kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 08-09-2013 voor het laatst bewerkt.

Paul McCarthy

Paul McCarthy (Salt Lake City, Utah, 1945)


Amerikaanse kunstenaar, Geboren in Salt lake City, Utah, 1945. Woont en werkt in Los Angeles, USA.

Sinds het einde van de jaren '60 werkt Paul McCarthy aan een indrukwekkend oeuvre: performances, video's, installaties en tekeningen. Pas sinds de jaren' 90 wordt hij bekend bij het grote publiek. Zijn reputatie hangt vaak als een mist tussen de toeschouwer en het werk. Wie van de man gehoord heeft, maar niet echt is ingewijd in het hoe en het waarom van zijn beelden; verwacht doorgaans het ergste. Hoewel dat op het eerste zicht misschien zo lijkt, is McCarthy's eerste zorg niet het doorbreken van taboes. Zijn focus op sex en geweld past, al sinds het begin van zijn carrière, in een welbepaalde context. Het staat voor het symbolische geweld dat heerst in onze cultuur van massamedia en familiewaarden. Het artistieke onderzoek dat McCarthy voert naar de mechanismen van die context, bestaat uit vele lagen. Soms overlappen ze, soms zijn ze met elkaar verweven, soms zijn het zelfs twee kanten van één aspect.

Biografie
Sinds eind jaren 1960 focust Paul McCarthy op seks en agressie en bekritiseert zo het symbolische geweld in onze cultuur van massamedia. Paul McCarthy weet als geen ander de hypocrisie van de moderne samenleving te verbeelden. Zijn schilderijen, video's, performances en sculpturen zijn een ironische kritiek op de consumptiemaatschappij waarin hij leeft.
In veel van zijn werk maakt hij gebruik van het vocabulaire van de hedendaagse massacultuur. De genres waarin hij werkt zijn ontleend aan televisie en reclame, alsook aan de wereld van Hollywood en Disney. Daarenboven eigent hij zich moderne mythen toe en geeft deze een nieuwe kritische inhoud. Hij is geïnteresseerd in de diepere psychologische lagen van een cultuur die gevangen zit in het gestandaardiseerde samenspel van familie, opvoeding en mediawereld, een cultuur die niet zelden het zicht op zijn eigen waarden verliest en daarmee ook zijn richting. Hij deconstrueert en daagt uit, shockeert en wil overbekende situaties van een nieuwe lading voorzien. Zijn methode om in zorgvuldig geënsceneerde scenario's taboes te doorbreken is even uitdagend als intelligent en humorvol.

Sinds de jaren tachtig werkt McCarthy aan de UCLA (University of California Los Angeles), waar hij van grote invloed was op jonge Amerikaanse kunstenaars als Jason Rhoades.
Pas toen de belangstelling voor een jongere generatie West-Coast-kunstenaars begon te groeien werd het werk van de in Los Angeles wonende McCarthy door een breder publiek ontdekt. In feite heeft hij als kunstenaar en als professor aan de UCLA al bijna dertig jaar een doorslaggevende invloed uitgeoefend op het artistieke klimaat in Los Angeles. Zonder twijfel is het vluchtige karakter van zijn performances, video’s en tekeningen uit de jaren zeventig en tachtig er debet aan dat McCarthy’s werk lange tijd alleen goed bekend was bij een kleine groep kunstenaars.

Paul McCarthy behoort tot een generatie kunstenaars die op de Minimal en Concept Art van de jaren zestig hebben gereageerd met een benadering die het verband tussen kunstzinnige activiteit en maatschappelijke werkelijkheid weer herstelt. Net als zijn iets oudere collega's Dan Graham en Bruce Nauman gebruikt McCarthy zijn werk om het verband tussen individu en maatschappij te verkennen. Maar voor McCarthy is de door de kunstenaar gestuurde ruimtelijke waarneming meer dan alleen een model voor een open (Graham) of existentieel verstikkende (Nauman) verbinding tussen individu en maatschappij. In McCarthy’s werk worden overbekende situaties van een nieuwe lading voorzien, uitgedaagd en tegelijk gedeconstrueerd.

