kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 15-05-2008 voor het laatst bewerkt.

Simone Martini



zelfportret

Italiaans kunstschilder, ca. 1283/1284 Siena – 09 juli 1344 Avignon.

Schilder uit Siena, belangrijk vertegenwoordiger van de gotiek. Simone Martini's werk kan worden geplaatst in de periode van de vroege renaissance, na de eerste innovaties van Giotto. Hij was een belangrijke persoon in de ontwikkeling van de vroege Italiaanse schilderkunst en beïnvloedde de ontwikkeling van de Internationale Gotische stijl zeer.

Van groot belang was de tegenwoordigheid van Simone Martini, het hoofd van een der drie richtingen in welke de Sieneesche schilderschool zich gesplitst had. Men zou de richting van Simone de idealistische kunnen noemen, naast welke de volgers van Duccio de Byzantijnsch-religieuse en de Lorenzetti's de pathetische groepen vormden. - schilderijen blijkt dat Simone Martini in veel van zijn werken elementen van werken van Duccio, Giotto en Franse kunst heeft gebruikt. Simone Martini gebruikte veel technieken voor dieptewerking die ontwikkeld waren door de Sienese schilder Duccio di Buoninsegna, de belangrijkste schilder in Siena van zijn tijd. Het is goed mogelijk dat hij een leerling was van Duccio, door wiens stijl hij duidelijk geïnspireerd is. Daarnaast haalde hij inspiratie uit werken van beeldhouwers als Giovanni Pisano.

De stijl van Simone Martini verschilde met de gematigdheid en het monumentale van de Florentijnse kunst, en wordt getypeerd door zijn zachte, gestileerde, decoratieve eigenschappen, kromming van lijn, en hoofse elegantie. Simone Martini gebruikte een fijne contourlijn, vriendelijke expressies en een heldere uitstraling.

Het meeste van zijn werk is religieus. Simone Martini heeft enkele veranderingen toegevoegd aan de devotiepaneel-schilderkunst. Hij schilderde echter ook een van de eerste niet-religieuze werken, een portret van een Siënese generaal te paard (1328).

Simone Martini treft niet, zoals Giotto, door den geest der grote compositie, soberheid der dramatiek, mannelijke hechtheid, weergave der vaste massa, maar wel door allerlei bijzonderheden en schilderachtige trekjes, die in zijn overvloediger verhaaltrant passen, een zin voor observatie, die meer op de kenmerkende zijden van iedere zaak let. Daarbij heeft hij, komende uit Duccio's school, van het byzantinisme de liefde behouden voor de rijke en fijnbewerkte stof, den mooien glans, terwijl hij zich tevens vermeit in het aanvallig lijnengekronkel van die Franse sierlijkheid, die, reeds bij Duccio aanwezig, nu volop in zwang raakt, - ook te Florence, zoals men zich herinneren zal, waar zij in Andrea Pisano zo gelukkig door Giotto's ernst getemperd wordt. Giotto, vriend van Dante, behoort tot hetzelfde machtige geslacht als de grote ziener; Simone Martini staat dichter bij den aanbidder der schoonheid, den ‘minnezanger’ Petrarca, met wien hij te Avignon verkeerde. En hoe bekoort het teder-lyrische van zijn kleuren en rythmen in dat steilkrijgshaftige stadje Siena! - Biografie
Simone Martini werd in 1284 in Siena geboren.

Zijn eerste gesigneerde werk is het Maestà fresco in het Palazzo Pubblico in Siena. Dit werk dateert uit 1316. Simone Martini moet in 1315 dus al een gewaardeerde kunstenaar zijn geweest om in 1316 de opdracht voor de Maestà schildering te kunnen krijgen. Een exemplaar van het werk, dat kort daarna opnieuw door Lippo Memmi in San Gimignano werd uitgevoerd, laat de invloed van Simone Martini op andere kunstenaars zien tijdens de 14e eeuw.

Simone Martini leefde in de jaren '20 een tijd in de stad Assisi. Hij maakte daar een serie fresco’s over het leven van de heilige Martinus van Tours in de San Francesco, de kerk van de heilige Franciscus in Assisi.

Zijn techniek was voortreffelijk. Zijn madonna's hadden een geheel eigen karakter. Hij kwam los van de Byzantijnse tradities en nam de hoofse stijl uit Frankrijk over. Dit combineerde hij met Giotto's wijze van werken bij het plaatsen van zijn figuren in de ruimte. In zijn fresco’s in de San Martinokapel in de onderkerk van de Franciscusbasiliek van Assisi werd de ruimte gesuggereerd door lichtinval en met behulp van de regels van de perspectief. De ruimte werd ook ritmisch verdeeld. De figuren werden aangebracht met ruime, vloeiende lijnen en kwamen tot leven door het aanwenden van zachte kleuren. Zo ontstonden beelden, die niet zoals bij Giotto vervuld waren van dramatische spanning, maar wel door harmonie en schoonheid een poëtische stemming oproepen. De panelen van Simone benadrukken door hun hoofse en elegante gebarentaal, de nauwkeurige weergave van de stoffelijke werkelijkheid, de kalme, haast broze en gracieuze houding van de figuren, op laatgotische wijze, extase en droom.


