kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Rik van Bentum

Hendrikus Johannes van Bentum, Nederlands beeldhouwer, graficus, grafisch ontwerper, illustrator, schilder; non-figuratief, figuurvoorstellingen, figuurfragmenten; Ruimtelijk aandoend werk in hard edge-stijl. Tevens docent.

Geboorteplaats/datum Amsterdam 1936-12-11
Sterfplaats/datum Amsterdam 1994-10-17

Rik van Bentum wordt geboren in 1936 in Amsterdam.

"Ik ben gek op kunst". Toen hij op de middelbare school zat spijbelde hij al om naar het Stedelijk Museum te kunnen gaan.

In 1953 wordt hij reclameschilder. Tot 1959 blijft hij dit doen naast allerlei andere baantjes zoals disc-jockey en seizoenarbeider. Daarnaast studeert hij aan de kunstacademie in Arnhem.

Op de Academie voor Beeldende Kunst in Arnhem studeert Van Bentum monumentale kunst, omdat hij zich naast het schilderen ook met andere disciplines wil bezig houden, zoals bijvoorbeeld beeldhouwen.

Hij kiest uiteindelijk voor de schilderkunst. Zijn studiegenoten zijn Mark Brusse, Klaas Gubbels en Jan Cremer. Ze stimuleren elkaar in hun ontwikkeling.

1959 NADA
Lid van " Nada " (Groep) samen met Mark Brusse, Ted Felen, Klaas Gubbels,

Eind jaren vijftig hadden de Gelderlander en het Arnhems dagblad op de voorpagina een foto gebracht van vier jongemannen die hooghartig in de lens blikten, met het bijschrift ‘No es Nada‘. Er is opgericht een kunstenaarsgroep, bestaande uit drie schilders en een beeldhouwer, woonachtig in Nijmegen en Arnhem, die zich een bepaalde bedoeling manifesteert. De groep wil zich terrein verwerven in het westen des lands, nadat ze door tentoonstellingen in het Oosten hebben bewezen dat ze werk maken van een goed artistiek gehalte. Zowel figuratieve en non figuratieve werken. Rik van Bentum, Mark Brusse, Ted Felen en Klaas Gubbels hoopten in Nijmegen over de Waag en in Arnhem over het museum de beschikking te kunnen krijgen. Vier maanden later exposeerde de groep Nada in Nijmegen, zij het niet in De Waag. Het was Jan van der Marck, conservator van het Arnhems Gemeentemuseum, die in het gebouw van de raad van Arbeid aan het Nijmeegse Keizer Karelplein op 6 februari 1960 de eerste nadavoorstelling inleidde. De pers gewaagde van een eclacante opening in de ruime hal; hevig bewogen door de jazz muziek van het kwintet Ton Wijkamp. Niet alleen beschikte de groep over een manager, wat in de pers de aandacht trok, ook bracht elk van de vier kunstenaars een eigen tekstschrijver mee. De volgende Nada tentoonstelling was in Dordrecht, in galerie Punt 31 van de informele schilder Cor de Nobel, waar Louis van Roode de tentoonstelling opende met de leuze: Weg met het verstand! In de zomer volgden nog exposities in De Krabbendans in Eindhoven en Galerie 207 in A'dam, maar daarna was NADA herinnering. De sprong naar de musea had NADA nog niet kunnen maken, maar voor Klaas Gubbels , Mark Brusse en Rik van Bentum was NADA het begin van een vriendschap voor het leven.

