kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Peter de Cupere


Peter de Cupere: Air Polluter (Geureninstallatie/Smell Installation)

Belgische kunstenaar, geboren in 1970 te Leuven, België. Woont en werkt in Morstel bij Antwerpen.

Websites: kunstenaar Peter de Cupere staat bekend als een beeldend kunstenaar die werkt met geur. De Cupere schildert met geur, maakt geurobjecten, zeepschilderijen en -sculpturen, doet performances in zijn video’s of live, maakt driedimensionele tekeningen en bouwt poëtische geurinstallaties.

Gefascineerd door de natuur en de organiek van geuren identificeert Peter De Cupere zijn objectwereld en zijn installaties met een corresponderende geur. De Cupere werkt het liefst met vormen die aan vorm verliezen en zich oplossen in het ongrijpbare, vervluchtigen. Zijn werk gaat over processen, over veranderingen in de tijd en dat in combinatie met de ruimtelijke kracht van geuren die zich, sterker nog dan beelden, vastzetten in ons geheugen. Hij confronteert ons met de verloren gegane ervaringen tengevolge van de gekende chemische ontwikkelingen. Zijn objecten en installaties doen ons, althans op het eerste gezicht, denken aan Joseph Beuys en in sommige gevallen ook aan Marcel Broodthaers. (Peter de Cupere wil geen geurkunstenaar genoemd worden: "Ik ben een beeldend kunstenaar die met geuren werkt. Geurkunstenaar klinkt als 'kwakzalver', en dat ben ik niet. Ik weet veel van geuren af en ik ben met beeldvorming bezig. Er zit humor in mijn werk en verwijzingen naar maatschappelijke problemen."

"Ik heb ook ooit geprobeerd een geurenalfabet te maken. Het had geen zin, omdat ik de enige zou zijn die het zou beheersen. Met 26 geurletters kom je er niet, sommige geuren lijken zo op elkaar of vloeien in elkaar over. Je hebt minstens 26 tot de derde macht geurletters nodig. "Mijn verzameling geuren is intussen wel uitgebreid. De meeste bewaar ik in een klein labootje in mijn atelier. De dure geuren heb ik elders, op een veilige plaats, ondergebracht. Ik haal de meeste geuren uit de parfumerie en de voedingssector, sommige maak ik zelf. Voor mijn kunst gebruik ik meestal een mengeling van erkende geuren, die niet schadelijk voor de gezondheid zijn."

Biografie
Als kind is hij al gefacineerd door geuren in de natuur. "Ik experimenteer al van jongs af met geuren. Ik speelde ook wel met autootjes natuurlijk, maar ik vond het interessanter om eraan te ruiken." Zo experimenteerde hij al op jonge leeftijd met geurstoffen die hij creëerde op basis vanobversaties van de natuur en de maatschappij. Zijn liefde voor geur ontstond uit een fundamentele angst ooit zijn gezichtsvermogenn en daarmee ook zijn visuele genot te verliezen. Niet alleede angst om blind te worden en de kleuren van de natuur niet meer te kunnen zien, of de blos op de huid van een verlegen persoon, maar vooral ook de angst voor de vergrijzing van het wereldbeeld, de ellende die oorlogen, armoede en milieuvervuiling met zich meebrengen. Want onze visuele wereld is nu éénmaal mooier en oprechter door de gefascineerde ogen van een kind dan door die van een volwassene. Al gauw vond hij een alternatief voor het eventueel verdwijnende gezichtsvermogen. Hij verbond de kleuren van de natuur met geuren, dwaalde rond in de bossen en heiden van zijn ouderlijk dorp Vertrijk. Door de verschillende geuren te verzamelen en te memoriseren wapende hij zich tegen het doemscenario van een leven zonder kleuren. In zijn vrije tijd deed hij vakantiewerk in een grote bloemen- en plantenkwekerij in het dorp. Tijdens zijn tienerjaren maakten de experimenten plaats voor een overmatig gebruik van parfum, een gewoonte die hij - alle opmerkingen van zijn jeugdvrienden ten spijt - hardnekkig volhield.

Toen hij zich bleek te ontwikkelen als een begenadigd kunstenaar besloot Peter De Cupere publiciteit- grafisch design aan de Kunst Hogeschool Hasselt te volgen (1989-1993). Tijdens zijn opleiding creëerde hij het lettertype EE-Braille (SEE en FEEL), een brailleschrift dat door ziende mensen gewoon gelezen kan worden.

