kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Rosemarie Trockel

Duitse kunstenaar, Geboren in 1952 te Schwerte. Woont en werkt in Keulen.

Trockel keert regelmatig terug op bepaalde thema's en uit haar werk spreekt een grote verbeeldingskracht en humor.

Het gevarieerde oeuvre van Rosemarie Trockel is in Nederland, ondanks haar grote internationale faam, nog relatief onbekend. Een uitzondering hierop vormen haar Strickbilder; de gebreide schilderijen waarmee zij midden jaren tachtig van zich doet spreken.

schilderij van Rosemarie Trockel uit 1988. De 'ik' van Descartes is echter impliciet mannelijk: tot in de twintigste eeuw werd ervan uitgegaan dat het zwakke geslacht fysiek én intellectueel voor het mannelijke onderdeed.
Door zich Descartes' woorden toe te eigenen, eist Trockel voor zichzelf het recht op om zelfstandig te denken. Maar zij lijkt tegelijkertijd vraagtekens te plaatsen bij de veronderstelde suprematie van de ratio. Het onregelmatige handschrift waarin de woorden zijn geschreven, wijst op de verwevenheid van lichaam en geest én op de fragiliteit van hun samenwerking. Bovendien kan het zwarte vierkant in de rechter benedenhoek als een soort antithese van het door Descartes vertegenwoordigde rationalisme worden gezien. Trockel verwijst ermee naar Kasimir Malevitsj, die in 1915 met zijn Zwarte vierkant het suprematisme inluidde. Volgens Malevich heeft de mens zich door zijn rationele en op praktisch nut gerichte denken juist van de rest van de schepping afgescheiden. Hij streefde naar een intuïtieve ervaring van de werkelijkheid en probeerde in de abstractie van het suprematisme de eenheid van mens en kosmos te herstellen.

Ook in de beeldende kunst werden vrouwen lang als niet volwaardig beschouwd. Trockels Strickbilder, 'breischilderijen', lijken ook in dat opzicht een doelbewust statement. Ze zijn uitgevoerd in een techniek die traditioneel met vrouwen wordt geassocieerd, en bepaald niet met 'grote kunst'. Het waren Sophie Tauber en haar man Hans Arp die in de vroege twintigste eeuw in de geest van het dadaïsme voor het eerst ‘schilderijen' van wol maakten, die door sommigen prompt als decoratieve kunst werden afgedaan. Dat gevaar bestaat bij Trockel niet. Cogito, ergo sum is te vreemd, te intrigerend om als toegepaste kunst te worden bestempeld. Bovendien is het schilderij met een computergestuurde machine gebreid, waardoor de connotatie 'handwerk' (vrouwelijk) strijdt met de connotatie ‘industrieel' (mannelijk). Het zijn zulke verstarde tegenstellingen die Trockel met veel genoegen saboteert.

Terwijl haar mannelijke collega's furore maken met het neo-expressionisme, zet Trockel de breimachine in voor haar ironisch commentaar. Een soortgelijke uitspraak over haar positie als vrouwelijk beeldend kunstenaar doet zij ook met haar werken met geëmailleerde kookplaten die zij presenteert als strakke, geometrische beelden uit de Minimal Art. Ook hier wordt de kunst door iets vrouwelijks en huiselijks geïnfiltreerd. Het zijn paradoxale werken, waarin Trockel opnieuw de kunst tegen het dagelijks leven uitspeelt en tevens de koele esthetiek van de Minimal Art ironiseert. De kookplaten zijn veelal verwerkt in strenge geometrische vormen die wel doen denken aan die van de Minimal Art, bijvoorbeeld het werk van Donald Judd: diens sculpturen zijn als het ware abstracties van industriële producten, perfect afgewerkt maar functieloos.

Naast deze werken en talrijke andere beelden, installaties, films en video's heeft Trockel altijd getekend. Jonas Storsve, conservator van het Centre Pompidou schrijft in zijn beschouwing: “Tekenen is misschien voor Rosemarie Trockel wel het medium waarin zij zich met het grootste gemak en de grootste vrijheid uitdrukt en waarin de interpretatie van haar werk de minste moeite kost. De grote thema's tekenen zich af: transformatie, metamorfose, mutatie, alle tussenliggende stadia, bevruchting.” Storsve onderscheidt een aantal series tekeningen die in hun onderwerp te maken hebben met verschillende aspecten van verandering en verdubbeling. Zo heeft Trockel veel tekeningen van apen gemaakt en traditioneel is de aap een symbool van imitatie (naäpen). De aap spiegelt op hilarische wijze menselijke gedragingen. Dieren komen in het werk van Trockel overigens veelvuldig voor en vaak tonen ze opvallend menselijke trekken. Aandoenlijk zijn de portretten die zij van haar honden heeft gemaakt.

