kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Rob Johannesma

Nederlands fotograaf- en videokunstenaar, geboren in 1970 te Geleen.

Johannesma weet het medium video onvergelijkbaar in te zetten voor kunst zonder de hedendaagse pseudo-sociologische of sentimentele aspecten. Het is concreet werk dat nieuwe horizons verkent en het kijken dwingend centraal stelt. (Galerie Paul Andriesse)

Als beeldend kunstenaar werd hij gegrepen door het medium video. Tijdens zijn reizen door de Verenigde Staten raakte hij geïntrigeerd door de uitgestrekte Amerikaanse landschappen. Het landschap is dan ook het centrale thema in zijn videowerken.
Johannesma filmt dia's van bijvoorbeeld landschappen tegen het licht. Door verschillende dia’s over elkaar heen te schuiven en in te zoomen op de ene of de andere dia, suggereerde hij een tussenruimte die er feitelijk niet was. De videowerken tonen aan dat de waarneming een uitdrukking kan zijn van de aandacht en contemplatie waarmee wordt waargenomen.

Rob Johannesma beweegt de coulissen van het landschap in plaats van de toeschouwer door de cameralens mee te laten kijken. De techniek brengt een verassende ervaring teweeg. Johannesma zet de werkelijkheid naar zijn hand, niet door met verf op het doek een realiteit te scheppen, maar door achter de werkelijkheid een horizon te laten schuiven." (Nicoline Wijnja in het Parool)

Het werk van Rob Johannesma zoomt in op het landschap en de natuur. Bij het zoeken naar een weergave hiervan bestaat bij veel kunstenaars de behoefte te zoeken naar het meest elementaire. Het gaat hen niet om een naturalistische weergave maar om de verbeelding van een landschapservaring waarbij een nieuw landschapsbeeld wordt gecreëerd. Bij het kijken naar de kunstmatig geconstrueerde landschappen van Johannesma kan de beschouwer zich openstellen aan zo’n beleving. Met name omdat zijn beelden niets dan natuur laten zien, geen mensen of dieren, waardoor je als toeschouwer, verlost van allerlei associaties, in een één-op-één relatie met het groen staat. De stilte, ofwel afwezigheid van geluid, draagt hier in grote mate aan bij.

Opleiding
1993 - 1997 Gerrit Rietveld Academie, Amsterdam
1996 - 1997 The Cooper Union, New York USA
1997 The Chinati Foundation, Marfa Texas USA
1997 - 1999 De Ateliers, Amsterdam
Rob Johannesma studeerde in 1999 af aan de Ateliers in Amsterdam.
2001 - 2002 Vila Concordia, Bamberg D

2001 Inkijk # 3
Speciaal voor de Inkijk maakte Rob Johannesma een werk dat op beide ramen van het huisje geprojecteerd werd. De bewegingen in de videobeelden hadden verschillende snelheden, waarmee Johannesma inspeelde op de verschillende ‘tempi’ waarin voorbijgangers (automobilisten, fietsers of voetgangers) het werk konden waarnemen. De ervaring van het kijken naar dit werk werd op die manier een bijna fysieke gebeurtenis.
Rob Johannesma maakt gebruik van subtiele beeldmanipulaties om de toeschouwer zich van ‘het kijken’ bewust te laten worden. Voor deze video liet hij de camera het oppervlak aftasten van een kleine berg gestold zwavel in Wyoming, Amerika. Zorgvuldig focust de lens op de huid van de rotsen en het vocht dat er op ligt. Het is alsof de beelden ter plekke uit de losse hand zijn opgenomen. In werkelijkheid ontstaan ze in het atelier, doordat de camera in minutieuze bewegingen over een op locatie gemaakte dia wordt gemanoeuvreerd. Door deze ‘verdubbeling’ in zijn werk aan te brengen speelt Johannesma met het bedrieglijke karakter van gereproduceerde beelden.
Zie dichter op de huid dan we van hem gewend zijn, een grillige zoektocht door en over de structuren van het mos, de takken, struiken, bladeren en details van de natuur. Johannesma poogt hier diep door te dringen tot de essentie, terwijl tegelijkertijd terughoudendheid voor contemplatie wordt bewaakt.
( landschappen die we van Johannesma kennen betrokken ons langzaam in het beeld, trage bewegingen en een horizon in het beeld zorgden hiervoor. Zijn nieuwste werk Zonder Titel (2001) is sneller en dichter op de huid dan we van hem gewend zijn. De video opnames, slechts twee minuten materiaal, zijn gemaakt in een bos in Canada. Op de computer legde Johannesma deze opnames verschillende malen over elkaar, die hij vervolgens doorzichten en schokkerige bewegingen gaf waardoor de ogen van de kijker naar steeds wisselende scherpte-dieptes worden geleid. Het resultaat is een grillige zoektocht door en over de structuren van het mos, de takken, struiken, bladeren en details van de natuur. Een poging om diep door te dringen tot de essentie, terwijl tegelijkertijd terughoudendheid voor contemplatie wordt bewaakt. Door de wijze van monteren is de belevenis meer gedoseerd dan bij eerder werk. Maar beslist niet minder intens.

