kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 01-05-2011 voor het laatst bewerkt.

Serpentijn

Het serpentijn

Serpentijn kan slaan op een middeleeuws kanon, in dit artikel hebben we het echter over het mineraal Serpentijn (clinochrysotiel, Antigoriet, Chrysotiel, Cronstedtiet en Dozyiet), ook serpentino, serpentijnsteen of slangensteen genoemd, een magnesium-ijzer-silicaat, dat behoort tot de fylosilicaten.

Serpentijn
Zwartgroene of donkerbruine, als een slang gevlekte zachte talksteen, die eenvoudig te bewerken is met zaag, rasp en vijl.

Eigenschappen
Het amorfe mineraal kan groenzwart, gevlamd, rood en bruin gevlekt, rood, geel, wit en groen zijn met vezelachtige aderen of doorschijnend in het geval van edel serpentino. Het mineraal dat uit het mantelgesteente serpentiniet wordt gewonnen is een groene variant.

Serpentijn heeft een hardheid van 2,5 tot 4, afhankelijk van de samenstelling mett een gemiddelde dichtheid van 2,59.

Één van deze soorten, het Chrysotiel, is het witte asbest dat bij inademing zeer schadelijk is voor de gezondheid.

Serpentijn is een omzettingsproduct van olivijn dat qua kleur en uiterlijk veel op Jade en/of Seleniet lijkt, en eveneens vezelig en vettig aanvoelt.

Serpentijn komt van het Latijnse 'serpens' voor slang, dit omdat het oppervlak van de steen er uitziet als de huid van een slang, in de middeleeuwen werdt serpenrijn dan ook 'Lapis Serpentinus' genoemd. Het werd vroeger ook wel gebruikt als geneesmiddel tegen slangebeten.

De andere benaming van serpentiniet is clinochrysotiel, afgeleid van de Griekse woorden clinos, chrysos en tilos (respectievelijk "krom, scheef", "goud" en "vezel") vanwege de goudkleurige vezelige structuur dat het mineraal kan aannemen.

De Assyriërs maakten 4000 v.Ch. al cilinderzegels uit Serpentijn en nog eens 1000 jaren eerder vervaardugen Egyptenaren scarabeeën uit dit gesteente die aan de onderzijde met hieroglyfen waren bewerkt zodat deze ook als zegel kon worden gebruikt.

Serpentijn is een indicatief mineraal voor serpentiniet, een veelal door hydrothermale activiteit omgezette peridotiet. Onder invloed van druk en temperatuur zijn de olivijn en pyroxeen door 'serpentinitisatie' uit het mantelgesteente omgezet in serpentijn. Serpentijn wordt dus gevonden in die gebieden waar mantelgesteente aan de oppervlakte is gekomen, gewoonlijk in orogenen.

In Griekenland en in de Alpen is serpentijn op grote schaal ontsloten. De Zimbabwaanse serpentijn is ruim 2.000.000.000 jaar oud en wordt gewonnen uit ondiepe dagmijnen als losse stenen of door ze los te wrikken of uit te hakken. In The Lizard streek in Cornwall Engeland wordt ook serpentijn gevonden waar men beeldjes, vaasjes en ander kunstvoorwerpen van maakt naast vloer en muurtegels en ornamenten voor schoorsteenmantels.

Uit serpentijn wordt ook het asbest gewonnen dat voor brandwerend materiaal en kleding wordt gebruikt. In de homeopathie wordt magnesium, dat ook in Serpentijn voorkomt, gebruikt bij de bestijding van vallende ziekte. Verders aanbevolen tegen spierverlamming, vermoeidheid door lang staan, verslapte buikspieren, stijve nek, het Boze Oog, zenuwtrekken, kromgroeien en zwangerschapsstrepen.

Serpentijn is een zachte tot middelharde steen die goed te polijsten is. Steensoorten waar serpentijn uit wordt gewonnen zijn de Steatiet, Zwart/Bruine (Zebra)serpentijn, Opal serpentijn en springstone. Hierbij is steatiet een relatief zachte steen en Springstone erg hard. Springstone kan dan ook alleen bewerkt worden door ervaren beeldhouwers.

Serpentijn is een licht tot donkergroene steen met een fijnmazig net van aders en breuklijnen en een vrijwel niet te bewerken maar onlosmakelijk schil die bruin van kleur en grof van vorm is. Dit wordt ook wel een verwerings- of oxydatielaagje genoemd. Men kan het verwijderen of gebruiken bij het vormen van een beeld. Gedurende het beeldhouwen wordt een beeld gevormd doordat er telkens kleine brokjes steen afgeslagen worden. De steen zelf voelt vettig aan. Niet te verwarren met speksteen, die vele malen zachter is. De meest gebruikte gereedschappen om deze steen te bewerken zijn met name: de Brickhammer, diverse (hout)beitels, raspen, vijlen, polijstmiddelen, wax en ander klein materiaal.

Steatiet: donker paars/groen
Springstone: zwart antraciet
Leopard serpentijn: vrij harde geel-groen-zwarte serpentijn
Cobalt serpentijn: zachte tot middelharde kleurrijke serpentijn
Fruit serpentijn: zachte beige-groene serpentijn
Lepidoliet: zeer harde kristallijne amethistkleurige serpentijn
Opaal: licht- en donkergroen

ASBEST!!! (chrisotiel)
In serpentijn kan chrisotile (niet te verwarren met chrisolite) voorkomen dat een fijn-vezelige vorm heeft en de basis is voor 95 procent van 's werelds asbest. Vooral blauw asbest is zeer schadelijk voor de gezondheid. Wit asbest (dus bovengenoemde chrisotile vezels in serpentijn) minder en wordt o.a. in asbest-cement ('Eternit') platen verwerkt. In Nederland ligt de norm voor chrisotile vezels op ,3 vezels per milliliter op de werkplaats, dat is dus veel minder dan de stofwolk waar je al hakkend en schurend in staat bij het hakken in het gesteente, laat staan bij het slopen van oud asbestmateriaal. Zorg daarom voor veel ventilatie en bescherming van de mond met een goed stofmasker (al is dat niet afdoende tegen asbest) en spoel het stof weg. Er is geen regelgeving die controle op asbest in serpentijn verplicht voor verkoper of gebruiker. Voor uw eigen veiligheid (en die van uw omgeving!) is het verstandig om een klein stukje van de serpentijn die u wilt bewerken, te laten onderzoeken. Als de steen onderzocht is volgens de verkoper, vraag dan om het onderzoeksrapport en controleer of het rapport bij de steen hoort die u wilt kopen!


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 953.