kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 06-05-2011 voor het laatst bewerkt.

Rien Poortvliet

Nederlands illustrator, tekenaar en kunstschilder, 7 augustus 1932 Schiedam – 15 september 1995 Soest.

Rien Poortvliet zag zichzelf eerder als ambachtsman dan als kunstenaar... Hij vond zichzelf een illustrator. Rien Poortvliet was een “tekenend verteller” die zijn schilderijen, tekeningen en aquarellen het verhaal liet doen, met hooguit ter uitleg een kort bijschrift.

Hij maakte evenals Cornelis Jetses, Johan Isings en Tjerk Bottema al eerder hadden gedaan, met groot vakmanschap historische en natuurhistorische wandplaten.

Hij was uiterst bekwaam in het tekenen en schilderen van dieren in de vrije natuur, waarvan hij in een paar lijnen de beweging of gelaatsuitdrukking wist over te brengen. Poortvliet schilderde naar de natuur: “Het natuurgetrouw weergeven is m’n grootste plezier”, maar niet fotorealistisch. Hij vond dat hij aan zijn onderwerp een persoonlijke toets moest geven en de beschouwer ‘een schilderende hand’ moest blijven zien.

Omdat “niemand de kans heeft gekregen mij zijn handschrift op te dringen” kon hij een persoonlijke en eigen stijl ontwikkelen. Een tekening of schilderij werd door hem pas opgezet na een grondige voorstudie. “Alles moet kloppen.” Details waren uiterst belangrijk. Om een dier “goed te leren kennen en zo raak mogelijk neer te zetten heb ik de dringende behoefte het in handen te houden.” Hij betastte het dier dan ook om deze informatie in zijn tekeningen en schilderijen te kunnen verwerken.
Als “beestenschilder” probeerde hij de dieren uit te beelden “zoals de goede God ze gemaakt heeft”. Hoe dichter hij bij zijn ‘uitverkoren’ dieren stond, hoe beter hij ze kon schilderen of tekenen: “Hoe meer ik van mezelf in een dier herken, hoe dichter ik bij dat dier sta en hoe beter ik het kan schilderen.” In een reebok bijvoorbeeld kon hij zich anatomisch heel goed inleven. Een reptiel stond gevoelsmatig echter te ver van hem af.

Begonnen als boekillustrator maakte hij vanaf de jaren '70 albums, 'Kijkboeken' zoals hij ze noemde, met louter tekeningen en aquarellen van vogels en andere bosdieren, verduidelijkt met een korte tekst. Dit waren educatieve plaatwerken van groot formaat waarin bepaalde onderwerpen in al hun aspecten in beeld werden gebracht.

Hij werd jarenlang uitgegeven door Van Holkema en Warendorf te Bussum, waar zijn 'Leven en werken van de Kabouter' met coauteur Wil Huygen 59 drukken beleefde. Poortvliet verwierf tijdens zijn leven al internationale bekendheid met de kabouterserie, die na zijn dood een geheel eigen leven is gaan leiden en ook werd verfilmd als tekenfilm. Van Poortvliet zijn 16 boeken verschenen die werden vertaald in vele talen, waaronder het Frans, Duits, Engels, Zweeds, Fins en Italiaans. Er zijn er wereldwijd miljoenen van verkocht.

Rien Poortvliet die wel “de populairste schilder van Nederland” wordt genoemd werd vooral gewaardeerd door het grote publiek, terwijl kunstcritici zijn werk misschien eerder een belediging van de goede smaak vonden. Hij deed het met zijn puntbaardje, zijn ribfluwelen broeken en zijn geruite jasjes ook goed op tv. Zo was hij panellid bij het populaire spelprogramma 'Zo Vader, Zo Zoon'.

Sinds 1974 wordt elk jaar een Rien Poortvliet kalender uitgebracht.

Biografie
Marinus Harm (Rien) Poortvliet was de oudste van vier zonen van Zacharias Poortvliet, stukadoor, later kantoorbediende en administrateur, en Cornelia Hermina de Boer.

De Schiedamse stukadoorszoon leek niet voorbestemd voor een kunstenaarsbestaan aangezien hij uit een streng gereformeerd gezin kwam waarin het kunstenaarschap gelijk stand aan ontucht, drankzucht en armoe. Hij kon het tekenen echter niet laten en was als kind al “erg gevoelig te zijn voor illustraties”. Wanneer illustraties hem niet bevielen werd het boek niet uitgelezen.

Het laatste wat zijn ouders wilden was dat hun oudste zoon naar een kunstacademie zou gaan. Na de mulo ging de jonge Rien dan ook werken bij een reclamebureau waar hij al enigszins zijn talent kon laten gelden.

Tijdens zijn diensttijd vanaf november 1952 bij de Koninklijke Marine, waarvan zeven van de 21 maanden als telegrafist op het vliegdekschip Hr.Ms. 'Karel Doorman', maakte hij tekeningen voor het tijdschrift ‘Alle Hens’.

23 mei 1956 trouwde hij met Cornelia Bouman (geb. 1933) - ofwel Corrie, zijn liefde uit zijn MULU-periode, die hem twee zonen gaf.

Na zijn dienstplicht bij de marine werd hij senior-manager op het reclamebureau Lintas van Unilever waar hij illustraties maakte voor bekende merken als Blue Band, Omo en Royco. Deze baan bood hem maatschappelijk zekerheid, maar het werk ging Poortvliet vervelen en hij had het gevoel zijn talent 'voor een schotel linzenmoes' te hebben verkocht.

Naast zijn reclamewerk illustreerde hij vanaf het einde van de jaren vijftig voor diverse uitgeverijen allerlei boeken van o.a. Jaap ter Haar (Saskia en Jeroen; Lotje en Chimp), kleurenomslagen en zwartwittekeningen bij de navertelde sprookjes van Leonard Roggeveen (1959) en de leesboekjesreeks ”Pim, Frits en Ida” van Godfried Bomans (1966-1967).

