kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 01-05-2008 voor het laatst bewerkt.

Pierre Restany

Franse auteur en kunstcriticus, geboren 24 Juni 1930, overleden 29 mei 2003 in Parijs.

Pierre Restany speelt een zeer belangrijke rol in het Nouveau Réalisme. In 1959, tijdens de eerste Biennale in Parijs, ziet hij voor het eerst een gemeenschappelijke noemer in de daar tentoongestelde werken van Hains, Klein en Tinguely.

Eerste Manifest
De term Nouveau Réalisme werd door Restany geintroduceerd in het eerste manifest van de beweging. Op 14 april 1960 schrijft de Franse criticus Pierre Restany in zijn eerste Manifeste du Nouveau Réalisme, te Milaan: ...De traditionele middelen zijn uitgeput; er is geen andere reactie mogelijk dan de afschaffing van het schilderij...

Hiermee liep hij vooruit op een tentoonstelling in de Milanese Galleria Apollinaire. Exposanten zijn Yves Klein, Jean Tinguely, Raymond Hains, Arman, Jacques de la Villeglé en François Dufrêne. Deze kunstenaars beseften dat zij dezelfde interessen deelden en zagen het belang in van een gezamenlijk optreden.

oprichting
Op 27 oktober 1960 komen Arman, Klein, Tinguely, Hains, Dufrêne, Villeglé, Spoerri en Raysse bijeen in Parijs ten huize van Yves Klein en stellen met Restany een gezamenlijke declaratie op. Ze weten zich te verenigen in de vage formulering: "Nouveau Réalisme = nouvelles approches perceptives du réel". César en Rotella, ook geïnviteerd, komen niet opdagen maar doen wel mee aan de daarop volgende groepsactiviteiten.

Het initiatief onder deze titel een aantal kunstenaars te verenigen, die in gezamenlijke manifestaties hun visie meer kracht kunnen bijzetten, betreft in feite een strategische aanpak met als opzet de hegemonie van het Abstract Expressionisme te doorbreken.

Op het "Festival d'Avant Garde" in Parijs (1960) presenteren de Nouveaux Realisten zich voor het eerst. Er is hier sprake van een nieuwe verhouding tussen kunstenaar en criticus. Restany probeert een aantal tendensen die hij ziet bij diverse kunstenaars te verwerken tot een sluitende these. Hij weet niet alleen deze kunstenaars te verenigen in een groep, maar lanceert aan de hand van zijn theorie deze groep als een nieuwe weg in de kunst.

Restany geeft aan dat dada, "Le mythe du non", is aangegrepen door de abstract-expressionisten om zich te bevrijden van elke motivatie, en daarmee alle expressiemiddelen te hebben uitgeput: "Nous assistons aujourd'hui ù un phénomène généralisé d'épuisement et de sclerose de tous les vocabulaires établis: pour quelques exceptions de plus en plus rares, que de redites stylistiques et d'académismes rédhibitoires."

Het Nouveau Réalisme geeft dada echter een positieve wending: "Dans le contexte actuel, les ready-made de Marcel Duchamp (...) prennent un sens nouveau. Ils traduisent le droit à l'expression directe de tout un secteur organique de l'activité moderne, celui de la ville, de la rue, de l'usine, de la production en série. Ce baptême artistique de l'objet usuel constitue désormais le 'fait dada' par excellence. Après le non et le zero, voici une troisième position du mythe: le geste anti-art de Marcel Duchamp se charge de positivité."

Pierre Restany is als theoreticus en medeoprichter van het Nouveau Réalisme als kunstcriticus vrij propagandistisch en eenzijdig. De directe verbinding, die Restany legt tussen Abstract Expressionisme en dada is niet juist. Bij het Abstract Expressionisme is geen sprake van een dadaïstisch nihilisme; het gaat voort op het surrealistisch automatisme en concentreert zich op de individueel-psychische bronnen. Weliswaar worden daarbij traditionele esthetische principes overboord gegooid, maar de abstracte expressionisten zien zich zeer duidelijk als kunstenaars. Restany legt hier een rechtlijnige relatie, die de visie van het Nouveau Réalisme moet rechtvaardigen.

Nouveau Réalisme
In het nouveau réalisme wilden Les Nouveaux Realistes de identiteit van alledaagse voorwerpen uit de moderne samenleving analyseren door ze buiten hun normale omgeving te plaatsen, er kleine wijzigingen in aan te brengen of door ze gedeeltelijk te vernietigen. Telkens wordt de kijker geconfronteerd met de banaal alledaagse dingen uit de straat van het onopvallende stedelijke milieu. Restany filosofeert over la poësie d'une civilisation urbaine. In 1961 sluit ook Niki de Saint-Phalle zich aan; in 1962 Christo en Deschamps.
Naast de esthetisering is bij de Nouveaux Realisten wel degelijk een visie op de moderne consumptiemaatschappij aanwezig. Restany juicht in zijn manifesten de maatschappelijke realiteit toe. In het tweede manifest, "A Quarante degrés au-dessus de Dada", dat in mei 1961 daarop verschijnt, benadrukt hij de betrokkenheid van de kunstenaars met de omringende realiteit: ...De nieuwe realisten zien de wereld als een schilderij waarvan zij zich wezenlijke fragmenten eigen willen maken ...
ofwel : "Les Nouveaux Réalistes considèrent le monde comme un tableau, la grande oeuvre fondamentale dont ils s'approprient des fragments dotés d'universelle signifiance. lis nous donnent à voir le réel dans les aspects divers de sa totalité expressive. Et par le truchement de ces images spécifiques, c'est la réalité sociologique tout entière, la bien commun de l'activité des hommes, la grande république de nos échanges sociaux, de notre commerce en société qui est assignée à comparaître."

Restany bepaalde mee het discours over de (post-)moderne kunst in de tweede helft van de 20ste eeuw. Hij werkte mee aan het tijdschrift 'Domus' over architectuur en het internationale kunstmagazine 'Ars'.

Kunstcriticus Pierre Restany, medestichter en theoreticus van het Nouveau Réalisme (de Franse variant van de Pop Art), is donderdag 29 mei 2003 op 73-jarige leeftijd in een ziekenhuis in Parijs overleden. Dat meldde het Franse ministerie van cultuur.
Het Nouveau Réalisme, een continentale echo van de Brits-Amerikaanse pop art, ontstond in 1960 met Restany als spilfiguur en monochromist Yves Klein, kinetisch kunstenaar Jean Tinguely, assemblagekunstenaar Arman, Martial Raysse, Niki de Saint-Phalle (bekend van haar nana's) en Daniel Spoerri (objets trouvés) als artistieke tenoren.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 398.