kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Offset


Zoals alle druktechnieken vinden we de oorsprong van de offsettechniek terug in de druktechnieken die worden toegepast in de vrije kunsten. Zo is de voorloper van de offset de steendruk, vlakdruk of lithografie. De techniek werd omstreeks 1800 uitgevonden door Senefelder. Begin 20ste eeuw ontwikkelde de steendruk of lithografie zich tot de offsettechniek.

Het principe bestaat erin dat de drukkende en niet-drukkende delen even hoog liggen op de drukvorm. De niet-drukkende beelden worden hydrofiel gemaakt, wat wil zeggen dat ze water zullen aantrekken. De drukkende delen zijn oleofiel en zullen dus vet ( inkt ) aantrekken en daardoor dus water afstoten. In de vrije kunsten is de drukvorm een steen, in de industriële offset gebruiken we een een offsetplaat: een aluminium plaat die voorzien is van een UV-gevoelige coating.

Offsetdruk is een ideale manier om heel nauwkeurig kleuren in te stellen en geeft het
meest betrouwbare resultaat voor kwaliteitsdrukwerk op papier of karton. In Vierkleurendruk gebruikt men Cyaan, Magenta, Yellow en Black. Grijstinten worden uitgedrukt in percentages van de kleur. Grijs drukken is namelijk onmogelijk. Het papier bevat op een bepaalde plaats nu eenmaal inkt of niet. Door nu het beeld om te zetten in puntjes (grote in donkere partijen, hele kleintjes in lichte delen) ontstaat uiteindelijk op de drukpers toch het juiste beeld.

De term offset ( to set off ) wordt gebruikt omdat er bij dit drukprocédé geen direct contact plaatsvindt tussen de drukvorm ( offsetplaat ) en de drukdrager ( papier ).
De inkt, het beeld, wordt immers van de drukplaat eerst op een rubberdoek overgezet. Dit beeld wordt op haar beurt overgedragen naar het papier. Doordat rubber eveneens waterafstotende eigenschappen heeft, wordt vermeden dat het vochtwater op de niet-drukkende delen zouden worden overgedragen naar het papier. Papier is immers dan weer zéér waterminnend. Het overbrengen van het vochtwater zou het papier doen zwellen en uitzetten. Een bijkomend voordeel van het rubberdoek is dat het door haar zachtheid zich in beperkte mate kan aanpassen aan de te bedrukken oppervlakte. Dit maakt het mogelijk om bv. gestructureerde papieren te bedrukken.

Van tekst en illustraties wordt een film gemaakt. Het beeld wordt vervolgens in een belichtingsapparaat op de offsetplaat belicht. De te drukken delen worden waterafstotend en daardoor inkt aannemend 'vetgevoelig', de rest 'watergevoelig' en daardoor inktafstotend.

De offsetdrukpers laat achtereenvolgens water en inkt over de offsetplaat lopen.
Zo ontstaat het drukbeeld, dat de pers gespiegeld tegen een van rubber voorziene rol drukt. Het rubber neemt wel inkt op maar geen water. De rubberen rol ('cilinder') brengt het drukbeeld tenslotte over op het langskomende papier.

De drukvorm wordt eerst bevochtigd met water; het vettige drukbeeld stoot het water af en blijft vet. Direkt daarop draait de cylinder onder een inktrol door. Het natte deel van de plaat stoot de inkt af (vet en water zijn elkaars vijanden) en het vette drukbeeld neemt de inkt aan. Er draait in die pers nog een cylinder rond, die bekleed is met een rubberdoek. Het drukbeeld wordt daarop van de ingeïnkte plaat overgenomen. Deze rubberdoekcylinder brengt het drukbeeld over op het papier. Het beeld wordt dus, van de plaatcylinder via de rubberdoekcylinder 'overgezet' op het papier.

Bij het offset-drukken wordt het beeld dus tweemaal 'overgezet': een drukcilinder brengt de inkt op een rubbercilinder en deze transporteert de inkt op het papier dat tussen de rubbercilinder en een tegendrukcilinder wordt doorgevoerd. Omdat het beeld tweemaal wordt overgebracht, hoeft de drukvorm niet gespiegeld te zijn. Een offsetplaat is dus altijd 'leesbaar'.

Allicht weet u dat er voor offset onleesbare (in spiegelbeeld) positieve films moeten aangeleverd worden.
Waarom ? De basisregel is vrij eenvoudig. Telkens wanneer een beeld wordt overgedragen, verandert de leesbaarheid. We gaan er vanuit dat het drukresultaat leesbaar is. Gaan we dan even de weg terug... dan zal het beeld op het rubberdoek onleesbaar zijn. De offsetplaat zal dan opnieuw een leesbaar beeld hebben. De film waarmee we de plaat belichten is dan onleesbaar.

Positieve of negatieve films wordt bepaald door de overdracht naar de drukplaat.
Het transparante deel van de film zal licht doorlaten en de niet te drukken delen op de offsetplaat gaan beïnvloeden. Een chemisch proces zal deze delen na ontwikkeling hydrofiel maken. Het gebruik van films is echter sterk op de terugweg. De technologie van het computer-to-plate belichten neemt steeds meer toe.

Offsetpapier,
Speciaal voor offsetdruk ontwikkeld papier; goed gelijmd, plukvast. Tegenwoordig is bijna elk papier voor offset geschikt.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 756.