. St.-Lukas Hogeschool te Brussel (1994-1996)
Na zijn studies publiciteit en grafisch ontwerpen aan de Kunst Hogeschool te Hasselt heeft hij een tijdje als marketing verantwoordelijke bij een speelgoedketen gewerkt. Hij nam ontslag om Elektronische Beeldvorming (Vrije Grafiek) in de St.-Lukas Hogeschool te Brussel te volgen.

. Hoger Instituut voor Schone Kunsten te Antwerpen
's Zomers maakte hij onder het pseudoniem Piotr Noart portrettekeningen van passanten op de dijk van Oostende. Daar liep hij een Chinees tegen het lijf die aan het Hoger Instituut voor Schone Kunsten (HISK) in Antwerpen studeerde. Met zijn meestergraad op zak kon hij na een toelatingsproef daar ook beginnen, en studeerde er in 1999 af als Laureaat in de Schone Kunsten.

Zijn diepgewortelde liefde voor geuren kwam tot uiting in zijn kunstwerken, en hij stelde vast dat geuren zeer vluchtig, complex en onvoorspelbaar zijn. Zo onderzocht hij in zijn werk de subjectieve werking van geur en invloed van geuren op het lange termijngeheugen. Een geur bleek complexer en directer dan beeld. Hij verdiepte zich ernstig in de "geurenchemie" en aanverwante domeinen. Een kunstwerk is niet louter een visueel werk waar een geurtje aan toegevoegd wordt. Door in te spelen op de subjectieve, associatieve werking van geuren in combinatie met visuele beelden, genereeert De Cupere een soort meta-zintuiglijke ervaring, die verder ruikt dan het pure zien of ruiken.

Zijn eerste grote geurinstallatie was Reed-land, voor de Poëziezomer van Watou in 1998.
Hoewel vele curatoren al van in het HISK interesse toonden in zijn werk, was Jan Hoet, de gewezen directeur van het SMAK en curator van Documenta 9, de eerste die er daadwerkelijk een forum aan gaf. Hoet nodigde Peter De Cupere in 1998 uit om deel te nemen aan de tentoonstelling Voor het verdwijnt, en daarna in het kader van de poëziezomers van Watou. Hier toonde de kunstenaar voor het eerst een geurinstallatie aan het grote publiek: een rietveld op een blauwe ondergrond met rotte visgeur en citroengeur. Het werk veroorzaakte een doorbraak en sindsdien is Peter De Cupere een vast gegeven in de kunstenaarswereld. Vele tentoonstellingen volgden in binnen- en buitenland.

1999 S.M.A.K.-KRACHT, Tien kunststudenten smaken S.M.A.K.-collectie
Dirk Braeckman, Mario De Brabandere, Berlinde De Bruyckere, Peter De Cupere, Nina Haveman, Pekka Nevalainen, Roger Raveel, Marsha Serebriakova, Victor Servranckx, Johan Tahon en Franz Wes.

2000 'Dame op wierookbed (hommage aan Fernand Khnopff)'
In een houten tafel steken wierookstokjes, die op hun beurt een dame ondersteunen. Zoals een fakir rust de dame op de wierook. Zij is omwikkeld met een lichtgoudkleurige stof en werd zo aangekleed dat men bij het binnenkomen van de zaal niet meteen merkt dat het om een dame gaat. Er lijkt eerder een zware, zijdeachtige massa te liggen op de fragiele stokjes. Er wordt elke dag van de tentoonstelling een wierookstokje aangestoken. De geur, de rook en het beeld, vormen in hun geheel een eerbetoon aan Wierook van Fernand Khnopff.

Voor het park van het kasteel van Poeke maakte hij een Smell Labyrinth van 30 op 15 meter. Sommige geuren kwamen op een andere locatie terug, zodat je het gevoel kreeg dat je er al eerder was geweest. Dat werkte verwarrrend. De geur zelf vormde ook een labyrint.

2002 Smelloflowers, metaal met rondom polyesters en epoxy. De verzameling bestaat uit drie verschillende bloemen: de "Hyacgreenints", de "Tulorangeips" en de "Magbluenolias". Iedere bloemsoort verschilt van vorm, kleur en structuur en correspondeert met één van de afdelingen. Iedere bloemsoort heeft zijn eigen geur en deze kan naargelang het seizoen of bepaalde gebeurtenissen van karakter veranderen. Zo kan bijvoorbeeld rond de kerstperiode een bepaalde bloemsoort een dennengeur verspreiden, een andere de geur van gerookte kalkoen en een derde pannenkoekgeuren.
"Geur kan herinneringen oproepen - dementen zien een kerstboom maar ze kunnen die niet meer thuisbrengen, een sterke dennengeur helpt daarbij - en de oriëntatie aanscherpen. Ik probeer de mensen te leiden naar hun kamer via 'smellflowers', kunstbloemen in rubber en epoxy. Elke gang krijgt een eigen, herkenbare geur. Geuren zetten chemische processen in de hersenen in gang, maar het fijne daarvan werd nog niet wetenschappelijk onderzocht."

