kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 09-05-2011 voor het laatst bewerkt.

Prix-De-Rome

Prix De Rome (Prijs Van Rome)

De Prix de Rome is een belangrijke in 1663 in Frankrijk ingestelde aanmoedigingsprijs voor jonge kunstenaars en architecten die bestond uit een studiereis naar Rome. Later werd deze prijs ook door andere landen overgenomen en beschikbaar gesteld in de disciplines architectuur, beeldhouwkunst, compositie, grafiek en schilderkunst.

Oorsprong
Vanaf de renaissance is de klassieke oudheid de bakermat van de Europese kunst. De meeste Noord-Europese kunstenaars hadden echter niet altijd de mogelijkheden om het klassieke Rome te bezoeken. Koning Lodewijk XIV stelde daarom met de door hem opgerichte 'Académie Royale de Peinture et de Sculpture' in 1666 de Prix de Rome in om Franse kunstenaars de kunstuitingen uit die periode met eigen ogen te kunnen bekijken en bestuderen. De prijs hield een geldbedrag (stipendium) in waarmee de winnaar vier jaar in Rome kon verblijven aan de Académie de France, die toen was gevestigd in de Villa Medici. De winnaars van de "Tweede Prijzen" konden voor een kortere tijd in dezelfde academie werken.

De Prix De Rome was een begeerde prijs die kunstenaars als Eugène Delacroix, Édouard Manet, Edgar Degas en Maurice Ravel tevergeefs hebben getracht te bemachtigen. Peter Benoît lukte het wel en Hector Berlioz heeft zelfs vijf pogingen nodig gehad om de prijs te bemachtigen. Jacques-Louis David, die drie jaar op rij mislukt was in zijn pogingen, overwoog hierna zelfs zelfmoord.

Muziek
De door de Académie-Francaise voor het eerst in de 18de eeuw uitgeschreven muziekprijs "Prix de Rome" was oorspronkelijk alleen bedoeld voor beeldende kunstenaars. Pas in 1803 werd de prijs ook in de muziek toegekend. Voorwaarde om de prijs eventueel te kunnen winnen was studie van vier jaar in Rome, waarbij men elk jaar een proefstuk moest indienen, dat door de leden van de Académie werd beoordeeld.

Nederland
In navolging van de Franse koning voerde Lodewijk Napoleon tijdens zijn regeerperiode in Holland de prijs in 1808 in voor jonge kunstenaars en architecten. De kunstenaar moest dan naar Parijs om twee jaar onder begeleiding van de beroemde historieschilder Jacques Louis David te werken, en dan over de bergen te paard of met een koets naar 'Villa Medici' in Rome, waar de Académie de France was gevestigd. Onder strenge begeleiding en zonder enige artistieke vrijheid moesten alle kunsten en architectuur uit de Griekse en Romeinse Oudheid nauwkeurig worden bestudeerd en worden toegepast op het eigen werk. Alle normen en universele waarden in die tijd werden gekopiëerd vanuit de klassieke beschaving. Perfectioneren was belangrijker dan het ontwikkelen van een eigen visie.

In 1817 werd het bestaan van de prijs bevestigd door Koning Willem I en was het onderdeel van de oprichting van een "Koninklijke Akademie" in Amsterdam en Antwerpen. Deze moesten jaarlijks een wisselend systeem van concoursen organiseren voor het winnen van de reis naar Rome, de zogenaamde "Groote Prijs". Deze wedstrijd werd echter pas in 1823 voor het eerst georganiseerd.

België
Na de scheiding tussen Nederland en België werd de Belgische Prix de Rome uitgereikt door de Belgische regering. Er waren wedstrijden voor kunstschilders, grafici, beelhouwers en architecten die per discipline om de drie jaar aan bod kwam. De prijs voor musici stond hier los van. Belgische winnaars waren onder andere:
1832 - Antoine Wiertz
1836 - Jozef Geefs
1843 - Victor Lagye
1847 - Jacques-Nicolas Lemmens
1849 - Félix Laureys
1867 - Louis Joseph Lebrun
1877 - Edgar Tinel
1886 - Constant Montald
1909 - Robert Herberigs
1920 - Alfons Blomme
1937 - Jan Cobbaert
1945 - Marcel Quinet

In 1851 werd in Nederland de prijs opgeheven door Minister Thorbecke, maar in de Wet op de Rijksacademie van 26 mei 1870 door Koning Willem III weer officieel vastgelegd. De verantwoordelijkheid voor handhaving van bepalingen en spelregels berust sindsdien bij de directeur van de Rijksakademie voor Beeldende Kunsten.
De prijs die een eerste en een tweede prijs kende werd uitgereikt op het gebied van de Schone Kunsten en van de Schone Bouwkunst en hield een gouden en een zilveren "eerepenning" in. Vanaf 1884 won de winnaar van de gouden erepenning ook een jaarlijks stipendium van twaalfhonderd gulden.

