kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 29 11 2016 029:33 voor het laatst bewerkt.

Phidias

Grieks beeldhouwer, geboren rond 490 v.Chr. in Athene - overleden na 433 vóór Christus.

Phidias is de meest bekende vertegenwoordiger van de klassieke kunst.

De Klassieke periode kenmerkt zich door het ideaal van jeugd en schoonheid, gelijk aan en acceptabel voor de goden. Deze Goden worden gebeeldhouwd in mensengestalte waarin de menselijke anatomie accuraat is en de beweging realistisch. De expressie is echter afstandelijk en de stemming buitenaards.
De Klassieke kunst ging niet alleen over een artistiek ideaal, maar was ook filosofisch: De geïdealiseerde gezichten en proporties van de Atheners verheef hen boven de ongeciviliseerde wereld waarin zij verbleven. Ze delen de rust van de goden die op afstand de menselijke activiteiten overzien terwijl ze hun kosmische rol vervullen.

Van Phidias' sculpturen bestaan nog maar enkele kopieën uit marmer, over heel de wereld verspreid.

Stijl
Phidias had een idealiserende stijl die neigt naar de sublimatie van natuurlijke vormen. Hij is een voorman van de Klassieke stijl waarin realiteit en ideaal samengaan en geeft zijn personages een waardige sereniteit mee. Phidias riep het effect van grootsheid op door middel van uitgewerkte draperieën en een gedetailleerd spierstelsel, die hij combineerde met een geïdealiseerd hoofd.
 
Biografie
Phidias was de zoon van Charmides en werd opgeleid als schilder. Hij zou echter uitgroeien tot een van de grootste beeldhouwers van zijn tijd. Tot zijn tijdgenoten behoren o.a. Myron van Eleutherae, Polykleitos en Sophokles. Hij zou zijn opgeleid door Hegias en Ageladas.

Athena Promachos
Eén van zijn eerste werken, tussen 465 en 456 v.Chr., was een gigantisch bronzen beeld gemaakt met de buit van de overwinning op de Perzen bij Marathon dat werd opgericht op de Acropolis, tussen het Erechtheion en de Propyleeën. Later werd het verplaatst naar Constantinopel, waar het op het Forum stond en in 1203 werd verwoest. Dankzij een omschrijving van Pausanias (1,28,2) kunnen wij ons daar een voorstelling van maken. De speerpunt en de top van de helm van de godin Athena zouden zichtbaar zijn geweest voor de zeelui die van Kaap Sounion kwamen.

Athena Parthenos

Athena Parthenos
In 458 v.Chr. had hij een 12 meter hoog beeld van de stadsgodin Athena Parthenos vervaardigd uit ivoor en goud op een houten kern; we kennen dit kunstwerk alleen nog maar uit munten en enkele niet meer dan levensgrote marmerkopieën. Het stond in het Parthenon, de tempel die ook aan haar is gewijd. De oude schrijvers Pausanias en Plinius hebben een uitvoerige beschrijving van het beeld nagelaten. Athena was bekleed met een lange chiton tot aan de voeten. Op haar borst droeg ze een aegis en ze droeg een helm waarop een sfinx tussen twee griffioenen stond. Op de rechterhand droeg ze een Victorie terwijl ze in de andere hand een lans had. Aan haar voeten rustte een schild en kronkelde een slang die Erichthonios symboliseerde. Op de buitenwand van het schild was een Amazonengevecht gesneden; de binnenzijde was beschilderd met een gigantomachie. Op de sandalen was een Kentauromachie afgebeeld, terwijl op het voetstuk de geboorte van Pandora stond. Uit haar ernstige, symmetrische gelaat spreken krachtdadigheid en wilskracht. Phidias zag Pallas Athena meer dan louter een afgodsbeeld. Het was een bijzonder groot menselijk wezen wiens macht niet lag in magische toverkracht, maar in haar schoonheid.
Het beeld werd ingewijd in 438 voor Christus. De combinatie van het beeld en het gebouw moeten ontzagwekkend zijn geweest waarmee een dwingende boodschap werd uitgezonden over de religieuze en politieke macht van Athena.