De aandacht voor fysionomie en gelaatsuitdrukking blijkt ook uit de vele portretten die Trockel vaak op karikaturale wijze transformeert. Haar interesse voor vreemdsoortige deformaties heeft geleid tot series wonderlijke koppen. Waterhoofden, monsters en marionetten heeft zij in soorten en maten getekend. Opvallend zijn de vele hoofden met een lange neus; een soort Pinocchio of misschien wel een heks. Ze tekent de neuzen als vreemde vergroeiingen van het gelaat die de mens een bijna dierlijk uiterlijk geven. Het behoeft weinig voorstellingsvermogen om de lange neus ook een erotische duiding te geven. In het werk van Trockel zijn dergelijke erotische metaforen dikwijls te herkennen. Zoals zij in haar breiwerken al een relatie tussen het mannelijke en het vrouwelijke aan de orde stelde, zo doet zij dat ook in de vele werken waarin eieren een rol spelen. Dat in het Duits het woord 'Eier' tevens 'testikels' betekent, is veelzeggend genoeg.

In een aantal tekeningen heeft Trockel de transformatie en geslachtsverandering tot onderwerp gemaakt door afbeeldingen van mannen of vrouwen (vaak naar kunsthistorische voorbeelden) de kenmerken van de andere sexe te geven. In een serie ‘dubbelportretten' laat zij de gezichten van verschillende personen als het ware versmelten tot androgyne figuren.

In de Haarzeichnungen (1990), met hun wirwar van gefotokopieerde haren, parodieert Trockel de drippings van Jackson Pollock, de wilde schilder bij uitstek. Door Trockels conceptuele benadering wordt het traditionele beeld van de seksen omgekeerd: het is de vrouw die denkt, terwijl de man zijn driften volgt. Trockel denkt evenwel niet alles aan de zuivere rede te kunnen onderwerpen: uit haar werk spreekt een ironische intelligentie die haar grenzen kent

De meest recente tekeningen van Rosemarie Trockel laten veelal slapende mannen zien. Vaak vormen foto's hiervoor het uitgangspunt. Al dan niet gekleed liggen de mannen op een bed of bank en lijken ze te dromen. Het slapen en dagdromen heeft Trockel al in 1999 voor haar bijdrage aan de Biennale van Venetië verbeeld in de film Sleepingpill waarin een meditatieve rust- en ontspanningsruimte te zien was. De getekende portretten roepen verschillende associaties op; zijn het vermoeide minnaars of juist machteloze mannen? Ook de gedachte aan een sterfbed dient zich soms aan, maar in andere tekeningen sluimert de erotiek. Leven en dood liggen hier dicht bij elkaar.

2007 Skulptur Projekte Münster - Project: Less Sauvage than Others
Rosemarie Trockel is bold in matter, mild in manner. With forceful precision, she places her sculpture "Less Sauvage than Others", made of yew bushes, near Donald Judd’s work on the shore of Lake Aa, gently combining nature with nature by placing two blocks of the evergreen tree onto the meadow.
Taxus baccata, the common yew, grows slowly, even in shadowy spots, and can live to be as old as a thousand years (some are said to be over two thousand years old). In the Middle Ages, the finest bows were made of its wood, but since yews are mostly poisonous for humans and for many animals, efforts were made to prevent their spread. Today, an anti-cancer drug is extracted from its bark.
Like green monoliths they stand next to each other – seven meters long, three and a half meters deep, and four meters high – slightly staggered and neatly trimmed to look like sculptures made of wood and stone, forming a narrowing gap through which the spectator can see the shimmering waters of Lake Aa and a high-rise block on the shore beyond. Is it an attempt to create an English landscaped garden, with a window-like perspective of a special building or just an autonomous sculpture in and of itself?
Less Sauvage Than Others is what Rosemarie Trockel calls her installation. The precision trimming means it will not grow wild, and both blocks will remain in place after the exhibition.

(zie www.skulptur-projekte.de en www.kunstkanaal.net


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 2023.