kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 03 06 2017 003:43 voor het laatst bewerkt.

realisme

Realisme (van Lat. realis of res = ding) staat voor een type kunst en literatuur die erop mikt de ons omringende (maatschappelijke) werkelijkheid zo nauwkeurig mogelijk weer te geven.

Het realisme - een stroming binnen de kunst en literatuur uit de negentiende eeuw die vooral in Frankrijk in de jaren 1830/50-1870/90 furore maakte - was een reactie op de romantiek en is min of meer synoniem geworden met het (direct daaropvolgende) naturalisme.

 - realisme in de kunst
 - realisme in het theater
 - realisme in de literatuur

De wortels van het realisme gaan terug tot de maatschappelijke ontwikkeling in de eerste helft van de 19e eeuw. Na de nederlaag van Napoleon I in 1815 en de nieuwe ordening van Europa door het congres van Wenen brak in Europa een tijdperk van "reaal-politiek" aan. De burgerlijke stand, die de afgelopen jaren voorstander van sociale en politieke hervormingen geweest was, onderwierp zich aan de omstandigheden, erkende de verdere machtspositie van de adel, omdat men geloofde, door groeiende economische invloed stapsgewijs de eigen interesses door te kunnen zetten.

Hierbij kwam, dat de natuurwetenschappen een andere waarneming van de werkelijkheid lieten ontstaan. Anders dan in de voorafgegane decennia geloofde men nu aan de herkenbaarheid van de wereld door middel van nuchtere theorieën, waarmee mens en omgeving alleen tot het bestaande feitelijk-empirische materiële beperkt werd, en ieder transcendent geloof als onwerkelijk afgewezen werd. Het experiment werd verheven tot algemeen bindend werktuig om de waarheid te vinden; innerlijke zielstoestanden en zelfs de gevoelswereld van de enkeling traden op de achtergrond.

Een markante gebeurtenis die deze ontwikkeling in Europa als het ware legaliseerde, was in 1830 de benoeming in Frankrijk van de burgerkoning Louis-Philippe tot regent. Deze verbinding tussen de economisch georiënteerde burgerlijke stand en de heersende adel, hief de oude eenheid van ""bourgeois"" en "citoyen", van economisch en politiek perspectief (hervormingen van de grondwet, democratisering van de maatschappij) duidelijk op. Hierdoor werd, vooral voor de meestal uit burgerlijke kringen afkomstige kunstenaars, een smeulend innerlijk conflict tussen fantasie en werkelijkheid, tussen het mogelijke en het bestaande ontstond - een tegenspraak, die in het vaak voorkomende onderwerp van het conflict tussen kunstenaar en burger reeds in de romantiek voorbereid.

De term realisme stamt uit de negentiende eeuw en werd gebruikt ter typering van het werk van de Franse schilder Gustave Courbet (1819-1877) en een groep van schilders die iedere vorm van idealisering verwierpen en zich in plaats daarvan richtten op het leven van alledag. De benaming werd in 1855 geïntroduceerd door Gustave Courbet zelf toen deze in de buurt van de Wereldtentoonstelling een eigen paviljoen oprichtte. Boven de toegang had hij een flink bord getimmerd met de tekst 'Pavillon du Réalisme'.

In de jaren tachtig van de 19e eeuw werd het realisme afgelost door het naturalisme. Dit lag enerzijds aan de voortgeschreden industrialisatie, waardoor metropolen en stedelijke centra ontstonden en het individu nu eerder door zijn sociale milieu dan door zijn persoonlijkheid bepaald werd. En anderzijds had de wetenschap haar invloed uitgebreid, waardoor het poëtische tegen-perspectief, dat door de realisten indirect geboden werd, ten gunste van een sociaalkritisch perspectief gewijzigd werd. De vertegenwoordigers van de verschillende maatschappelijke lagen beschikten niet meer over persoonlijke eigenschappen maar werden in toenemende mate één geheel met hun sociale rol. Het individu maakte steeds vaker plaats voor het prototype.

Zie ook figuratieve kunst. .


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 70.