Athena Lemnia
Omstreeks 451 v.Chr. maakt Phidias wederom een beeld van de godin Athena, uit brons, de Athena Lemnia, in opdracht van de Atheense kolonisten op Lemnos dat ook op de Acropolis stond. Athena droeg in dit geval geen helm en toonde geen oorlogszuchtige godin maar een gracieuze maagd. Plinius schreef er het volgende over: “Phidias ontwierp een bronzen Athena van een onovertroffen schoonheid dat ze ‘de Schone’ werd genoemd.”

Toen Pericles in 449 aan de macht kwam, kreeg zijn vriend Phidias al snel de leiding over zijn artistieke ondernemingen.

Parthenon op de Akropolis (447-432)
Als zijn voornaamste werk werd door de Romeinse schrijver Plutarchus al de versiering met sculpturen van het Parthenon op de Akropolis te Athene beschouwd, waarvan Phidias de leiding kreeg in 448.
Wat precies het aandeel van Phidias is geweest bij de sculp­turele versiering van het Parthenon, valt moeilijk vast te stellen, maar hij moet zo'n reuzenwerk, dat ruim 15 jaar in beslag heeft geno­men - alléén al het 160 m lange fries langs de tempelmuur met de meis­jesstoet, de ruiterij en de tronende goden bevat ruim 350 mensenfiguren en 200 dieren - hebben verdeeld onder collega's of leerlingen, die allen wel eendrachtig in zijn geest zullen hebben samengewerkt. Ofschoon men hier toch ook weer drie nuances pleegt te onderscheiden; de meer statige in Phidias' trant, de minder beheerste van de metopen van de ruim een kwart eeuw oudere Zeustempel van Olympia, en de zelfs on­stuimige van de westelijke gevelbeelden van dit heiligdom.

Ook de Amazone die haar onderkleed op de schouder vastmaakt was van brons.

Zijn vriendschap met Pericles leverde hem ook veel vijanden op en toen Pericles in ongenade viel, werd ook Phidias het slachtoffer. In 438 voor Christus werd hij beschuldigd van het verduisteren van staatsgoud. Er wordt gedacht dat hij in de gevangenis werd opgesloten en kort na 438 voor Christus stierf in Athene. Een tweede hypothese die aannemelijker is omdat uit onderzoek blijkt dat het beeld van Zeus dat Phidias creëerde pas na de bouw van het Parthenon zou zijn gemaakt is dat hij naar Olympia ging in 438/432 voor Christus om zijn beeld van Zeus te maken en daar tien of vijftien jaar later zou zijn gestorven.

Zeus Olympios
Zijn laatste bekende werk was het 41 m hoge Zeusbeeld voor de tempel van Olympia, later een van de zeven klassieke wereldwonderen, dat omstreeks 430 moet zijn ontstaan. De goden­vorst zetelde er op een hoge troon en werd geïnspireerd door de beeldspraak in Homer’s Ilias afgebeeld als een koning en vader van de goden en mensen. Dion Chrysostomos beschreef het als volgt: “Als je er voor staat, vergeet je elk ongeluk van dit aardse leven.” Een Romeins historicus uit de tweede eeuw beschreef het als een majestueus beeld: 'De god is gezeten op zijn troon en is gemaakt uit goud en ivoor. In zijn rechterhand houdt hij een overwinningsbeeld en in zijn linker een scepter die is ingelegd met allerlei metaalsoorten. Het schoeisel en het gewaad van de god zijn uit goud. In het gewaad zijn gesmede figuren en lelies aangebracht. De troon is voorzien van goud, edelstenen, ebbenhout en ivoor en van geschilderde en gebeeldhouwde figuren.'
De tempel van Zeus brandde af ten tijde van Theodosius II in de 5de eeuw na Christus. Volgens de Byzantijnse historicus Cedrenus werd het beeld toen naar het paleis van Lausus te Constantinopel verhuisd waar het in 475 na Christus bij een paleisbrand verloren moet zijn gegaan.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 757.