kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 31-05-2008 voor het laatst bewerkt.

Richard Artschwager


Amerikaanse objectkunstenaar en schilder, geboren 26 december 1924 Washington D.C.. Hij woont en werkt tegenwoordig in Hudson, New York.

Zijn werk bestaat uit sculpturen die opvallen door hun eenvoudige vormgeving en meestal worden ingedeeld bij de popart. Een terugkerend thema in het werk van Richard Artschwager is de perceptie van de ruimte in beeldhouw- en schilderkunst. De kunstenaar maakt zelf geen onderscheid tussen zijn werk als schilder en als beeldhouwer. Formica, een harde, zuurvaste kunststof, is een van zijn geliefde materialen. Het is verkrijgbaar in een grote variatie van opdrukken en is voor Artschwager tegelijk afbeelding [van hout] en materiaal [waaruit het object gemaakt is]. Hij speelt met openheid en geslotenheid, twee- en driedimensionaliteit.

Artschwager is een van de eerste ‘meubelbeeldhouwers’. Hij ontwerpt en maakt al zijn werken zelf, uitgevoerd met groot vakmanschap. Hij maakte onder andere een reeks beelden, geïnspireerd op kerkmeubels en meer alledaagse meubelen. De objecten zijn herkenbaar als hedendaagse meubelen, maar hebben altijd voldoende onvolkomenheden om niet bruikbaar te zijn. Ze simuleren een bepaalde functie, maar vervullen die functie nooit. Dit soort dubbelzinnigheden doorkruist heel het oeuvre van Artschwager. Alles is ‘nep’. Het hout is ‘gehout’, als hout beschilderd of beplakt met formica in hout- of marmerprint.

Biografie
Artschwager werd in 1923 als kind van Duits-Russische ouders geboren.

1941-48 Artschwager studeert natuurwetenschappen aan de Cornell Unoversity, Ithaca, New York. Verder neemt hij lessen aan de Amedee Ozenfant School, New York.

1953 Maakt houten meubels. Hij werkte lange tijd als meubelmaker en startte zijn carrière als kunstenaar begin jaren zestig, sterk beïnvloed door Marcel Duchamp en door de collages van Georges Braque.

Vanaf 1961 vervaardigt Richard Artschwager, beïnvloed door Jasper Johns, Rauschenberg en Di Suvero, zijn eerste pseudo paintings, muurobjecten in formica en hout.
Hij gebruikt voor zijn op meubels lijkende objecten voornamelijk kunstlakken en formica, een materiaal dat veel gebruikt wordt in de industriële massaproductie. Zijn beelden hadden meubels kunnen zijn maar in feite gaat het om tijdloze, abstracte objecten. Ze zijn gemaakt van formica (zoals Artschwager uitlegt 'een afbeelding van hout') en bieden heel weinig houvast bij het zoeken naar vergelijkingen. Zijn kunstwerken hebben een zekere verwantschap met minimal art, terwijl ze ook lijken op sommige werken van de popart kunstenaar Oldenburg. Juist om zich af te zetten tegen de Pop art-beweging toonde hij zijn speciale voorkeur voor synthetische materialen (gezien als bewijs van een slechte smaak), alsmede een voorkeur voor gevonden voorwerpen. Ook toonde hij dit in zijn minimalistische sculpturen van beton.


Zijn doel was het objecten te vervaardigen, die als meubels werken maar tegelijkertijd de aandacht op hun context moeten richten, dat wil zeggen de beschouwer gevoelig moesten maken voor de plek, waarop hij zich bevindt. 'Chair' van 1963 is zo'n werk. In theorie kan men erop zitten. Maar eigenlijk gaat het bij 'Chair' niet om een werkelijke stoel maar alleen om het idee van een stoel. Alles, wat iets tot een zitmeubel maakt, is aanwezig alhoewel in verschillende graden van realiteit. Naar de leuning kan men slechts grijpen, maar de ruimte tussen de stoelpoten, een tot materie gemaakte schaduw, is met zwarte rechthoeken van kunststof overtrokken. De bekleding is rood maar geen pluche doch een harde formica met scherpe kantjes vormt de overtrek.
Artschwagers stoel laat zich noch bij een bepaalde stijl noch bij een bepaalde sociale laag indelen. Hij lijkt op alle stoelen maar 'is er toch geen, hij stelt een stoel voor en tegelijk de conventies, waaraan een dergelijke voorstelling gewoonlijk onderhevig is. Net als 'Chair' zijn ook Artschwagers andere werken gebruiksvoorwerpen. Ze laten zich niet in eigenlijke zin gebruiken, maar ze voldoen aan de behoefte aan denkmodellen van de beschouwer.


Stoel, 1966, formica, 151 x 46 x 77, Londen, Saatchi coll.
Richard Artschwager houdt zich bezig met suggestie en werkelijkheid in de waarneming. Het beeld 'Chair' heeft als titel stoel en suggereert een meubel waarop gezeten kan worden. Het is geen stoel want de maten maken een normaal gebruik als stoel onmogelijk. De gesloten vorm van twee tegen elkaar geplaatste rechte blokken is bekleed met een vergroot patroon van gevlamd notenhout. De elkaar tegensprekende verhoudingen benadrukken het feit dat het hier om een kunstwerk gaat; aan de andere kant is het vrijwel onmogelijk om aan de suggestie 'zetel' te ontkomen. Door zijn benaming dwingt Artschwager die suggestie af.