Bossy Burger, 1991
Fragment: McCarthy zit zelf in het pak. In Bossy Burger draagt de kunstenaar het masker van Alfred E. Neumann, de held van het tijdschrift Mad, een witte koksmuts, een wit schort en clownsschoenen, en hij geeft een culinaire les, die in zijn tragikomische uitzichtsloosheid zowel afstotelijk als aangrijpend is. De reden daarvan is dat zijn hulpeloze kookdemonstratie geleidelijk aan ontaardt in een ongecontroleerde chaos - mayonaise, ketchup en melk worden achteloos en nonchalant met meel en kalkoendrumsticks vermengd.
In deze bizarre performance lijkt alles aanvankelijk nog normaal, maar gaandeweg ontaardt de voorbereiding van eten in een orgie van smerigheid, seksuele gewelddadigheid en anarchie. De hoofdpersoon wordt een beest zonder moraal en geweten, die reageert zoals zijn zintuigen hem ingeven. Bossy Burger is opgenomen in het decor van de in Amerika bekende televisieseries Family Affair en The Hogan Family. Het restaurant in deze serie heette Bossy Burger. Tijdens de performance zingt McCarthy, en brabbelt hij seksuele toespelingen.

In 1993 was er voor het eerst werk van McCarthy te zien in Europa.

Santa's Trees (1996/1999): installatie van opgetuigde kerstbomen met aan de muur foto's van McCarthy in Santa Claus-pak, die bezig is met verf.
Tokyo Santa (1996/2004): performance waarin een smoezelige Santa Claus met verf aan de weer gaat.


Paul McCarthy, Santa Claus, 2002


Blockhead, 2003

Voor Rotterdam heeft McCarthy een beeld 'Santa Claus' ontworpen van een zes meter hoog beeld in brons van een kerstman met kerstboom, of kabouter met dildo/buttplug zoals deze ook wel aangeduid wordt.
McCarthy wil een boodschap overbrengen in een taal die iedereen begrijpt. De maatschappij wordt steeds simpeler, de kerstman kan het hele jaar door, de burgers aan de macht, het gaat om de menselijke maat. In de kunst betekent dit een rots met tranen als herdenkingsbeeld in Kralingen en nu een onzinnige rode tuinkabouter als ultieme vorm van kunst. Het te koop lopen met seks en extreme uitingen daarvan zijn voor McCarthy aanleiding om dat in zijn werk tot uiting te laten komen. Het kunstwerk SantaClaus, dat aangekocht is door de gemeente Rotterdam, is als je wilt een waarschuwing voor de verplatting en de verwording van de maatschappij.
Het beeld is er een uit een serie Santa's, die allemaal een kerstboom in de vorm van een butt plug hebben. De vorm van de butt plug gebruikte McCarthy overigens voor het eerst in 1978 voor zijn beeld Plug Chair (Joke Chair), en na de Santa-serie nog voor een serie 'Shit Plugs': dezelfde vorm, nu gevuld met poep

McCarthy eigent zich een bestaand fenomeen toe en vervormt het letterlijk. Zijn monumentale opblaasbare sculpturen die soms tot dertig meter hoog zijn doen denken aan opblaasbare figuren uit de reclame.

Het werk MJBH (2002) van Paul McCarthy is gebaseerd op het beroemde werk van Jeff Koons: Michael Jackson and Bubbles (1988), wat zelf een representatie was van een publiciteitsfoto van de superster. McCarthy's MJBH, een afkorting van "Michael Jackson Big Head," beschrijft het onderwerp en McCarthy's karakteristieke figuratieve overdrijving. Met kartooneske voeten, groot hoofden en idioot vormgegeven gezichtskenmerken en een relatief klein lichaam worden Michael Jackson en het aapje een lichaam met teveel ledematen. Met de sculptuur onderzoekt McCarthy het bestaan van een beroemdheid. Het vertrouwde beeld van Jackson met zijn aapje verandert hier een in monumentale groteske vorm. ( Antwerpen: AIR BORN ¦ AIR BORNE ¦ AIR PRESSURE
Deze zomer stelt Paul McCarthy tentoon in het Middelheimmuseum. Deze opmerkelijke Amerikaanse kunstenaar toont voor het eerst een grote groep monumentale opblaasbare sculpturen in open lucht. Naast vier bestaande werken, creëerde hij speciaal voor deze gelegenheid vijf nieuwe sculpturen. De werken staan verspreid over het ganse museum; zowel op Middelheim-hoog als op Middelheimlaag. In deze tekst volgen we het parcours dat de kunstenaar vooropstelt en geven we elk werk een nummer.
De titel van deze tentoonstelling is een woordspelletje. AIR BORN moet eigenlijk AIR BORNE (gedragen door de lucht) zijn. Maar zonder E verwijst het naar geboorte, naar iets dat ontstaat in de lucht en tevens naar de aard van de werken die een nieuw hoofdstuk zijn in de geschiedenis van de beeldhouwkunst. AIR PRESSURE staat voor luchtdruk; maar ook voor druk uitoefenen of onder druk staan.
Wanneer een kunstenaar een erg sterke beeldtaal ontwikkeld heeft en daarmee al veertig jaar lang toeschouwers, collega's en critici beroert, zit de kans er in dat het publiek de kunstenaar denkt te kennen. Deze tentoonStelling toont aan dat Paul McCarthy nog steeds niet helemaal gevat kan worden; dat hij de museumbezoeker nog steeds verrast, nog steeds een stap voor is.