In Cinque Terre (2004) en AVTOVO (2004) betrekt hij voor het eerst geluid in zijn werk. Hoewel de ervaring van het kijken nog steeds centraal staat, brengt dit een nieuw fysiek element met zich mee. (Galerie Paul Andriesse)
. Voor Cinque Terre vormde de geluidscompositie ‘De zee’ (1964–‘65) van de Nederlandse componist Jan Boerman het uitgangspunt. De wisselingen in de klanken worden vertaald in een complexe structuur van beelden: een caleidoscopisch, voortdurend verschuivend landschap van zee en rotsen. De videobeelden zijn opnamen van zwart-wit dia’s die zijn gemaakt aan de Italiaanse kust. De bijna Barok aandoende samenstelling van organische vormen roept een veelheid aan associaties en interpretaties op. Evenals de tonen van het muziekstuk lijken de beelden vaak toevallig tot stand gekomen maar vormen ze uiteindelijk een zorgvuldig geregisseerd geheel. (Galerie Paul Andriesse)
. In AVTOVO wordt het kijken in eerste instantie begrensd door wit plastic dat de camera losjes afdekt. De lichten en schaduwen die daarachter voorbijglijden wekken de indruk van verplaatsing, zich voortbewegen. Johannesma dwingt de blik om zich te concentreren op het hier en nu: op het geritsel en de structuur van het plastic, dat in zekere zin ook als ‘landschap’ ervaren kan worden. Maar plotseling wordt de lens vrijgemaakt en wordt een prachtig gedecoreerde marmeren ruimte zichtbaar. De camera glijdt langs de glanzende oppervlakken van muren, zuilen en kroonluchters. Dan wordt dit alles met een vlugge beweging weer aan het oog onttrokken. De ruimte is een beroemd metrostation in St. Petersburg dat oorspronkelijk gebouwd was als een ‘paleis voor het volk’. Omdat het in Rusland verboden is om zomaar op straat filmopnamen te maken, moest dit op een verhulde manier gebeuren. De momenten dat er werd gefilmd terwijl de camera afgedekt was, bleken later van een even grote zeggingskracht als het doel van de opname. (Galerie Paul Andriesse)

2007 ‘Parallelle bibliotheek’
Voor het werk Parallelle Bibliotheek, dat hij maakte voor de Universiteit van Amsterdam (afdeling Bijzondere Collecties), maakt hij weer gebruik van stil materiaal. ‘Parallelle bibliotheek’ is een videokunstwerk aan de buitengevel van het nieuwe gebouwencomplex waar de Bijzondere Collecties (UvA) zijn gehuisvest aan de Oude Turfmarkt in Amsterdam. Rob Johannesma brengt op een bijzondere manier de rijkdom en diversiteit van de collecties over op een groot publiek, door het tonen van videobeelden van interessante fragmenten uit de Bijzondere Collecties, achter de zes ramen aan de voorgevel van het gebouw.
Het karakter van de videobeelden is onderzoekend van aard. Langzaam tast de camera een handschrift af, registreert de doorhalingen, de impassen van stukken tekst en laat ons als het ware meekijken met de schrijver. De sporen van het handschrift leiden mogelijk naar flarden van oorspronkelijke gedachten; het is aan de waarnemer om het beeld te reconstrueren en door te dringen tot de bron.
Rob Johannesma heeft gedurende twee jaar een videodatabase opgebouwd, die als bron functioneert voor zijn ‘Parallelle bibliotheek’. De videobeelden uit de database worden voor een periode van negen-en-een-half jaar getoond op grote LED-videopanelen die geplaatst zijn achter de ramen van de gevel van de BC bibliotheek.

Hij filmde in detail fragmenten van oude handschriften. Voor meer informatie over het kunstwerk Parallelle Bibliotheek: expositie Galerie Paul Andriesse 'Starlings'
In zijn nieuwste werk toont Johannesma bewegingen, die onder het glas van de microscoop lijken te hebben plaatsgevonden. De titel Starlings (spreeuwen) verraadt dat het een gebeuren in de onmetelijke ruimte van de lucht is. Zwermen vogels komen samen in duidelijke, maar onnavolgbare configuraties. Je beleeft een abstractie en realiseert je een noodzakelijke vorm. En wordt geconfronteerd met een oneindige veelheid aan vormen. Dit samenzijn van vogels oefent een fascinatie uit door zijn ongrijpbaarheid.
In de context van zijn vroegere werk is het opvallend, dat voor Starlings geen opnamen van stills zijn gemaakt, maar direct in de werkelijkheid.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1224.