Veel van Artschwagers activiteiten verlangen ook activiteit van de beschouwer. Je kunt ze omdraaien, openmaken of over een heel huis verdelen, men kan erop zitten, knielen of er doorheen kijken. 'Mijn kunst is een systeem van voorwerpen, die iemand een bepaalde positie toewijzen of iemand zeggen wat men moet doen of waar men moet staan', zei Artschwager eens.

Vanaf 1962 schilderde Artschwager in grijs monochroom interieurontwerpen, gebaseerd op zwartwit foto's, doeken als Apartment House (1964). Hij neemt ook de typische elementen van de fotografie over, zoals het raster. Zijn schilderijen maakt hij op celotex, een soort zeer korrelig structuurbehang, waarop hij in zwarte acrylverf schildert. Zijn schilderijen werden evenwel steeds complexer en mysterieuzer, zoals The Bush (1971). Artschwager gebruikte in zijn schilderkunst stijlelementen, die doen denken aan het werk van Lichtenstein.

1965 Eerste solotentoonstelling in Galerie Leo Castelli, New York.

Artschwager, die weliswaar sinds 1965 regelmatig bij Castelli en elders exposeerde maar toch nog lang als een onbekende onder de kunstenaars gold, wordt plotseling als een vaderfiguur vereerd. De nieuwste sterren van de New Yorkse galeriescene, Jeff Koons en Haim Steinbach, maken net als hij gebruik van de herkenningswaarde van alledaagse gebruiksvoorwerpen. Aan deze namen zijn nog talrijke andere toe te voegen. Maar Artschwager accepteert deze voortrekkersrol niet. Hij vraagt naar de aard der dingen en hoe wij ze beleven, een vraag die hem onafhankelijk maakt van datgene wat de tijdgeest toevallig dicteert.

Vanaf 1968 neemt hij deel aan de Documenta's in Kassel op Documenta 6 na.

Artschwager heeft ook werken op zijn naam staan die met name in de context van kunst in de openbare ruimte relevant zijn. Het gaat om zijn zogenaamde 'blps'; langwerpige vormen die de omtrek van een medicijncapsule hebben. Vooral in de late jaren zestig en begin jaren zeventig heeft Artschwager deze blps op tal van plekken in de openbare ruimte aangebracht. Zo bestond zijn bijdrage aan de tentoonstelling 'Sonsbeek buiten de Perken' in 1971 uit een spoor van blps door de stad Utrecht. Deze blps fungeren niet als kunst in de openbare ruimte in traditionele zin, maar als markeringen (tags) die door hun merkwaardige herhaling in de stad de aandacht trekken.

Het beeld aan de Westersingel in Rotterdam dat Richard Artschwager voor de manifestatie 'Beelden in de stad' maakte – en dat evenals het werk van Coop Himmelb(l)au een permanente plaats kreeg – doet aan als een soort cliché van moderne kunst in de openbare ruimte. Het bestaat uit twee delen: twee betonnen platen die aan weerszijden dwars op de waterkant staan met aan de bovenzijde een grillige rand met enkele grote golven. Wie niet weet dat dit beeld van de beroemde Artschwager is, kan het gerust aanzien voor een plichtmatig product van de jaren tachtig buitenkunst. Juist door deze schijnbare conventionaliteit is het werk even prikkelend als dwars.

jaren zestig start de op dat moment bijna 40-jarige meubelmaker Richard Artschwager zijn kunstenaarsloopbaan. Naast schilderijen en multipels maakt hij muurobjecten van formica en hout, die hij pseudo-schilderijen noemt. Splatter Table, vervaardigd in 1992, is daar een uitgelezen voorbeeld van.
Artschwager gebruikt formica tegelijkertijd als afbeelding (van hout) en als materiaal (van objecten). Hij voert de dubbelzinnigheid tussen twee- en driedimensionaliteit verder op door het muurobject gedeeltelijk te beschilderen. Enerzijds wordt in zijn geschilderde nabootsingen van de houtnervenstructuur de illusie versterkt, anderzijds zorgt het loutere gebruik van zwarte en witte verf voor een vervlakkend en vervreemdend effect.
Het is vooral de uitgekiende plaatsing van de gefragmenteerde ‘tafel’ in een hoek van de ruimte, waarbij een ‘tafelpoot’ tot aan het plafond reikt, die van de Splatter Table tegelijk een uiterst fascinerend beeld en een volkomen ongrijpbaar object maakt. Artschwager beweegt zich met sprekend gemak en een grote finesse door de moderne kunstgeschiedenis. Hij speelt ostentatief met enkele formele karakteristieken van het kubisme, zoals het houtnervenmotief en de fragmentering van de ruimte. Zijn manipulatie van een huiselijk en vertrouwd object zoals de tafel, waarbij hij vanzelfsprekende betekenissen dubbelzinnig maakt, is schatplichtig aan de absurdistische humor van het surrealisme. Met Splatter Table slaagt Richard Artschwager er bovenal in onze perceptie van de ruimte stevig door elkaar te schudden.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 5.