kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 25 02 2017 17:32 voor het laatst bewerkt.

Paul Gauguin

geboren: Parijs - 7 juni 1848
gestorven: Atuona HivaOa (Markiezen eilanden) - 8 mei 1903

Een Frans schilder, beeldhouwer, keramicus en graficus en een van de leidende figuren van het postimpressionisme in de jaren 1880-1890 die veel invloed heeft gehad op de kunst van de 20ste eeuw door in zijn werk vorm en kleur tot expressieve middelen te ontwikkelen. Paul Gauguin wordt wel de vader van het expressionisme genoemd, omdat hij gevoelens wilde uitdrukken via kleur en niet meer louter de werkelijkheid wilde weergeven.

Eugène Henri Paul Gauguin wordt geboren in Parijs op 7 juni 1848. Gauguin's vader is journalist. Als peuter is hij met zijn ouders en zusje van Frankrijk naar Peru gegaan, omdat zijn vader de kost niet kon verdienen en ze verwachtten in Lima hulp te kunnen krijgen. Zijn vader overleed tijdens deze zeereis en zijn jonge moeder had, hoewel ze wel opgevangen werd in Lima, toch een moeilijk bestaan.

In 1855 keert het gezin terug naar Parijs. Gauguin wordt voor zijn opleiding naar een internaat in Orléans gestuurd.

In 1865 monsterde hij bij de koopvaardij en maakt hij verschillende lange zeereizen.

In 1871 aanvaardde gauguin een baan op de aandelenbeurs en hij trouwde in 1873 met de Deense Mette Sophie Gad van wie hij vijf kinderen kreeg.

Gauguin is een succesvol effectenhandelaar. Hij en zijn gezin leiden dan ook een luxueus leven.

In 1874 zag hij in Parijs de eerste expo van de impressionisten. Hij was zo onder de indruk dat hij voor maar liefst 17.000 francs doeken kocht van o.a. Monet en Pissarro en zelf besloot schilder te worden.

In 1874 leert hij Camille Pisarro kennen en hij werkte onder diens leiding aan de verbetering van zijn teken- en schildertechniek. Onder invloed van zijn vriend Pisarro schildert hij vooral buiten. Hij luistert hierbij goed naar de raad van zijn vriend om ‘zo naar de natuur te kijken dat het past bij zijn temperament'. In de zomer bezoekt hij het plaatsje Pontoise. Samen met Pisarro schildert hij hier in de natuur.

Gauguin ontpopt zich tot kunstverzamelaar en amateur-schilder. Niet veel later neemt hij zelf deel aan een impressionistische tentoonstelling.

De financiële crisis van 1882-1883 maakte hem werkeloos en dat deed hem beslissen om beroepsschilder te worden. Commercieel succes en erkenning bleven echter uit.

Noodgedwongen gaat hij bij zijn ouders in Rouen wonen. Hij volgt zijn gezin nog wel naar Denemarken, het geboorteland van Mette, in 1884. In Kopenhagen krijgt hij zijn eerste solo-tentoonstelling, maar verder is zijn bezoek aan Denemarken geen succes. Uiteindelijk liet hij zijn vrouw en de familie in Denemarken in de steek en keerde terug naar Frankrijk, vergezeld van zijn zoon Clovis.

In de loop van deze jaren vertoonde het werk van gauguin steeds meer de kenmerken van het impressionisme. Terug in Frankrijk begon hij ook te experimenteren met keramiek en beeldhouwkunst. De invloed van zijn beeldhouwactiviteit vind je terug in zijn schilderijen, die een steviger compositie krijgen, terwijl zijn figuren massiever worden.

Op het impressionisme, het zo echt mogelijk weergeven van de werkelijkheid, is Gauguin snel uitgekeken. Een ontmoeting met de oudere kunstenaar Paul Cézanne betekent de definitieve ommekeer. Diens behoefte om diepte te scheppen -en daarmee de realistische weergave geweld aan te doen- beïnvloedt niet alleen Gauguin, het legt de fundamenten voor de moderne kunst.

