kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 30-04-2011 voor het laatst bewerkt.

Silhouet

1 schaduwbeeld: ik zag op de muur zijn ~
2 alleen zichtbare omtrek van persoon of zaak

Een silhouet is een omtrek of schaduw van een persoon of voorwerp waarin de afkomst hiervan kan worden herkend.

Silhouetten van personen worden vaak en profil geknipt, omdat dit de grootste herkenning geeft. Het maken van silhouetportretten was vooral in de 18e en 19e eeuw bijzonder populair.

'En profil' is Frans voor 'van de zijkant'. Hierdoor kun je bij personen of afbeeldingen van personen duidelijk het profiel of silhouet en is het gezicht nog goed zichtbaar. 'En face' is Frans voor 'van voren' waarbij meestal een persoon recht van voren is geschilderd of gefotografeerd.

Het silhouet is genoemd naar de Franse bankier en minister van financiën met een Baskische naam: Étienne de Silhouette (1709-1767) en daarmee een van de weinige woorden die andere talen aan het Baskisch hebben ontleend. De Silhouette was zeer bekwaam in het maken van profieltekeningetjes tijdens lange vergaderingen en legde zich er na zijn (gedwongen) pensioen geheel op toe, waarbij hij silhouetbeelden in de tuin van zijn gerestaureerde kasteel in Bry-sur-Marne plaatste; Anderen beweren echter dat zijn fiscale maatregelen zo impopulair waren dat zijn slachtoffers zich tot schaduwen gereduceerd voelden, zo als te zien zou zijn in de eerste journalistieke spotprenten.

De silhouetkunst kwam in West-Europa in de tweede helft van de achttiende eeuw sterk op, mede dankzij de classisistische vormgeving d.m.v. vereenvoudiging van lijnen en vormen en een smaak voor zwarte figuren die sinds de opgraving van Grieks vaatwerk in het oude Etruskenland een accent gaf aan het 18de eeuwse classicisme (Etruskische stijl).

In Duitsland werd dan ook nog ‘Physiognomische Fragmente zur Beförderung der Menschenkenntnis und Menschenliebe’ (1775-1778) over de bestudering van de fysiognomiek gepubliceerd door de Zwitserse theoloog Johann Kaspar Lavater (1741-1801). In die tijd werd het wetenschappelijk verantwoord geacht bijzonderheden over een persoon af te leiden uit diens gelaat. De leer van het gelaat als spiegel van de inborst noemde men “physionomie” (fysionomie) en het op papier vereeuwigde silhouet speelde hierin een belangrijke rol. Ook de dichter en geleerde Johann Wolfgang Goethe (1749-1832) had veel belangstelling in de leer van Lavater en werd een enthousiast silhouetknipper en –tekenaar.

Evenals de beoefening van het schimmenspel was in de 18de eeuw het maken van een silhouet een geliefde bezigheid binnenshuis. Prinses Elisabeth, dochter van de Engelse koning George III, was beroemd om haar met vaardige handgeknipte afbeeldingen van dieren. De familie Bach, waaruit tientallen componisten en musici zijn voortgekomen, liet in de achttiende eeuw een boek met schaduwportretten van haar leden maken. In de achttiende eeuw was het schaduwportret voor velen een betrekkelijk goedkoop alternatief voor het olieverf- of pastelportret, geknipt dan wel geschilderd. Begonnen met de vervaardiging van een eenvoudig portret in de achttiende eeuw werd in de daaropvolgende eeuw het maken van silhouetten een veel beoefend tijdverdrijf in de Nederlandse huiskamer. Vooral in de biedermeierperiode was het silhouetknippen een immens populair tijdverdrijf. Er waren in die dagen veel minder soorten van vertier dan nu. Vermaak werd gezocht in ondermeer voorlezen en voordracht, musiceren, schilderen en tekenen, en tuinieren. De dameskonden zich eveneens uitleven in borduurwerk en het opmaken van hoeden. Natuurlijk was beoefening van liefhebberijen met name weggelegd voor de gegoede standen die over tijd en middelen beschikten; de minderbedeelden ontbrak het meestal aan deze ‘luxe’. - silhouet plaats maken voor de opkomst van de daguerreotypie.

Omstreeks 1910 kwam het silhouet weer in trek, misschien onder invloed van de Art Déco, de toen in de mode zijnde stijlrichting met liefde voor sterke contrasten in kleur en vorm. .


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1846.