kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Saskia van Uylenburgh

De eerste vrouw en grote liefde van Rembrandt. Moeder van Titus. Stond model
voor veel van Rembrandts schilderijen.

Rembrandts verblijf in het huis van Hendrick Uylenburgh heeft er zonder twijfel toe geleid, dat hij er diens jonge nichtje Saskia heeft leren kennen. Saskia, geboren in 1612, was de dochter van mr. Rombout Uylenburgh en Sjoukje Ozinga. Rombout was in Leeuwarden geboren. Vermoedelijk studeerde hij rechten in Leuven waar hij in 1578 promoveerde. In dat jaar vestigde hij zich als advocaat in Leeuwarden. Hij bekleedde veel hoge ambten, zoals pensionaris en burgemeester van Leeuwarden. Hij vertegenwoordigde de stad in de Staten van Friesland en werd zelfs tot lid van Gedeputeerde Staten gekozen (1585), zodat hij een van de Friese afgezanten was in Den Haag. Ook op rechtskundig gebied maakte hij carrière en bracht het tot raadsheer aan het hof van Friesland. Hij stierf in 1624 en heeft Rembrandt dus niet gekend. Saskia's moeder overleed toen het meisje zes jaar oud was. Het huishouden werd door een oudere zuster van Saskia gedreven. Saskia was de jongste in het gezin.
Behalve haar oom Hendrick woonde ook haar veertig jaar oudere nicht Aaltje Uylenburg, gehuwd met ds. Jan Cornelisz. Sylvius, in Amsterdam. Zij is met deze nicht altijd goed bevriend geweest.

Saskia en Rembrandt hadden elkaar in 1633 leren kennen. Saskia was toen 21 jaar. Ze was sinds haar twaalfde wees en woonde bij haar oudere zus Hiskia en haar man in Sint-Annaparochie in de Friese grietenij Het Bildt. Misschien kwam ze in Amsterdam logeren bij haar nicht Aaltje. Via haar neef, de kunsthandelaar Hendrick van Uylenburgh, bij wie Rembrandt in huis woonde, moet ze de schilder ontmoet hebben. In juni 1633 verloofden Rembrandt en Saskia zich.

Op 10 juni 1634 verscheen Rembrandt in de sacristie van de Oude Kerk, waar de commissarissen van huwelijkse zaken zetelden. Hij wilde trouwen met zijn verloofde Saskia van Uylenburgh. Dat moest aangetekend worden in het register van ondertrouw. Rembrandt gaf op dat hij 26 jaar was; dat klopt niet als hij, zoals de Leidse burgemeester Jan Jansz Orlers beweerde, op 15 juli 1606 was geboren. Namens Saskia had Rembrandt Johannes Cornelis Sylvius meegenomen, de predikant van de Oude Kerk. Hij was een aangetrouwde neef van Saskia, de echtgenoot van haar nicht Aaltje Pietersdr.

Op de intekening in het ondertrouwregister volgde de afkondiging van het huwelijk in de kerk. Pas als dat op drie zondagen was gebeurd — de drie huwelijksgeboden — mochten Rembrandt en Saskia trouwen. Voor die tijd moest Rembrandt nog toestemming van zijn moeder in Leiden krijgen. Uit een aantekening in de marge van het register blijkt dat zij schriftelijk haar goedkeuring heeft gegeven. Nadat ze aan alle formaliteiten hadden voldaan, trouwden Rembrandt en Saskia op 2 juli 1634 in Sint Annaparochie.

Terwijl Rembrandt de laatste hand aan de ‘Nachtwacht’ legde, werd Saskia ziek. Ze had tuberculose. Op 5 juni 1642 liet zij notaris Pieter Barcman komen om haar testament op te maken. Op haar sterfbed bepaalde Saskia dat ze haar eigendommen naliet aan haar kinderen. Ze had toen één levende zoon, Titus. Die was acht maanden oud. Rembrandt kreeg het volledige beheer over de bezittingen. Hij mocht ermee doen wat hij wilde, als hij maar goed voor het kind zou zorgen.
Ook uit andere bepaling van het testament blijkt dat Saskia haar man volledig vertrouwde.
Terwijl er volgens de wet twee voogden hoorden te zijn, benoemde Saskia alleen Rembrandt als voogd over Titus. De Weeskamer, die waakte over de erfenis van wezen, zette zij buitenspel. Rembrandt hoefde ook geen officiële lijst op te stellen van haar bezittingen.

Saskia kwam uit een vrij welgestelde familie. Van haar vader, die burgemeester van Leeuwarden was geweest, had zij wat geld geërfd. Als Rembrandt hertrouwde, of als hij stierf, hadden hij en zijn nazaten nog recht op de helft daarvan. De andere helft ging dan weer naar de familie van Saskia.
In 1635 hadden Rembrandt en Saskia nog samen een testament laten opmaken, waarin zij elkaar als erfgenaam aanwezen. Nu erfde Rembrandt niets, maar kon hij wel over alles beschikken. Een slimme zet: zo konden Rembrandts schuldeisers niet bij de erfenis van Saskia komen. Saskia overleed op 14 juni 1642.

Bron: gemeentearchief.amsterdam


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 42.