De reis naar Rome werd doordat het classicisme uit raakte minder belangrijk, maar het doel bleef ongewijzigd: Met een grote geldprijs jonge beeldend kunstenaars en architecten aanmoedigen in hun ontwikkeling, bij voorkeur met een internationale oriëntatie. Met dezelfde drie fasen: na een voorronde (de wedstrijd) volgde de eindronde, een werkperiode voor de vier genomineerden in de Rijksacademie waarbij het aldaar gemaakte werk de basis was voor de eindbeoordeling en werd gepresenteerd in een tentoonstelling en publicatie. Veel aandacht ging uit naar de processen die tot deze resultaten leidden, zowel bij de genomineerde kunstenaars als bij de jury's.

Wanneer de kunstenaar door de voorronde heen kwam, werden zij drie maanden letterlijk opgesloten in een loge, een werkruimte in de Rijksakademie: eten en drinken werden door een luik naar binnen geschoven en verder was het tekenen en schilderen en nog eens schilderen naar bijbelse of mythologische thema’s.

20e eeuw
Wie dit diploma in de eerste helft van de 20e eeuw wilde bemachtigen moest zonder enig contact met de buitenwereld drie weken in afzondering een eigen kunstwerk ontwerpen en maken. Voor de muziek moest een fuga worden geschreven.

In 1968 werd de oorspronkelijke Franse Prix de Rome door André Malraux afgeschaft, maar in andere landen, waaronder België, Nederland en Canada, nog wel uitgereikt aan kunstenaars die waardig geacht worden deze prijs als aanmoediging te ontvangen.

In 1985 werd de opzet van de Prix de Rome - in samenhang met de reorganisatie van de Rijksacademie - veranderd. Het prijzengeld werd hoger en meer kunstenaars konden deel nemen. Stimulering van de artistieke ontwikkeling in een internationale context bleef centraal staan. De Prix de Rome werd een wedstrijd in een cyclus van vijf jaar, waarin tien terreinen van beeldende kunst en architectuur steeds paarsgewijs aan bod kwamen:
1 - Tekenen - Grafiek
2 - Schilderen - Theater/Beeldende Kunst
3 - Architectuur - Stedenbouw & Landschapsarchitectuur
4 - Fotografie - Film & Video
5 - Beeldhouwen - Beeldende Kunst en Publieke Ruimte

Met ingang van 2006 heet de prijs "Prix de Rome.nl" en bestaat ze nog slechts in twee categorieën: Beeldende Kunst en Architectuur.

Overzicht van winnaars van de Nederlandse Prix de Rome

1823 - Louis Royer
1884 - Jacobus van Looy
1884 - Jan Dunselman
1885 - Pier Pander
1899 - Frederik Helle[1]
1900 - Julie Mijnssen
1902 - Frederik Engel Jeltsema
1904 - Jan Sluijters
1905 - Kees Smout
1907 - Tjeerd Bottema
1910 - Frans Hogerwaard
1911 - Theo van Reijn
1922 - Charles Eyck
1925 - Antonius Luske
1926 - Johannes Gustaaf Wertheim
1928 - Cornelis van Eesteren
1932 - Nel Klaassen[2]
1934 - Jan Hul
1935 - Arthur Staal
1938 - Niel Steenbergen
1940 - Johan Limpers
1942 - Jan (J.B.) Sleper
1946 - Cor Hund
1947 - Marius de Leeuw
1948 - Jan (J.B.) Sleper
1952 - Auke Hettema
1953 - A.J.B. Dekkers
1955 - Ek van Zanten
1957 - Emmy Eerdmans[3]
1958 - Wim Quist
1961 - Frank Letterie
1962 - Piet Blom
1966 - Carel Weeber
1979 - Martin van de Laar

N.B.: In 2000 werd geen prijs uitgereikt.