In 1886 vestigde hij zich in het Bretonse dorp Pont-Aven. Tijdens dit verblijf, in 1887 onderbroken door een reis naar Panama en Martinique met de schilder Charles Lavan, maakte hij zich gaandeweg los van de invloed van het impressionisme en trachtte te komen tot een verduidelijking van de vorm door middel van grote kleurvlakken en het gebruik van heldere kleuren, een poging tot het hervinden van de klare vorm: de synthetische stijl ( het synthetisme ), die van veel invloed is geweest op de groep schilders die zich om hem groepeerde ( School van Pont-Aven ).

In het voorjaar van 1887 verbleef paul gauguin enkele maanden op Martinique, samen met zijn vriend Charles Laval. Het paradijselijke eiland met zijn vriendelijke bevolking die nog heel dicht bij de natuur leefde, vormde de inspiratiebron voor vele kleurrijke schilderijen. Hoewel de verfstreepjes nog wel een erfenis van het impressionisme lijken, is het schilderij geen eenvoudige registratie van een impressie uit de realiteit. Gauguin bracht fantasie en droombeelden in zijn werk en koos vaak afwijkende kleuren om een bepaald gevoel over te brengen. Daarmee zette hij zich af tegen het impressionisme, dat vooral uitging van de visueel waarneembare werkelijkheid. Hij wordt dan ook wel gerekend tot het postimpressionisme.

In 1888 bezocht Gauguin Engeland, waar hij in 1886 ook al eens was geweest. Dit schilderij vertoont voor het eerst de scherpomlijnde vormen en heldere kleuren die zo typerend zijn voor het latere symbolistische en op het op jugendstil vooruitlopende werk van gauguin.

Vincent van Gogh ontmoette Gauguin toen hij bij zijn broer Theo in Parijs woonde. Gauguin en vele anderen uit dezelfde kring van schilders zouden een grote invloed hebben op Van Gogh's benadering van het schilderen. Niet lang nadat Vincent begin 1888 naar Arles was verhuisd schreef Theo dat Gauguin ziek was, schulden had en depressief was. Vincent had Gauguin uitgenodigd om hem in Arles te vergezellen in de hoop een soort kunstenaarscommune te vormen in het zuiden van Frankrijk. Gauguin kwam uiteindelijk in oktober 1888 naar Arles en trok in bij Vincent in zijn 'Gele huis'. De twee schilders hadden de eerste weken een redelijk goede verhouding in, maar het duurde niet lang voordat hun karakters en een verschillende benadering van de schilderkunst hen verder en verder uiteen dreven. Ze hadden vaak heftige ruzies en dit zou een belangrijke rol gespeeld kunnen hebben in de snelle neerwaartse spiraal van Vincent's geestelijke gesteldheid. Op 23 december 1888 vertelt Gauguin dat Vincent hem met een scheermes aanviel. Er is weinig bewijsmateriaal om dit verhaal te ondersteunen, ook al omdat Gauguin bekend stond om zijn overdrijvingen en halve waarheden. Diezelfde nacht sneed Vincent van Gogh een stuk van zijn linkeroor af en werd later in een ziekenhuis opgenomen. Kwade tongen beweren ook wel dat het Gauguin is geweest die het oor van van Gogh heeft afgesneden. Gauguin vroeg Theo naar Arles te komen en vertrok onmiddellijk. Gauguin en Van Gogh zouden elkaar nooit meer ontmoeten. Velen zien in Gauguin degene die de rol van de 'slechterik' speelde in de laatste jaren van Vincent's leven. Gauguin was humeurig, ruzieachtig en eigenzinnig (sommigen beweren dat Vincent deze eigenschappen met hem deelde). Gauguin was ook afhankelijk van Theo's financiële steun maar juist toen Vincent zichzelf zo had toegetakeld en duidelijk hulp en sympathie kon gebruiken, verliet Gauguin Arles en zagen zij elkaar nooit meer terug. Of hij nu een collega, vriend, rivaal of een bedreiging was (of misschien alles bij elkaar) het belang van Paul Gauguin's rol in het leven van Vincent mag niet worden onderschat.

