kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 11-04-2008 voor het laatst bewerkt.

Orcagna

Andrea Orcagna of Andrea di Cione

Florentijnse schilder, beeldhouwer, architect en administrator, geboren 1308 te Florence - overleden na 25 augustus 1368 aldaar.

Orcagna's stijl was dominant in de late 14de-eeuwse Florentijnse schilderkunst. Zijn broers Jacopo en Nardo di Cione waren ook kunstenaars.

Andrea Orcagna wordt als beeldhouwer geciteerd als 'treffend decadent verschijnsel bij het omzetten in beeldhouwerstaal van stijleigenaardigheden die tot het gebied van de schilderkunst heten te behoren'. Als schilder wordt Orcagna daarentegen geprezen.

Biografie
Andrea di Cione Arcangelo, beter bekend als l'Orcagna - waarschijnlijk het lokale dialect voor Aartsengel (Arcangelo) - was een student van Andrea Pisano evenals van Giotto di Bondone.

In 1343-44 werd hij toegelaten tot het schildersgilde en negen jaar later tot die van de metselaars.

De Verlosser met de Madonna en Heiligen (Strozzi-altaar), 1354-1357, tempera op hout, 190x296, Firenze, Santa Maria Novella, Cappella Strozzi.
Het is het krachtigste Florentijnse schilderij uit deze periode, en despijts de massiviteit van de figuren een terugkeer van Giotto's naturalisme naar de hiëratische (Priesterlijk / De priester of de eredienst betreffende) idealen van de Byzantijnse kunst. Er is veel goud gebruikt en de figuren staan ver en zijn bewegingsloos.
Tommaso Strozzi, de beroemde Florentijnse bankier, gaf de opdracht aan de gebroeders Andrea en Nardo di Cione om de familiekapel van Sint-Thomas van Aquino te decoreren. Andrea maakte het altaarstuk. Het iconografische programma kwam van Piero Strozzi, een geleerde monnik en prior van het klooster van Santa Maria Novella.
De absiskapel, gewijd aan de ten hemel opgenomen Maria, is van 1485 tot 1490 onder de leiding van Domenico Ghirlandaio volledig nieuw
gedecoreerd (de oude versiering van Andrea Orcagna is na de restauratie gedeeltelijk te zien in het aanpalende museum).

Het belangrijkste door Vasari aan Orcagna toegeschreven werk was een fragmentarisch bewaarde frescotrilogie over de Triomf van de Dood, het Laatste Oordeel en de Hel in de Santa Croce. Inmiddels weet men dat deze toewijzing onterecht was.

Tabernakel in de Or San Michele, ca. 1349-1359, marmer, lapis lazuli, goud en ingelegd glas, Firenze, Or San Michele
Het Tabernakel is een sterk uitgewerkte ornamentale constructie rond het schilderij Tronende Madonna door engelen omringd van Bernardo Daddi uit 1347.
De baldakijn van Orcagna, die ook de architectuur heeft verzorgd, heeft eerst als bouwwerk op zichzelf in een open hal gestaan, maar nu ondergaat de toeschouwer een merkwaardige tegengestelde indruk. Men komt eerst in een streng verdeelde, nog op een markthal gelijkende ruimte met zware zuilen en aaneensluitende bogen, en staat dan opeens voor een van de bekoorlijkste gebouwtjes van de Italiaanse gotiek. Het is gedeeltelijk een triomfboog en gedeeltelijk een tabernakel. De boog is voor Maria; haar leven is in reliëfs en door beelden weergegeven; prachtig is het gekleurde inlegwerk; achter de reliëfs bevindt zich een even kleurige ruimte. (KIB late me 80)
Deze gotische marmerstructuur, misschien meer een miniatuurkerk, was een religieus en burgerlijk monument. Op de basis staan zeshoekige reliëfs van de deugden en achthoekige van het Leven van Maria. De cyclus culmineert in het grote reliëf op de achterzijde (waar het werk ook gesigneerd en gedateerd is: 1359), De dood en Hemelvaart van Maria. De bewerking met lapis, goud en glas creëert een briljante schitterende polychromie. Het is vooral intens in het hemelse gedeelte. De uitgewerkte decoratie is het equivalent van de rijke brokaatstoffen in de toenmalige schilderkunst, een smaak die bloeide door de Internationale Gotische stijl.
Orcagna doorbreekt in zijn tabernakel in Or S. Michele de achterwand, en voert ons in de diepte. Hij werkt met schilderachtige effecten, diepe schaduwpartijen naast lichtere gedeelten.