Annunciatie op een verplaatsbaar altaar, 1333, tempera op hout, 300x350
Als zijn beste werk wordt vaak het altaarstuk met de annunciatie (1333) afkomstig uit de Dom van Siena genoemd, nu te Florence (Galleria degli Uffizi). Voor het eerst is hier de 'Annunciatie' als hoofdthema van een altaarstuk gebruikt. Dit altaar behoorde, samen met drie andere, bij het hoofdaltaarstuk van Duccio’s ‘Maestà’, het Ansanusaltaar. Hij werd daarbij geholpen door zijn schoonbroer en leerling Lippo Memmi, die wellicht de twee buitenste heiligenfiguren realiseerde.
In de gouden achtergrond de woorden: ave gratia plena, Dominus tecum. De gesneden en vergulde architectonische lijsten staan opgesteld in een in de toenmalige schilderkunst geijkt landschap. De engel heeft in de linkerhand een olijftak, het symbool van vrede; zijn rechterhand houdt hij omhoog alsof hij juist wile spreken. Maria, die in haar boek heeft zitten lezen, is de door de verschijning van de engel verrast. Zij wijkt terzijde, in een beweging van ontzag en nederigheid, omziend naar de hemelse boodschapper. Tussen hen beiden in prijkt een vaas met witte lelies, zinnebeeld van maagdelijkheid. En hoog boven, in de middelste spitsboog, zien wij de duif als symbool van de Heilige Geest, omgeven door vier gevleugelde cherubijnen.
Met de verfijnde lijnvoering is in overeenstemming, dat de engel door de gouden achtergrond wordt doordrongen, en daarmee tot een bovenaardse lichtende verschijning wordt.

Simone Martini was van de Siënese schilders het meest vervuld van de geest van de gotiek. Dat is te zien aan het zwevende, het sierlijk hoofse van de figuren, aan de verfijnde gelaatstrekken, aan de zwaaiende lijnen in lichamen en gewaden. In deze door de lijn beheerste kunst zijn ruimtelijke en plastische waarden op de achtergrond geraakt. Simone Martini, een van de belangrijkste volgelingen van Giotto, is in verhouding tot zijn meester gotischer, bijna weer onstoffelijk, maar diens aansporing blijkt toch duidelijk. De houding en de gebaren zijn menselijker; tegenover de opzij staande heiligen als standbeelden valt de nadruk sterk op het ongrijpbare van wat zich in het midden van het schilderij afspeelt.

Tot voorbeeld kies ik liefst de Engelse Groetenis van Simone Martini en Lippo Memmi, gedateerd 1333, in het museum der Uffizi te Florence (afb. 87). Met vrome zorg is ook het geringste uitgepenseeld. De kiese tekening, die geen stoffelijkheid belichamen wil, maar keuriggevoelige melodie van lijnen, de stille schittering van de zeldzame tinten op gouden grond, hebben het heimelijk getover van sommige oude Chinese schilderijen. Het geheel glanst als een zachte edelsteen, witte en gulden hemel-heerlijkheid. Weinig Europees werk kan in reine decoratieve pracht hiermee wedijveren. Maar dat decoratieve is geen uiterlijk spel: de ongemene omtrek van de Maria-figuur, haar zo teer wijkend gebaar, drukken op essentieel-juiste wijze de siddering der maagdelijke schaamte uit. In vorm en kleur is de uitgelezen zuivere schoonheid, die ligt in de frisse uchtend-klaarte van de ziel. Die Sienese school, met de verrukkelijke gratie van haar amandelogige vrouwen, liefelijk en lenig als jonge hinden, lijkt wel eens een heldere droomwereld, waarin de verfijnde Oosterse luister doorgeurd is van naïeve innigheid. - Simone Martini bleef de Florentijnen lang vreemd; pas in de 15e eeuw werd het daar opgepakt, met name door Filippino Lippi; in het werk van Botticelli beleefde het een late renaissance. In Siena echter vond Simone Martini veel navolgers.

In 1339 ging hij op verzoek van paus Benedictus XII naar Avignon, waar hij fresco's maakte voor het Palais des Papes en de kathedraal. Simone's verblijf in Avignon maakte de overdracht van de Siënese schilderkunst naar noordelijke gebieden mogelijk.

Aan het hof van de paus in Avignon ontmoette hij in 1340 de dichter en humanist Petrarca, die vol lof was over zijn werk. Petrarca eerde hem bovendien in twee sonnetten. Simone Martini zou voor Petrarca een portret hebben geschilderd van zijn muze Laura.

In verhalende paneeltjes uit zijn laatste jaren (1339-1344) te Avignon vervaardigd (een paar zijn in het Antwerps museum geraakt), ontdekken we een andere zijde van Simone Martini's talent: zijn trachten naar dramatische beweging en treffende waarheid. Om de streng georganiseerde samenstelling van een Giotto bekreunt hij zich niet: het gedrang van de Kruisdraging (Louvre) doet denken aan een toneel uit het passiespel, met menig trekje dat men gewoonlijk eigen waant aan het ‘Vlaams realisme’ van veel later. In de Bewening van Christus (Berlijn) verrast de behandeling van landschap en atmosferisch licht: bij Giotto is de figuur overheersend, het vereenvoudigd decor dient er slechts tot aanduiding van de plaats en steun der figuren; - de Sienezen willen figuur en werkelijk decor als samenpassend geheel beschouwen. - Simone Martini stierf in dienst van het pauselijk hof in 1344 in Avignon. Na zijn dood zou, volgens de biografie in Giorgio Vasari Levens, zijn zwager Lippo Memmi een gedeelte van zijn werken hebben voltooid.

Websites: www.elseviermaandschrift.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 4645.

Tweets by kunstbus