spoerri kennen.

Als beeldend kunstenares begon ze in 1956 met het maken van haar eerste assemblages en heeft een solo-tentoonstelling in Sankt-Gallen. Later maakt ze ook Grafisch werk en Sculpturen. Humor beschouwt ze als een belangrijk onderdeel van haar Kunst.

Vanaf 1961 organiseert Niki de Saint Phalle met haar haar man, de Zwitserse kinetische kunstenaar Jean Tingueley, happenings en maakt schietschilderijen ( Tirs of shooting paintings ). Ze brengt op witte Sculpturen of Assemblages zakjes verf aan waar ze op schiet of bezoekers op laat schieten, waardoor de verf over het beeld druipt.

Haar deelname aan de tentoonstelling Dylaby in het Stedelijk Museum, Amsterdam, 1962, maakte haar beroemd in Nederland. Ze toonde daar een soort schiettent, waarin witte gipsen figuren waren opgesteld. De bezoekers moesten schieten op ronddraaiende zakjes verf, die vervolgens als ze geraakt werden, op een wijze die enkel en alleen door het toeval was bepaald, de beelden kleurden.

Met deze 'schietbeelden' en ook 'schietperformances', waarbij zij in het wit gekleed als een Vestaalse Maagd vrouwelijke nachtmerries en mannelijke rationaliteit neerknalde, haalde zij voor het eerst de publiciteit. Zij schoot op clichés en conventies, op priesters, generaals en filosofen. In 1962 schoot zij op Kennedy en Chroestjov.

Haar tirs/tableaux-surprises waren pas klaar nadat er met een geweer op geschoten was, waardoor als het ware hun innerlijke leven zichtbaar werd in de vorm van vloeibare verf. ‘Het was een geweldig gevoel om op een schilderij te schieten en te zien hoe het veranderde. Het was opwindend en sexy, maar ook tragisch omdat we tegelijkertijd getuige waren van geboorte en dood. Het was een vreemde gewaarwording en iedereen die schoot werd er door aangegrepen.'

Nouveau Réalisme
De Saint Phalle sluit met haar werk aan bij het Nouveau Réalisme. Onder deze naam voerden Kunstenaars als Yves Klein, Jean Tingueley, Arman en kunstcriticus Pierre Restany strijd tegen de hegemonie van het Abstract Expressionisme. Door middel van manifesten en hun kunstwerken, vaak gemaakt van bestaande voorwerpen, benadrukken zij hun betrokkenheid met de omringende realiteit.

Ze neemt deel aan de tentoonstelling 'The Art of Assemblage'in het Museum of Modern Art, New york.

fantasiefiguren
Niki de Saint Phalle is echt beroemd en populair geworden met haar kinderlijk-aandoende fantasiefiguren. Ze kreeg inspiratie om de poppen te maken doordat ze op dat moment zwanger was. De eerste beelden zijn van draad en stof, later worden ze vervaardigd uit papier maché, polyester, gips of cement.

Nanas
In 1964 begint Niki dan haar Nanas te modelleren, dit zijn weelderige vrouwelijke figuren in felle kleuren die als vrolijke oermoeders uitdrukking geven aan het idee van de vrouw als bron van alles. Deze rondborstige vrouwfiguur was geïnspireerd op haar vriendin Clarisse Rivers.

Hon Kathedraal
Niki de Saint Phalle installeert in 1966 samen met Jean Tinguely en Per Olof Ultvedt de 27 meter lange reuzen-nana ‘Hon Kathedraal' in het Moderna Museet van Stockholm, die de afmetingen had van een schouwburg, waar bezoekers via de vagina in konden lopen en waarbinnen de bezoekers zich konden verpozen aan bars en eettentjes, onder andere in een van de borsten een melkbar. Na de expositie is deze nana vernietigd. In Stockholm bevind zich nu Paradijs van Tinguely waarin zeven ingewikkelde machines met hun grollen de zeven vruchtbaarheidssymbolen (Nana's) belagen die door Niki werden vervaardigd.

Het voorstel tot de realisatie van een dertig meter hoge zwangere vrouw in het centrum van Rotterdam (Asklepion) werd na veel discussie door de gemeente Rotterdam verworpen.

Overweldigend, provocerend, fel beschilderd en een gezicht van intens geluk: de Nana wordt het symbool voor vrouwelijke kracht en zelfvertrouwen. Met de Nana-beelden liep Saint Phalle vooruit op de opkomende vrouwenbeweging. Naast de levensgrote polyester figuren staat de Nana op posters, parfumflesjes en juwelen.

In 1967 krijgt ze een solotentoonstelling in het Stedelijk Museum van Amsterdam.

De kunstenares neemt deel aan een tentoonstelling van het MoMA in New york in 1968, 'Dada, Surrealism and Their Heritage'.

In 1976 heeft Niki de Saint Phalle een solotentoonstelling in Museum Boymans van Beuningen in Rotterdam.

Giardino dei Tarocchi
In de jaren zeventig en tachtig verbreidde Saint Phalle haar sprookjesfiguren over de hele wereld. Met als bijzonder hoogtepunt een beeldentuin, de Giardino dei Tarocchi (de Tarot Tuin), in het Italiaanse Toscane bij Florence. De beelden hier doen met hun trencadis-techniek (mozaïekwerk) denken aan het Parc Guëll van Gaudí. Alle 22 kaarten uit het Tarot spel zijn in de tuin te vinden, in de meest waanzinnig opvallende kunstwerken. Deze kunstwerken zijn van Niki en vele andere kunstenaars. Ook de grote glijbanen en andere speelobjecten zijn in haar stijl uitgevoerd.

In het Centre Pompidou in Parijs werd in 1980 een grote overzichtstentoonstelling van haar werk georganiseerd.

Samen met Tingueley creeert ze de Stravinsky-fontein in Parijs in 1982.

De ‘Strawinsky fontein' bij het Centre Pompidou in Parijs heeft Niki in samenwerking met Jean Tinquely ontworpen in 1983.

Niki de Saint Phalle neemt deel aan de biennale van Venetie in 1988.

Ze heeft in 1993 een solotentoonstelling in het Musee d'Art Moderne de la Ville de Paris.

Haar leven lang verkeerde Niki de Saint Phalle in de artistieke avant-garde en onderhield contacten met onder meer Salvador Dalí.

Niki de Saint Phalle overleed op 71-jarige leeftijd in 2002 in San Diego. Ze had al aan het eind van de jaren '60 aangetaste longen doordat ze veel met polyester werkte en sinds die tijd heeft ze een slechte gezondheid gehad.

In veel grote steden, als Jeruzalem en Parijs, bevinden zich kleurrijke beelden van Niki de Saint Phalle. Diezelfde figuren bevolken ook haar grafisch werk.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1427.