De Orsanmichele is oorspronkelijk een open markthal voor koren geweest die in 1380 werd afgesloten en ingericht als heiligdom.
Het interieur is een zeer donkere rechthoekige ruimte, in twee schepen verdeeld. In het rechterschip bevindt zich het beroemde, prachtige altaartabernakel van Andrea Orcagna in een gotische aedicula’ van marmer met inlegwerk van gekleurd marmer en goud, zeer rijk geornamenteerd.
Op de plaats van deze kerk, gewijd aan S. Michele in Orto (de heilige Michael in de tuin), bevond zich in de 8e eeuw een oratorium voor Michael. In 1290 bouwde Arnolfo di Cambio er in opdracht van de comune een open zuilenhal, te gebruiken als korenmarkt. In 1304 werd dit gebouw door brand beschadigd. In deze hal herinnerden twee beeltenissen op de pijlers — van Michael en van de madonna — nog altijd aan het vroegere kerkje. Toen de Mariabeeltenis wonderdadig werd, zongen de gelovigen ‘laudi’ (lofzangen) te harer ere. Een broederschap werd gevormd, de Campagnia dei laudesi, sinds 1325 geleid door zes capitani, die steeds een nauwe band met de kerk hield.
In 1337 werd in opdracht van het stadsbestuur het huidige gebouw begonnen, oorspronkelijk weer een open zuilenhal, maar groter en meer geschikt voor de eredienst voor Maria. Bouwmeesters waren Francesco Talenti, Neri di Fioravante en Benci di Cione.
Na de grote pestepidemie van 1348 liet de broederschap van de laudesi uit giften van dankbare overlevenden (350.000 florijnen) een groot marmeren altaartabernakel oprichten door Andrea Orcagna. Er ontstond een prachtig ciborium met apostelfiguren, wimbergen en pinakels.
De graanhandel en -opslag werd toen als storend gezien voor de schoonheid van dit prachtige tabernakel en dit leidde ertoe dat het marktbedrijf verplaatst werd en de oorspronkelijke markthal als kerk in gebruik werd genomen. De arcaden werden gesloten en zo werd de korenbeurs een kerk. Nu nog zijn in de pilaren aan de noordwand de openingen voor het storten van het graan te herkennen.
De bogen werden in 1380 gesloten door Simone Talenti met gotische triforen met rijk traceerwerk, en later met muren dichtgemetseld. Twee verdiepingen werden toegevoegd (voltooid 1404) voor de opslag van graanvoorraden voor tijden van nood, een functie die zij tot in de 16e eeuw behielden.
In de 14e eeuw diende het gebouw bovendien als zetel van de gilden. In de veertien nissen aan de vier zijden van het rechthoekige gebouw werden door de verschillende gilden en door de parte Guelfa beelden geplaatst van hun schutspatronen, vrijwel alle tussen 1406 en 1426 gemaakt door de belangrijke beeldhouwers Nanni di Banco, Lorenzo Ghiberti, Donatello e.a. Zij vormen een interessante collectie sculptuur uit de vroege renaissance.

Orcagna was hoofdarchitect van de dom van Orvieto tussen 1358 en 1362 en was verantwoordelijk voor het maken van de mozaïeken van de voorgevel.

Altaarstuk van de Heilige Mattheus, ca. 1367, tempera op paneel, 291x265, Firenze, Galleria degli Uffizi
Een opdracht van de Arte del Cambio voor een triptiek aan een pilaar van de Or San Michele met als onderwerp Sint-Mattheus, de patroon van de gilde. Het toont vier scènes uit het leven van Mattheus. De lijst is versierd met gotische patronen uit de toenmalige architectuur. Bovenaan staat het wapen van de Gilde. (wga)
Tijdens het schilderen van het Altaarstuk van de Heilige Mattheus (Uffizi) werd Orcagna dodelijk ziek. Het schilderij werd voltooid door zijn broer Jacopo di Cione (actief 1365-98) die in zijn stijl werkte en deze deed doorleven tot op het einde van de 14de eeuw.
De geïsoleerde figuren, de scherpe contouren en de abstracte stijl kunnen worden beschouwd als een reactie op de decoratieve verrijkingen van de navolgers van Giotto.

Jacopo Orcagna, of Jacopo di Cione, is eveneens een Florentijns schilder. Zijn naam komt in Florence voor tussen 1365 en 1398, waar hij het werk vervolgde van zijn broer Andrea, bij wie hij mogelijk in de leer is geweest. Bij Jacopo ligt de nadruk achter meer op de ruimtelijke compositie.

Nardo Occagna, eigenlijk Nardo di Cione, is eveneens een Florentijns schilder, hij overleed in Florence in 13666. Zijn werk toont meer toegepaste charme en verfijning dan dat van zijn broers. Hiervan getuigen zijn fresco's in de Cappella Strozzi in de Santa Maria Novella in Florence. Zijn stijl is vooral lyrisch.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 48.