kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 14-06-2011 voor het laatst bewerkt.

Rembrandts-moeder

In de tentoonstelling ‘Rembrandts Moeder, Mythe en werkelijkheid' in 2005 in het Stedelijk Museum de Lakenhal wordt het raadsel rond de bijbellezende oude vrouw onderzocht. Deze vrouw is meerdere keren teder door Rembrandt geportretteerd. Al in de 17e eeuw wordt zij aangeduid als Rembrandts moeder, de molenaarsvrouw Neeltje van Zuydtbroeck. Maar is zij dit ook? Dezelfde vrouw komt immers ook voor op schilderijen van Rembrandts vriend Jan Lievens en op schilderijen van zijn leerling Gerrit Dou.

Mythe of werkelijkheid
In de 19e eeuw ontstaat er een ware Mythe rond het familieleven van Rembrandt. Tal van personages uit Rembrandts werk worden door wetenschappers geïdentificeerd als zijnde zijn vader, moeder, zuster Liesbeth of oom Adriaan.

Al in de zeventiende eeuw werden familieleden herkend in Rembrandts schilderijen. Voor veel van deze identificaties blijken wel degelijk historische gronden te bestaan, terwijl andere lijken voort te zijn gekomen uit een soms wel erg levendige Fantasie. Alle tentoongestelde werken, met schilderijen uit Musea in Berlijn, Kassel, St. Petersburg en Amsterdam, hebben gemeen dat daarin de ouderdom vol liefde en met soms onvergetelijke diepzinnigheid tentoon wordt gespreid.

Opvallend vaak zien we in het vroege werk van Rembrandt een lezende of biddende vrouw terugkeren. Niet alleen Rembrandt zelf, maar ook schilders in zijn omgeving als Gerrit Dou en Jan Lievens, lijken een ogenschijnlijk ongelimiteerde voorliefde voor deze oude, gerimpelde vrouw te koesteren. Voor kenners en onderzoekers vanaf de latere zeventiende eeuw tot ver in onze tijd was het een uitgemaakte zaak dat zij Rembrandts moeder Neeltgen van Zuijtbrouck moest zijn. Opmerkelijk is, dat de aanduiding Rembrandts moeder ook voorkomt bij werken die zijn ontstaan ver na haar dood in 1640.

De identificatie als Rembrandts moeder lijkt een eigen leven te zijn gaan Leiden. Haar echtgenoot, de Leidse moutmolenaar Harmen Gerritsz. van Rijn, blijkt in zo mogelijk nog meer werken te Figureren, terwijl ook broer Adriaen en zuster Lysbeth ten tonele worden gevoerd. Op de grote Rembrandt-tentoonstelling van 1898 in het Stedelijk Museum Amsterdam, werd zelfs een vijfde van de tentoongestelde werken geïdentificeerd als Portretten van Rembrandts naaste familieleden.
Tegenwoordig zijn die oude identificaties niet langer gangbaar. Bij een aantal werken wil men hooguit nog wel eens aangeven dat het traditioneel een Portret heet te zijn van Rembrandts vader, moeder, zuster of broer. Voor de meeste kunsthistorici zijn dat echter titels uit de oude doos die louter zouden zijn voortgekomen uit een onuitroeibare, Romantische behoefte om Rembrandt te zien als de schilder die zich als geen ander liet inspireren door zijn eigen, liefst huiselijke omgeving.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 782.