"Voor het kinderziekenhuis in Jette heb ik Neusje, neusje, neusje gemaakt, een witte muur met daarop 333 bronzen neusjes. Op die neuzen staan clownneusjes, een verwijzing naar de cliniclowns, die de kinderen mogen opzetten. Voor ze de kliniek binnen gaan, passeren de kinderen langs een sluis die een zoete, frutellageur afgeeft. Zo hebben ze niet meer het gevoel in een enge kliniek te zitten. De gesofistikeerde allergievrije stof is zeer duur, tot 250 euro per week, en kan niet altijd geactiveerd worden. Jammer, want ik ben heel trots op dat werk."

Sniff receptor: eerste Belgische reukfilm
Bij het grote publiek geniet hij vooral bekendheid met zijn grote smell-landscapes en zijn geurfilm Sniff Receptor. In Sniff Receptor figureren roze konijntjes, psychedelische personages, naar citroen ruikende tennisballen en groene bosjes okselhaar. De toeschouwer kan ze met een geurkaart ruiken. "Mijn idee is dat een kunstenaar een bijdrage tot de gemeenschap moet leveren. En ik pleit voor meer geur in de maatschappij. Vandaar dat de Olfactormoviestudios nu met een geurfilm naar buiten komen."
De tentoonstelling van de verschillende filmsets bij de film bood een unieke kans om een blik te werpen achter de schermen van deze futuristische film met kleurrijke hermafrodiete personages en een roze konijn als hoofdrolspeler. (www.kunstbus.nl/agenda)

Air Polluter (Geureninstallatie/Smell Installation) 08 juni 2007 t/m 15 juli 2007 in Brakke Grond te Amsterdam
Air Polluter is een interactieve geurinstallatie van 20 X 20 m en 3,70 m hoog waarbij de bezoeker zelf kan bepalen in hoeverre hij of zij aan luchtvervuiling doet. Via een controlepaneel kan men bij het begin van de installatie zowel goede als slechte geuren activeren. Die onderverdeling in twee zogenaamde Smell Fields berust op de maatschappelijke waardering van de verschillende geuren.
Zo bevat het Clean Smell Field ‘propere’ geuren. Geuren die mensen doorgaans als aangenaam ervaren. Daartoe horen natuurgeurstoffen zoals grasgeur, houtgeuren, bloemengeuren en aardegeuren, voedingsgeurstoffen (van fruitgeuren en vers bereide vlees-en visgeuren tot artificiële smaakstoffen en aroma’s), parfums (waaronder ook geurstoffen voor wasproducten en menselijke geurstoffen zoals vers zweet met feromonen (lokstoffen). Zweet mag in het openbaar dan meestal een negatieve connotatie hebben, maar wordt in de privésfeer meestal als aangenaam of prikkelend ervaren wanneer het om een familielid of geliefde gaat. De ‘vuile’ geuren uit het Dirty Smell Field bevatten onder meer uitlaatgassen, rubberbandgeur, asfaltgeur, vervuilde olie, brandstoffen, osmogenen, fermentaties en uitwerpselen.
Bij het binnentreden van de tentoonstelling krijgt men een lege ballon die kan gevuld worden met de samengestelde lucht bij het eindpunt van de geurinstallatie. Daar andere bezoekers ook de mogelijkheid hebben om geuren te activeren of te deactiveren, heeft de bezoeker slechts een beperkte controle over het uiteindelijke resultaat.
Air Polluter is m.a.w. een geureninstallatie die een link legt naar de milieuproblematiek betreffende luchtverontreiniging zonder te vervallen in te voor de hand liggende connotaties.
Website: augustus 2007)
Kasteel Beauvoorde kiest dit jaar opnieuw voor hedendaagse kunst in een historische setting. Gastresident is Peter De Cupere. De geurkunstenaar laat zich inspireren door de kasteelgeuren, de stijlkamers en de collectie. Hij trekt zijn geurspoor doorheen het kasteel!

Websites: Kunst stinkt www.klasse.be, www.8weekly.nl, www.z33.be, www.smak.be, www.kunstonline.info, d-sites.net


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 619.