kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 13-07-2011 voor het laatst bewerkt.

Odilon Redon

Frans schilder en graficus, geboren 20 april 1840 Bordeaux - overleden 06 juli 1916 Parijs.

Redon leerde het schildersvak bij J.-L. Gérôme, was geobsedeerd door de anatomie en osteologie en had een grote waardering voor het werk van Delacroix. Aanvankelijk produceerde hij vnl. litho's (bijv. de bundel dans le rêve), houtskooltekeningen en illustraties bij literair werk (van o.a. Baudelaire en Flaubert). Daarna hield hij zich meer bezig met kleurrijke schilderijen en posters. Redon kreeg pas laat erkenning voor zijn oeuvre, maar tijdgenoten beschouwden hem toch als een belangrijke vertegenwoordiger van het symbolisme. Zijn werk toont vaak een allegorische droomwereld. Later werden de onderwerpen van zijn schilderijen wat lieflijker (meisjeskoppen, bloemen, vlinders, stillevens, mythologische voorstellingen) en gebruikte hij een warmer en impressionistischer coloriet.

Biografie
In zijn jonge jaren waren er nog geen voortekenen van dat Redon later zou uitgroeien tot een bekend schilder van het symbolisme. Hij leefde een teruggetrokken leven in Bordeaux. Zijn werk dat, in die jaren, nog louter bestond uit zwart/witte houtskool en litho's, waren stille getuigen van zijn kleurloos bestaan.

Een religieuze crisis, die hem ongetwijfeld veel pijn en ontreddering zal hebben bezorgd, zette hem er toe aan de diepte in te gaan. Maar pas nadat hij in 1870 was verhuisd naar Parijs brak de kleur in zijn kunst los.

De ballon (Eye-Balloon), 1878, houtskool, 42x33, New York, The Museum of Modern Art
Een lithografie uit een aan Edgar Allan Poe gewijde serie die hij in 1882 uitgaf. Poe was toen al 33 jaar dood, maar door zijn bewogen leven en zwaar geplaagde geest was hij prototype van de “poète maudit” geworden en zijn werken, die door Baudelaire en Mallarmé uitstekend vertaald waren, werden in Frankrijk zeer bewonderd. De lithografieën van Redon dienen ter illustratie van Poe’s werk; het zijn veeleer op zichzelf staande “visuele gedichten”, die de griezelige wereld vol hallucinaties van Poe weergeven. Op ons voorbeeld is een oog te zien, het eeuwenoude symbool van Gods alziend oog. Maar in tegenstelling tot de traditionele weergave toont Redon de hele oogbal vrij en doelloos in de lucht, als een ballon rondzwevend. Dit soort verontrustende visuele paradoxen zouden op grote schaal door de dadaïsten en surrealisten in de 20ste eeuw worden toegepast. (Janson 625-626)

De gesloten ogen, 1890, olieverf op doek op karton, Parijs, Musée d'Orsay
In dit doek verdiept Redon zich in de kleur. Tot dan toe beperkte hij zich in zijn houtskooltekeningen tot het spel van zwart en wit. De gesloten ogen alluderen op de geheime gedachten of de innerlijke aanwezigheid van de droom. Dit was een bij uitstek symbolistisch thema, dat de symbolisten veertig jaar later zouden overnemen. Men heeft in dit klassieke hoofd de trekken ontdekt van Michelangelo's "slaaf" die Redon herhaaldelijk ging bewonderen in het Louvre. (Histoire)

Was het bij Redon vooral de symboliek in bloemen en mythologische schatten die hij zijn helder palet wist te ontfutselen; later zouden de surrealisten en abstracten hierop voortborduren en zich nog grotere vrijheden permitteren.
Hun geest was ondertussen lenig genoeg te worden om - dank zij voorlopers als Redon - moeiteloos voorbij de dagelijkse realiteit te kunnen gaan.

Het heilig hart van Jezus (Le Christ au sacré-coeur), ca. 1895, pastel op karton, 60x45, Parijs, Louvre
De cycloop, 1895-1900, olieverf op paneel, 64x51, Otterlo, Rijksmuseum

Rond de eeuwwisseling ontstonden voornamelijk vrolijke impressionistische voorstellingen van het zonnige buitenleven. De kunst van Redon vormde een reactie daarop. In plaats van uitbundige uiterlijkheden te schilderen, schiep hij beelden die uitnodigen tot stille reflectie. Ze pasten heel goed in de speciale kamers die mensen op stand indertijd vaak hadden om een beetje tot zichzelf te komen.

Sommige opdrachtgevers lieten zelfs de inrichting van hele vertrekken door Redon verzorgen. Gewetensvol ontwierp hij ook meubelstoffen. De stoelen die daarmee werden bekleed zien er voor ons gevoel nogal zoetelijk uit, maar je moet ze eigenlijk ook in hun originele omgeving zien. Redon probeerde met die samenhangende decoratieprogramma's een speciale psychische ervaring tot stand te brengen. Je zou zijn totaalontwerpen een beetje oneerbiedig ziele-decoratie kunnen noemen.

Websites:
zie ook De visionaire wereld van Odilon Redon door Mark Mastenbroek


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 40.