kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Roy Villevoye

Beeldend kunstenaar en fotograaf, geboren in 1960 te Maastricht. Woont en werkt in Amsterdam.

Opleiding
Rijksacademie van Beeldende Kunsten, Amsterdam (1979-1984)

Na zich enige jaren puur met schilderkunst bezig gehouden te hebben koos Villevoye er in 1990 voor om te gaan reizen. Hij werd hiertoe gedreven door de behoefte de veiligheid van de eigen cultuur en de veiligheid van de hier zo gekende en erkende schilderkunst te verlaten. Villevoye had behoefte aan ontmoetingen met andere mensen en andere culturen. Dit vanuit een niet-vooringenomen standpunt en met een grote mate van nieuwsgierigheid. Zijn reizen voerden hem eerst naar India en later naar de Asmat (Papoeas) in Irian Jaya.

De ontmoetingen en ervaringen die Villevoye op zijn reizen heeft, vormen de basis voor zijn kunst. Beelden of situaties die hem treffen legt hij vast op foto of video. Hij neemt elementen uit onze (beeld)cultuur mee op zijn reizen en zet die vervolgens als een soort 'sporen' van de westerse cultuur uit. Op die manier lokt hij een interactie uit tussen twee culturen die hij vervolgens weer vastlegt. Villevoye's schilderkunstige achtergrond komt hierbij regelmatig om de hoek kijken. De kunstenaar speelt in dit geheel zeker niet de rol van de observerende buitenstaander maar hij is zelf steeds nadrukkelijk aanwezig.

Roy Villevoyes foto-drieluik Kó (Showing Primary Colors in Kombai) (1995/96) toont twee Papoea's die in het bos staat en op ieder van de foto's een vel papier in een van de primaire drukkleuren omhoog houden: cyaan, geel en magenta. Dit werk kan men net als veel ander werk van Roy Villevoye zien als montage: Villevoye probeert het Indonesische deel van Nieuw-Guinea, waar hij vaak verblijft, niet 'puur', schijnbaar 'objectief' te laten zien, maar toont veeleer montages tussen de Papoea-cultuur en westerse elementen, die soms van hem zelf afkomstig zijn, zoals de vellen monochroom papier. Deze verwijzen niet alleen aan zijn eigen achtergrond in de modernistische schilderkunst, maar ook aan het oprukken van de media-cultuur.

Villevoye voert zijn foto's vaak uit als grote computerprints op vinyl; de puntjes in cyaan, geel en magenta waaruit deze prints zijn opgebouwd geven ze het aanzien van een soort van industrieel pointillisme.

Een ander werk ‘Tjampoer' laat zien hoe de Papoea's, op aanwijzing van Villevoye, hun kleuren over vellen papier in de westerse, primaire kleuren plaatsen en daar twee foto's overheen leggen: van een donkere rug met een roze litteken en van een blanke rug met strengen zwart haar. Zo worden de symbolische kleuren van de Asmat ‘gemixt' met de kern van de westerse, moderne kunst, die van de kleurenfotografie en de industriële reproductie van beelden, waarbij ook de zwarte en blanke huidskleuren in elkaars nabijheid geraken. Door dit werk vervolgens via het rasterprincipe te componeren, in een boek en een museumzaal te tonen, worden de Papoea's binnen de westerse cultuur gehaald, maar de foto keert ook weer naar Nieuw Guinea terug.

Sommige van Villevoyes werken kan men zien als commentaar op en alternatief voor de vercommercialisering van de 'ldentity politics' in mediaverschijnselen zoals Oliviero Toscani's Benetton-campagnes, waarin allerlei huidskleuren worden gelijkgeschakeld als 'united colors', ontdaan van iedere concrete sociale, culturele en historische context.

Villevoye toont verschillen die niet zo gemakkelijk zijn te esthetiseren en te integreren in de consumentistische variant van het identiteitsenken: zo tonen diverse werken, zoals de installatie Refashion (1999) shirts die de Asmat (een Papoea-stam waar Villevoye vaak verblijft) hebben toegetakeld: de shirts zien er in westerse ogen vies en kapot uit, maar de Asmat beschouwen ze in deze staat als versiering voor het lichaam, als ornamenten. De Asmat nemen de T-shirts, een westers type kledingstuk, en bewerken het tot iets dat incompatibel is met westerse kledingnormen.

Roy Villevoye exporteert dingen uit het westen naar de Asmat, zoals ook te zien is op de foto Presents Ready to Be Given Away (1999), maar met bijvoorbeeld in het geval van Gate, een enorme print van een foto van een Asmat-man met een schild die in 1999 op de gevel van de Utrechtse Dom te zien was, importeert hij ook weer dingen - beelden - in de westerse context. Op de Domkerk, tegenover de Domtoren bevindt zich een 40 meter hoge blinde muur. Voor de orkaan van 1674 was dit de doorgang van het schip naar het koor. Op deze muur is een gigantische foto aangebracht. Door het formaat ziet de bezoeker op de grond alleen pixels. Vanaf de transen wordt de afbeelding pas in zijn geheel duidelijk. Het is de Asmatpapoea Yuni uit Irian Jaya, die het schild van zijn voorvaderen voor zich houdt. Met dit werk wil Villevoye de toegang tot de Domkerk - letterlijk en figuurlijk - weer openbreken. Schild en Papoea kregen van Villevoye het formaat mee van de doorgang tussen schip en koor. Een speelse vorm van revanche op missie en zending, die op Nieuw Guinea kerken grondvestten op een fundament van Papoeaschilden.

2000 - Twee broers uit de Asmat reisden op eigen verzoek in 2000 met Roy Villevoye en de kunstenaar Jan Dietvorst mee naar Nederland. Dit inspireerde de kunstenaars tot het maken van de film ‘Us/Them'.

Dat Villevoyes beelden zijn eigen aanwezigheid niet trachten te ontkennen maar in tegendeel bestaan bij de gratie van de montage van elementen uit verschillende culturen, maakt ze een kritische uitzondering in de alles glad strijkende contemporaine beeldcultuur. Zijn foto's tonen in meerdere opzichten de werkwijze van het mengen die binnen de hedendaagse beeldende kunst veelvuldig gebruikt wordt. Het gaat hierbij niet in de eerste plaats om het mengen van verf of het vermengen van beelden uit de westerse, artistieke traditie, zoals dat tot de negentiende eeuw gebruikelijk was. Dit nieuwe, metaforische mengen brengt zaken uit verschillende bereiken van de westerse cultuur bij elkaar en vermengt zelfs dingen uit zeer verschillende culturen.

Sandbergprijs 2002: Roy Villevoye, voor de installatie Rood Katoen / Red Calico
Rood Katoen / Red Calico bestaat uit een verzameling gerafelde, voddige T-shirts die Roy Villevoye had meegenomen van de Asmat, aangevuld met foto's waarop kinderen, mannen en vrouwen vol trots deze schamele kledingstukken showen.
De kledingstukken worden'bewust toegetakeld om ze zo tot persoonlijke ornamenten te maken. “Ze zijn altijd bezig met ‘opladen', met het bezielen van dingen. Ze rukken de mouwen eraf, snijden er gaten in, ze peuteren en pulleken eraan, en knopen een soort spinnenwebben van de flarden. Ze dragen die shirts als versiering, het ziet er stoer uit, het is een soort power look. Het is te vergelijken met de manier waarop ze met messen hun huid bewerken. Iedereen is trots op zijn ‘beschadiging'; het is een kracht die aan hun lichaam is toegevoegd.”

David Roëll Prijs 2002 (Prins Bernhard Cultuurfonds)


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 2068.