Hoewel de samenwerking van korte duur is leren ze veel van elkaars werk en heeft Gauguin meer en meer zijn eigen bekende stijl ontwikkeld. Gauguin wordt geraakt door Van Gogh's felle kleurgebruik en zijn voorliefde voor zonnebloemen.

Gauguin keerde terug naar Parijs en nam deel aan een tentoonstelling die een overtuigende demonstratie van het synthetisme werd.

Via Parijs en Kopenhagen reist Gauguin in 1891, zo goed als blut, naar Tahiti. Op deze tropische eilanden ontstaan Gauguins belangrijkste, exotisch getinte werken. Zijn verblijf op Tahiti veranderde hem naar eigen zeggen van ‘naturalist' in een ‘primitief'-schilder. Hij is op zoek naar het eenvoudige leven. Gauguin vindt dat de kunst glad en oppervlakkig dreigt te worden. De toenemende kennis en kundigheid berooft de mens, volgens de schilder, van zijn diepste gevoelens en de kracht deze rechtstreeks te uiten.

Om zichzelf te ‘redden' vestigt Gauguin zich tussen de inboorlingen om in zijn werk de plaatselijke bevolking vast te leggen. zijn schilderijen hier leggen niet alleen de fysieke schoonheid van de bevolking vast, maar ook hun culturele achtergrond met de vele mythen en hun traditionele godsdienst. De schilderijen geven een beeld van de complete Tahitiaanse levenscyclus van geboorte tot de dood.

Intussen onderhield hij contact met de belangrijkste schrijvers en theoretici van het symbolisme te Parijs. Zijn werk vertoonde door het erin voorkomen van allerlei geheimzinnig zaken en mystieke verwijzingen, steeds meer de kenmerken van het literair symbolisme.

Zijn werken doen zijn Europese vrienden en collega's vreemd opkijken. Wild en primitief, zelfs barbaars worden de schilderijen genoemd. Deze benamingen vervullen Gauguin echter met trots. Niet alleen zijn onderwerpen zijn nieuw, ook zijn werkwijze wijkt af van de bestaande. Gauguin vereenvoudigt omtrekken en gebruikt grote vlakken met sterke kleuren. Met veel toewijding zet Gauguin die kunst naar zijn hand. Met dikke contourlijnen accentueert hij zijn kleurvlakken waardoor zijn schilderijen haast driedimensionaal overkomen. Hij breekt met oude schilderwetten en doet alles wat hem nodig lijkt om de onbedorven intensiteit van de kinderen der natuur beter weer te geven.

Gauguin bezocht Frankrijk voor het laatst in de jaren 1893-1895, maar keerde terug naar Tahiti, bezocht door ziekte en armoede.

In 1898 probeert hij een einde aan zijn leven te maken na de voltooing van zijn laatste testament in de vorm van het schilderij 'Waar komen we vandaan, wie zijn wij en waar gaan we naar toe.' (1897-1898; Museum of Fine Arts, Boston).

De schilderijen die ontstonden aan het einde van zijn leven laten de idealisering zien van het primitieve, natuurlijk leven, zoals zich dat uit in de Tahitiaanse cultuur.

Zijn laatste reis ging naar La Dominique in de Marquesas, waar hij overleed. Een kunsthandelaar uit Parijs ondersteunt hem financieel tot aan zijn dood. Paul Gauguin sterft op Marquesas in 1903.

Gauguin offert uiteindelijk min of meer zijn leven voor een ideaal. Miskend in Europa vestigt hij zich definitief op de Zuidzee-eilanden. Na jaren van eenzaamheid en teleurstelling sterft hij daar in 1903 aan ziekte en ontbering. Hoewel Gauguin verbitterd is geëindigd, hebben zijn gevoelens van onvrede over de bestaande kunststromingen de generaties na hem positief beïnvloed. Zijn primitieve werken inspireerden Les Fauves een groep jonge Parijse schilders, waaronder Henri Matisse, die bekend stonden als ‘wilden'. Zij zochten naar intensieve, ‘barbaarse' kleurharmonieën, waaraan de vorm ondergeschikt was. Met dank aan Gauguin.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 9.