Rik van Bentum, 'Cafetaria Rutex', 1963
Collectie Museum Het Valkhof te Nijmegen

In de pop art-zaal van het museum bevindt zich het assemblageschilderij 'Cafetaria Rutex' van Rik van Bentum uit 1963. Wat in dit werk opvalt is het reclamebord van 'Martini'. Martini is de cocktaildrank die cultfiguur James Bond "shaken, not stirred" drinkt. Van Bentum gebruikt voor zijn schilderijen een mengsel van verf en synthetisch bindmiddel. Hierdoor ontstaat het bruinige oppervlak van zijn schilderijen. De alledaagse voorwerpen zoals een deksel van een vuilnisemmer of een reclamebord, vallen minder op door deze bruinige laag. Het blijven evengoed herkenbare voorwerpen. In de Amerikaanse pop Art gebruiken de kunstenaars ook alledaagse voorwerpen en merknamen in hun beelden. In Amerika is het de pop Art-kunstenaar Andy Warhol die veel met reclamesymbolen werkt. Een bekend voorbeeld is 'Campbells Soup Can', dat ook in deze site wordt besproken. Maar er is een verschil met de Nederlandse manier van het verwerken van merknamen en alledaagse voorwerpen. Bij het Nederlandse kunstwerk, zoals 'Cafetaria Rutex', vervaagt het voorwerp doordat er overheen geschilderd wordt. Het blijft daardoor wat op de achtergrond. De Amerikaanse kunstenaar poetst het voorwerp of reclamebord juist op zodat het meer glanst en dus meer opvalt. Nederland hebben een aantal kunstenaars een belangrijke rol gespeeld. Een van hen is Rik van Bentum (Amsterdam 1936), die in 1964 ‘De Verzetspers' oprichtte om met drukwerk als beeldend middel te experimenteren. Bij de ‘Verzetspers' ontstonden een aantal manifestachtige publicaties en Het gouden penisboek dat Van Bentum in 1964 publiceerde.

Amerika 1964 - 1967 docent Fine-art
Jan van der Marck, oud-conservator van het Arnhems gemeentemuseum, volgt de ontwikkelingen van Rik van Bentum vanaf het begin. Hij weet de Amerikaanse galeriehouders en kunstliefhebbers enthousiast te maken voor deze Nederlandse schilder. Van Bentum wordt uitgenodigd door een New Yorkse galerie. Dat resulteert in het geven van gastcolleges aan een aantal universiteiten en enkele solotentoonstellingen in Amerika.

In 1966 keert hij in Amsterdam terug.
In de jaren zestig laat Rik van Bentum zich bij het schilderen inspireren door het banale, een kenmerk van het moderne stadsbeeld. Door zijn verblijf in Amerika komt hij in aanraking met de pop art. Dit komt in zijn kunstwerken tot uiting door het gebruik van reclamesymbolen. In zijn collageschilderijen uit 1963 zijn de merken 'Martini' en Rivella' verwerkt. Verder zijn cijfers en letters belangrijke beeldelementen in het werk van Rik van Bentum.

Inhoudelijk gezien verschilden de Nederlandse en Europese varianten van Pop Art nogal van de ‘harde' Amerikaanse Pop Art. De kunst van Woody van Amen, Gustave Asselbergs, Rik van Bentum en Wim T. Schippers getuigt van humor, sociale bewogenheid en hang naar kitsch, waar het de Amerikanen doorgaans aan ontbreekt. Veel Pop Art kunstenaars trokken naar Amerika, algemeen beschouwd als de bakermat voor deze kunststroming. Een aantal van hen hield zich op in het befaamde hotel ‘Chelsea', waar Bob Dylan met zijn band repeteerde en Andy Warhol met zijn vrienden van ‘the Factory' regelmatig kwam. De Nederlanders Rik van Bentum, Gustave Asselbergs en Jan Cremer werkten ook vanuit het hotel. Uit het privé album van Van Bentum worden foto's uit deze tijd getoond. De harde kern van Nederlandse kunstenaars die aan Pop Art verwante kunst heeft gemaakt, Woody van Amen, Gustave Asselbergs, Rik van Bentum, Sam Middleton en Wim T. Schippers onderhield onderling veel contact. Dat gold eveneens voor Jan Cremer, die vanuit Amerika een grote rol speelde. Ondanks het feit dat deze kunstenaars zeer uiteenlopend werk maakten, en zeker niet als een beweging kunnen worden beschouwd, was er sprake van saamhorigheid. Gustave Asselbergs en Jan Cremer, bijvoorbeeld, correspondeerden veelvuldig met elkaar in de vorm van absurde ansichtkaarten en zelf geknutselde brieven.

Na zijn laatste expositie in 1969 laat hij niks meer van zich horen. Hij is wel nog actief in de Amsterdamse theaterwereld. Hij ontwerpt enkele theaterdecors en verzorgt met studenten van de Rietveld Academie, waar hij les geeft, de aankleding van enkele boekenbals.

Rik van Bentum heeft geen groot oeuvre nagelaten. Hij overleed in 1994.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 503.