(1) [White Head (2007, h 7,50 m)]
Als Amerikaans kunstenaar heeft hij vaak kritiek op het conservatieve Amerika. In heel wat van zijn werken figureren politici!

(2) [Bound to Fail P.M.H.M. Sculpture on Scaffolding (2003-04, h 15,24 m)]
Dit werk werd gerealiseerd naar een kleine, academische studie van McCarthy op zijn vijftiende (te zien in Braempaviljoen).
Met dit beeld verwijst McCarthy naar Henry Moore, een icoon van de moderne Westerse beeldhouwkunst. Ook in dit beeld zijn de typische kenmerken van Moore, namelijk het gebruik van open en gesloten vormen én een enorme monumentaliteit, aanwezig.

(3) [Captain Morgan Bottle (2005, h 8,53 m)]
Deze reusachtige fles Rum; met opschriften in spiegelbeeld, is enerzijds een speelse verwijzing naar piraten, piraterij en kolonialisme.

(4) [Piggies (2007, h 12,90 m)]
Het varken komt regelmatig voor in het werk van McCarthy. Sinds 1975 gebruikte hij maskers van varkens om in performances zijn eigen gezicht te verbergen. Deze maskers werden vaak gebruikt bij Halloween. Het varken verwijst ook naar Miss Piggy uit de Muppet Show, naar Hollywood en Disneyland. Anderzijds is het varken ook in vele culturen en godsdiensten een 'geladen' dier.

(5) [Daddies Tomato Ketchup (2001, h 12,20 m)]
De ketchup fles is misschien wel het meest gekende symbool van onze westerse consumptiemaatschappij, die vooral verwijst naar de fastfood. De sculptuur is vooral groot, monumentaal en gevuld met lucht.

(6) [Shit Pile (2007, h 15,75 m)]
Deze enorme bruine stronthoop is net een organische sculptuur; een rots of een berg, midden in het grasveld. Ze is gebaseerd op een echte drol die de hond van McCarthy in de huiskamer achterliet en zo realistisch mogelijk gemaakt. Elk detail is aanwezig! Het werk is als een scheldwoord; een statement, een maatschappelijke houding.

(7) [Black Plug (2007, h 18,20m)]
Dit werk ziet er, op het eerste gezicht, net als Santa, heel speels en decoratief uit. Als je wat beter kijkt valt misschien ook de seksuele connotatie op. Wat dit werk gemeen heeft met de populaire kunststroming popart is het uitvergroten van dagdagelijkse gebruiksvoorwerpen en ze los van hun context, in een museum, tonen.

(8) [Santa Clause with Plug (2007, h 24,20 m)]
Op het eerste zicht is dit een liefelijke verwijzing naar een kerstman met een kerstboom. Als je beter kijkt zie je een kabouter met een dildo. In heel wat video's en performances vertolkte McCarthy de rol van kerstman. Zo verkent de kunstenaar de ethische dimensies van zijn artistieke vrijheid.

(9) [Rothkos (2005, h 4,57 m)]
Net nu het roken in elke openbare plaats niet enkel meer in VS maar ook in Europa verboden is, plaatst McCarthy meer dan levensgrote sigarettenpakjes in het park; als verborgen verleiders, net verboden vruchten verstopt tussen de struiken.

Websites: kunst


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 11.