jaarsoort1e prijs2e prijsbasisprijs 1basisprijs 2
1985SchilderenMarien SchoutenBerend HoekstraMarc MuldersMaarten van der Ploeg
1985BeeldhouwenLeo VroegindeweijCor van DijkNiek KempsMarc Ruijgrok
1986ArchitectuurWim van den BerghKoen van VelsenPeter DefescheGuido Swart
1986Stedenbouw en landschapsarchitectuurRik van DolderenHarm VeenenbosPaul van BeeckMathieu Derckx
1987BeeldhouwenJan van de PavertBerend StrikHans van HouwelingenHans van Meeuwen
1987Kunst en Publieke RuimteJan van den Dobbelsteen---
1988GrafiekErik AndriesseLudo SlagmolenJan SchoenmakersWillem Oorebeek
1988Grafische VormgevingBrian MeijersMevis & Van DeursenWim den HertogLex Reitsma
1989SchilderenBettie van HaasterRob BirzaLisa CouwenberghW.J.M. Kok
1989Beeldende Kunst/Theater--Peter Baren, Sanne DanzHans Klasema, Erik Kouwenhoven
1990Stedenbouw en landschapsarchitectuurAdriaan GeuzeWilke Diekema
1990ArchitectuurBert DirrixRoberto MeyerRik Lagerwaard
1991Fotografie-Romy FinkeKorrie BesemsClaudia Kölgen, Bob Negrijn
1991Film & Video--Jozef van der HeijdenRené Hazekamp, Bill Spinhoven
1992BeeldhouwenKarin ArinkTom ClaassenJoep van LieshoutMarlene Staals
1992Kunst en Publieke RuimteSuchan KinoshitaMark MandersNoor de RooyMarijke van Warmerdam
1993TekenenPaul KlemannBernadette BeunkDavid Bade-
1993Grafische vormgevingHewald JongenelisWapke FeenstraBritta HuttenlocherRemco Vlaanderen
1994SchilderenEd GebskiAvery PreesmanMichael RaedeckerRobert Zandvliet
1994Beeldende Kunst/TheaterIda LohmanYvonne Dröge WendelBart Gorter-
1995ArchitectuurRob Hootsmans-Jen Alkema; Moriko KiraReinier Ubels
1995Stedenbouw en landschapsarchitectuurBranimir Medic-Pero Puljiz, Erwin BotJoost van Hezewijk
1996FotografiePaul KooikerHans WijningaDesiree DolronAstrid Hermes
1996Film & Video-Imogen StidworthyMarieke van der LippeJeroen de Rijke, Willem de Rooij, Jeroen Eisinga
1997BeeldhouwenFemke SchaapErzsébet BaerveldtÚna HenryTheo van Meerendonk
1997Kunst en Publieke RuimteAlicia FramisErik WeedaBirthe LeemeijerSjaak Langenberg
1998TekenenPaul NassensteinMariëtte RenssenWalter van BroekhuizenMarc Nagtzaam
1998Grafische vormgevingAgata ZwierzyñskaBiboRinke NijburgThomas Buxó
1999SchilderenCharlotte SchleiffertErik van LieshoutGé-Karel van der SterrenGijs Frieling
1999Beeldende Kunst/TheaterCees KrijnenGermaine KruipJennifer Tee-
2001ArchitectuurGianni CittoTheo HaubenMarion RegitkoFjodor Richter
2001Stedenbouw en landschapsarchitectuurJohn LonsdaleJago Van BergenNikol DietzPaul Toornend
2002FotografieElspeth DiederixCuny JanssenThomas MannekeCarla van de Puttelaar
2002Film/VideoIgor SevcukJasper van den BrinkDiana RamaekersSaskia Olde Wolbers
2003BeeldhouwenRyan GanderErik OlofsenFolkert de JongHelmut Dick
2004Tekenen en Grafiek (eenmalig 2 disciplines samengevoegd)Mariana Castillo DeballDerk ThijsAnant JoshiMarijn van Kreij
2005Beeldende KunstLonnie van BrummelenYael BartanaEsther TielemansKan Xuan
2006ArchitectuurRonald RietveldDaan PetriEva PfannesBas Princen & Milica Topalovic
2007FotografieViviane SassenSung Hwan KimClaire HarveyMaartje Korstanje

Tot 2003 werden er prijzen uitgereikt in verschillende categorieen zoals schilderkunst, beeldhouwkunst, grafiek en 'beeldende kunst en theater'. Sindsdien bestaat er een tweejaarlijkse prijs voor kunstenaars en een vierjaarlijkse prijs voor architecten. De inschrijving voor de tweejaarlijkse prijs staat nu open voor elke in Nederland werkende kunstenaar jonger dan 35. Behalve deze verandering is de Prix de Rome ook een samenwerking aangegaan met De Appel. Die samenwerking resulteert er ondermeer in dat de tentoonstelling vanaf dit jaar in De Appel is te zien. De ruimte leent zich goed voor de werken van de vier genomineerde kunstenaars. Alle vier finalisten hebben een eigen ruimte gekregen, gescheiden door de witte muren van de 'white cube'.

In 2004 is het startsein gegeven voor de vernieuwde PRIX DE ROME.NL 2005 Beeldende Kunst.

1e prijs Prix de Rome 2005
Lonnie van Brummelen heeft de Prix de Rome 2005 gewonnen. De tweede prijs is voor Yael Bartana en twee basisprijzen zijn uitgereikt aan Esther Tielemans en Kan Xuan. De winnaar ontvangt een geldbedrag van € 45.000. Werken van alle genomineerden zijn t/m 7 augustus te zien bij Stichting de Appel Amsterdam.

Websites:
. www.prixderome.nl
. www.trouw.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1491.