kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 05-01-2009 voor het laatst bewerkt.

Rosa Bonheur

Franse kunstenares Bonheur, geboren 16 maart 1822 Bordeaux – overleden 25 mei 1899 op het kasteel By, nabij Fontainebleau.

Frans realistisch schilderes. Een van de belangrijkste dierenschilders in de westerse kunstgeschiedenis. Met veel gevoel en waarheidsgetrouw schilderde zij honden, paarden en koeien in techniek die soms aan Hollandse meesters als Paulus Potter doet denken die in de late jaren 40 ontdekt was door Troyon, een andere grote dierenschilder uit die tijd.

Rosa Bonheur vertoonde nauwelijks zoiets als vrouwelijk gedrag en heeft altijd gezegd een fervent bewonderaarster te zijn geweest van de liberale gedachten van George Sands.

Biografie
Rosa Bonheur was afkomstig uit een kunstzinnige vrijdenkersfamilie. Haar vader, kunstdocent en volgeling van het Saintsimonisme, een Franse beweging voor vrouwenrechten, had een duidelijke invloed op haar artistieke carrière.

Al op jonge leeftijd koesterde Rosa Bonheur een grote hartstocht voor dieren, die zij begon te tekenen toen ze dertien was. Nadat ze de ouderlijke weerstand overwonnen had, bevestigde zij haar talent als vrouwelijk schilder, iets dat in die tijd weinig voorkwam.

Labourage nivernais; le sombrage (Ploegen in de streek van Nevers) 1849
In 1848 kreeg ze van de Franse Staat de opdracht voor dit ploegtafereel. Het ploegen dient om de aarde voor te bereiden op het planten van de nieuwe wijnranken. Op dit tafereel wordt het werk uitgevoerd door twee spannen met elk drie paar runderen, die door de landbouwers worden geleid en voortgedreven.

Paardenmarkt (New York, Metropolitan Museum)
Ze brak in 1853 internationaal door met een gigantisch doek (2,5 bij 5 m) van de paardenmarkt in Parijs.

Rosa Bonheur was in Frankrijk al een bekend kunstenaar geworden door haar dierenschilderijen, maar beslist ook door haar onconventionele levenswijze. Van haar lesbische geaardheid maakte ze geen geheim en daarbij liep ze het liefst ook nog in mannenkleren rond. Dat laatste had ook een praktische reden: zo kon ze zich makkelijk en onopvallend op dierenmarkten bewegen om schetsen te maken. Dat de met Nathalie Micas samenlevende Rosa zich kleedde in mannenkleren had nog een reden. De bijna enige keer dat ze zich als vrouw kleedde, werd ze gearresteerd op verdenking van het zijn van een mannelijke travestiet. Overigens had ze voor het dragen van die kleren wel een zogenaamd permission de travestissement van de politie nodig! In 1857 kreeg ze zelfs van de Franse Secretaris-Generaal officieel toestemming om als man gekleed te gaan. - (Salon haar tweede gouden medaille voor haar 'Hooioogst in de Auvergne' (Parijs, Palais du Luxembourg).

Met de toename na 1850 van het aantal vrouwelijke kunstenaars zie je dat er een proletariaat ontstaat van vrouwelijke kunstenaars, werkend voor salarissen die men nooit aan mannen zou geven. Toch is er af en toe een uitzondering zoals Rosa Bonheur (1822-1899) die 28000 frf ontving voor 'Cheval Normand', terwijl de gemiddelde prijs van een schilderij toen tussen de 3000 frf en 15000 frf. lag. - (vrouw die de onderscheiding Ridder in het Legioen van Eer ontving.

25 mei 1899 stierf zij op het kasteel By, nabij Fontainebleau.

Rond 1830 trokken de eerste kunstenaars naar de landelijke gebieden rond Parijs om in de open lucht te gaan schilderen. Werken van bijvoorbeeld Charles Daubigny en Theodore Rousseau kenmerken zich door een losse schilderstoets. Meerdere kunstenaars, zoals Diaz de la Pena, Constant Troyon en Rosa Bonheur schilderden vanaf de jaren zestig niet langer het geïdealiseerde landschap, zoals het aan de academies werd onderwezen, maar gaven een ‘impressie’ van de natuur.

Volgens de Amerikaanse kunsthistorica Linda Nochlin ligt het antwoord op de vraag 'waarom er geen grote kunstenaressen bekend zijn' vooral in de houding van de instituties ten opzichte van vrouwen en de diverse ideologieën over de positie van de vrouw. Kunst maken is niet een vrije, autonome activiteit van een individu, maar vindt plaats binnen een sociale structuur van kunstacademies, patronages, mythes van de goddelijke schepper en de status van een kunstenaar als gevierd persoon of verschoppeling. Het verbod dat vrouwen was opgelegd om anatomielessen bij te wonen en om levend naakt na te tekenen zorgde ervoor dat zij niet genoeg geschoold waren voor het maken van grote historische schilderstukken, de hoogste categorie in de hiërarchie van kunstwerken.4 Zij waren gedoemd tot het maken van (bloem)stillevens, huiselijke taferelen et cetera en aangezien deze genres tot de lagere categorieën in de hiërarchie behoorden waren kunstwerken van vrouwen synoniem aan inferieure kwaliteit.
In 'Why have there been no great women artists?' uit 1971 belicht Nochlin onder andere de achtergronden van de franse kunstenares Rosa Bonheur (1822-1899). Bonheur schilderde dieren omdat zij daarvan wel de anatomie kon bestuderen, ook al moest ze daarvoor naar het abattoir en zich in mannenkleding hullen (waarvoor ze toestemming moest vragen!). Zij was de eerste vrouw die werd opgenomen in het Franse Legioen van Eer. Keizerin Eugénie sprak tijdens de uitreiking van het erekruis de legendarische woorden ‘een genie is geslachtsloos’. Bonheurs onafhankelijke optreden, onder andere ingegeven door een vader die gelijkheid van man en vrouw propageerde vanuit een socialistisch idealisme, stond in schril contrast met de positie van de vrouw in haar tijd. De ideologie van de bourgeoisie die na de Franse Revolutie opgang had gemaakt had de vrouw een plaats toebedacht in de privésfeer, terwijl de man zich bewoog in de publieke sfeer. De vrouw was slechts echtgenote, moeder en dochter en had als taak met een goede huishouding de status van de man te ondersteunen. Werken en geld verdienen behoorden niet tot haar belevingswereld.
- (igitur-archive.library.uu.nl)


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 3455.

Tweets by kunstbus