kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Rachel Ruysch

1716, Stilleven met bloemen op een marmeren tafelblad, Olieverf op doek, 48,5 x 39,5 cm
Rozen, papavers, anjelieren, irissen en andere bloemsoorten staan te pronk in een donkerblauwe fles. Blikvangers zijn de grootste bloemen, die het sterkst belicht zijn. Stralend steken ze lichtgeel, oranje en oranje-roze af tegen de donkere achtergrond. Alle bloemen en blaadjes zijn minutieus geschilderd, tot op de nerf nauwkeurig. Wie wat langer kijkt ontdekt ook allerlei insecten: kevertjes, vliegjes, een rups. Ze geven het statische stilleven iets beweeglijks. (Nederlandse stillevenschilderes, (gedoopt Den Haag 3-6-1664 – gestorven Amsterdam 12-10-1750),

Ruysch was de beroemdste vrouwelijke kunstenaar van haar tijd en één van de meest succesvolle stillevenschilders. Voor een schilderij van Ruysch werd duizend gulden of meer betaald. Haar specialisme was het stilleven.

Biografie
Rachel Ruysch was de dochter van de beroemde botanicus Frederick Ruysch en kleindochter van Pieter Post, de bouwmeester die werkte voor het hof van de Oranjes in Den Haag. Hiernaast was er diens broer, de schilder Frans Post. Hij had vooral naam gemaakt doordat hij enkele jaren met Maurits van Nassau in Brazilië had doorgebracht en daar landschappen had afgebeeld. Haar ooms Jan en Maurits Post tekenden en schilderden eveneens. Maar ook haar vader was een verdienstelijk tekenaar. Om zijn wetenschappelijke publicaties te illustreren maakte hij zelf tekeningen van zijn preparaten en had hij zich bovendien gewijd aan het schilderen.

Rachel Ruysch werd geboren in Den Haag maar verhuisde op drie jarige leeftijd naar Amsterdam, toen haar vader, Frederik Ruysch, aan het Athenaeum Illustre werd benoemd. Haar vader die in 1685 werd aangesteld in de Hortus Botanicus Amsterdam was beroemd vanwege zijn kennis van het preparen van rariteiten.

Rachel had al als jong meisje blijk gegeven van aanleg voor tekenen en schilderen. Haar vader onderkende haar talent en stuurde haar in de leer bij Willem van Aelst. Onder leiding van Van Aelst legde Rachel Ruysch zich aanvankelijk toe op de bosgrondjes die Marseus ook had geschilderd.

Behalve op bosgrondjes ging ze zich toeleggen op composities met bloemen, zoals die werden geschilderd door Van Aelst en door Jan Davidsz de Heem. Ze wist ze zo natuurgetrouw weer te geven dat ze er spoedig succes mee had. In de tweede helft van de zeventiende eeuw werden bloemstukken steeds meer ‘bon ton’, en Rachel Ruysch profiteerde daarvan.

In 1693 trouwde ze met de portretschilder Juriaen Pool (1666-1745); ze kregen tien kinderen.

In 1701 werd Ruysch lid van het schildersgilde Pictura in Den Haag.

De bloemstillevens van Rachel Ruysch raakten beroemd in heel Europa. In 1708 kregen zij en haar man zelfs een contract om in Dusseldorf als hofschilders van de keurvorst van de Palts te komen werken. Omdat ze inmiddels moeder van een groot aantal kinderen was, vond ze dat ze het zich niet kon veroorloven om in Düsseldorf te gaan wonen, en kreeg daarom vrijstelling van haar Residenzpflicht. Dat was geen unieke constructie: ook Adriaan van der Werf en Jan Weenix waren tot hofschilder benoemd zonder dat ze zich in Düsseldorf hoefden te vestigen. Rachel Ruysch kreeg een jaargeld toegewezen en hoefde daarvoor alleen jaarlijks een schilderij te leveren voor de collectie van het keurvorstelijk paar. Zij deed dit tot de dood van de vorst in 1716.

Jurriaan Pool kreeg van de keurvorst de opdracht om een portret van Rachel te schilderen. Hij maakte er een familieportret van, en schilderde Rachel en zichzelf met Jan Willem, die de penning toonde die hij van de keurvorst had gekregen. In 1716 was het af. Het was al ingepakt om te worden verzonden, toen het bericht kwam dat de keurvorst was overleden. Ruysch verloor daardoor haar maecenas, maar ze hoefde bepaald niet te wanhopen, want ze bleef ruimschoots voldoende opdrachten krijgen.

Vanaf 1723 waren er helemaal geen financiële zorgen meer. De Staten van Holland schreven van tijd tot tijd loterijen uit om aan geld te komen. Jurriaan Pool en Rachel Ruysch hadden in 1713 in een van die loterijen al eens tweehonderd gulden gewonnen. In december 1722 kochten ze samen met hun zoon George een lot van tien gulden, waarop de hoofdprijs van 75.000 gulden viel.

Ruysch schilderde tot haar 84ste, en stierf in Amsterdam in 1750. Kort voor haar dood werd ze nog bezongen door 10 dichters in de bundel Dichtlovers. Daarbij Bernardus de Bosch en L.W. v. Merken.

Bronnen: www.rijksmuseum.nl, www.inghist.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 40.