Op het terrein van de natuur debuteert Poortvliet met het boek 'Op verkenning bij de dieren' (1959), met tekst van Han Rensenbrink. De jeugdige illustrator levert – samen met Frida Holleman – ook de plaatjes voor ”Zo leeft de hoge veluwe” (1960) van Albertus Bernard Wigman (1891–1972).

Arnold Foeke van der Wal, hoofdredacteur van De Nederlandse Jager, is één van de voornaamste personen die hem begin jaren zestig ‘ontdekt’. Hij bespeurt bij Rien talent, maar ziet dat hij van jacht nog geen verstand heeft. Van der Wal nodigt hem uit in zijn legendarische hut bij Ermelo. Uit dit contact groeit een warme vriendschap. Rien Poortvliet werd hartstochtelijk jager en begon zo allerlei natuuronderwerpen te tekenen. Jarenlang verschijnen zijn werken op de voor- en binnenpagina’s van De Nederlandse Jager.

Poortvliet voelde zich sterk genoeg om zich als zelfstandig illustrator te vestigen. Hij zegt zijn baan op in 1968 verhuist een jaar later van Schiedam naar een kleine villa in Soestduinen, om daar in de bossen in alle stilte te kunnen werken.

Omdat hij van zijn belangrijkste opdrachtgever Unieboek maar weinig opdrachten kreeg stelde hij zelf aan de hand van zijn jachtervaringen een boek samen met tekeningen en aquarellen. Tegenstanders van de jacht begrepen maar niet dat een natuurliefhebber een pleitbezorger voor de jacht kon zijn. Zijn eerste boek ‘Jachttekeningen’ dat werd uitgegeven in 1972 had een groot succes en was het begin van een succesvolle reeks natuurboeken, waarvoor ZKH Prins Bernhard, zelf een fervent jager, hem in 1976 de “Zilveren Anjer” zou opspelden.

Later zou hij ook zulk werk over het leven van Jezus Christus maken.

Vele boeken volgden met titels als ‘De vossen hebben holen’ uit 1973, ‘Te hooi en te gras’ over het leven op de boerderij uit 1975, ‘Brieschend paard’ over paarden uit 1978, ‘Hij was één van ons’ over het leven van Jezus uit 1979 samen met Ds. Hans Bouma, ‘Van de hak op de tak’ over zijn eigen leven uitgegeven in 1980 en ‘Braaf’ een kijk- en leesboek voor mensen die van honden houden uit 1983. Deze boeken werden vele malen herdrukt en haalden zeer hoge oplage-cijfers.

Met ‘Jachttekeningen’ en ‘… de vossen hebben holen’ schept Poortvliet het genre van wat hij ‘kijkboeken’ noemt: educatieve plaatwerken van groot formaat waarin een bepaald onderwerp in al zijn aspecten letterlijk ‘in beeld’ wordt gebracht. Poortvliet is daarmee als het ware een ‘omgekeerde illustrator’ geworden, want in plaats van andermans teksten van afbeeldingen te voorzien, schrijft hij nu teksten bij zijn eigen illustraties of vraagt anderen dat te doen.

De grote internationale doorbraak bereikte Poortvliet met de niet klein uitgevallen kleurrijke prentenboeken over kabouters. Met de schrijver Wil Huygen maakte hij in 1976 ‘Leven en werken van de kabouter’, een quasi-wetenschappelijk naslagwerk over kabouters. Het plezier van de auteurs in hun ‘geautoriseerde flauwekul’ spreekt uit iedere bladzijde van dit boek, waarin zij met speelse vindingrijkheid de verborgen wereld van het kleine volkje minutieus tot leven wekken. Na vijf jaar waren er in ons land bijna een half miljoen exemplaren verkocht. In Amerika zijn inmiddels al meer dan vier miljoen verkocht. Tot op heden is dit boek zijn absolute bestseller. De eerste druk van het tweede kabouterboek ‘De oproep der kabouters’ uit 1981 bedroeg 150.000 exemplaren. Geen gering aantal in de uitgeverswereld.

Wil Huygen
Wil Huygen is een Arts, schrijver en fervent jager die vooral bekend is van de kabouterboeken die hij in samenwerking met Rien Poortvliet schreef. Zij ontmoetten elkaar begin jaren 70 bij het jagen en publiceerden in 1976 het prentenboek 'Leven en werken van de kabouter'. De vertaling 'The Gnomes' werd miljoenen malen verkocht in meer dan twintig talen en stond ruim een jaar op nummer 1 op de lijst van meest verkochte boeken van de New York Times. In 2008 verscheen de zestigste druk.
Zij schreven in 1981 'De oproep der kabouters' en in 1988 'Het boek van Klaas Vaak', dat in 2003 werd hernoemd in 'Tussen gaap en slaap'.
De wereld van de kabouter verscheen tot Juni 2009 alleen in het buitenland voordat het ook in het Nederlands werd uitgegeven.

Ogenschijnlijk deed de verguizing vanuit de kunstwereld hem niets, maar het kwetste hem diep. Poortvliet voelde zich gerehabiliteerd toen in 1992 door Z.K.H. Prins Bernhard in Middelharnis het Rien Poortvlietmuseum werd geopend: "Gelukkig ver weg van de moderne kunstbende in Amsterdam" zoals Poortvliet in een interview zei. Eind december 2006 moest dit museum echter wegens teruglopende bezoekersaantallen de deuren sluiten.

Poortvliet overleed in 1995 aan botkanker. Wil Huygen overleed 14 januari 2009, op 86-jarige leeftijd.

Websites:
. www.depelgrim.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 62.