kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Stan Douglas

Canadese kunstenaar, fotograaf, videokunstenaar uit Vancouver, Canada.

Stan Douglas behoort tot een generatie kunstenaars die in de jaren tachtig en negentig een internationale sterrenstatus verkregen en is een van de meest gevierde filmkunstenaars van de laatste twintig jaar. Zijn werk was ondermeer te zien op de Documenta’s IX en X in Kassel en op de Johannesburg Biennale in 1997.

Stan Douglas heeft sinds het midden van de jaren '80 zijn sporen verdient met verschillende video- en filminstallaties.
Daarin analyseert hij op een misschien typisch Canadese wijze allerlei situaties.

Douglas is in zijn werk vooral geboeid door verdrongen herinneringen en vergeten geschiedenissen. Bovendien wordt hij sterk beïnvloed door de absurde televisiespelen van Samuel Beckett.

Het werk van Stan Douglas refereert op verschillende manieren aan fotografie, film en televisie. Als kunstenaar is hij gefascineerd door de manier waarop deze media voor registratie en verslaglegging worden gebruikt en door de gelaagdheid die beelden in hun betekenis en mogelijke interpretaties in zich kunnen dragen. Douglas weet beelden zo te regisseren en te ensceneren dat er een twijfel ontstaat over de vermeende objectiviteit van de camera en van de berichtgeving. In zijn werk laat hij verschillende verhaallijnen door elkaar lopen.
Door de techniek en de methodes van film en televisie voor zijn eigen werk te gebruiken, analyseert Douglas deze media als het ware van binnen uit op hun communicatieve werking. Tegelijk gebruikt hij deze technieken om op kritische en geëngageerde wijze onderwerpen aan te roeren die te maken hebben met lokale geschiedenis of sociale verhoudingen.

Met zijn kritische belangstelling voor de manier waarop beelden hun betekenis kunnen krijgen, lijkt Douglas aan te sluiten bij enkele andere belangrijke Canadese kunstenaars zoals Rodney Graham en Jeff Wall. Er bestaan tussen Douglas en Jeff Wall duidelijke overeenkomsten in hun aandacht voor een bepaalde immigrantenproblematiek en het gebruik van de geschiedenis van fotografie en film.

Zo maakte Douglas in 1994 het videowerk Evening waarmee hij de nieuwsberichtgeving op ironische wijze becommentarieerde door de ‘happy talk’ van de Amerikaanse nieuwslezers te parafraseren. Op drie videoschermen zijn drie verschillende presentatoren aan het werk. Het ziet er heel echt uit, maar in feite zijn de ‘uitzendingen’ door Douglas met behulp van acteurs en op basis van archiefmateriaal geconstrueerd, waardoor de betrouwbaarheid van het nieuws in twijfel wordt getrokken. Een van de nieuwslezers brengt de ‘actualiteit’ als happy talk – een vorm van berichtgeving die eind jaren zestig in Amerika populair werd. Het motto was: ‘No matter how bad the news, present it with a happy face!’ Hoewel deze extreme vorm van presentatie ook weer verlaten werd, is de invloed ervan bepalend geweest voor de manier waarop het nieuws sindsdien wordt gebracht. ( geluid. Der Sandmann is gebaseerd op het gelijknamige verhaal van de Duitse schrijver E.T.A. Hoffmann uit 1817. Met name dankzij Freud’s latere interpretatie (in: Das Unheimliche, 1919) is dit verhaal bekend gebleven als een exemplarisch voorbeeld van het verdringen van angstige en onaangename herinneringen.
Het verhaal van E.T.A. Hoffmann speelt zich af in een volkstuin in Potsdam. Bij de beelden van de tuin wordt een briefwisseling voorgelezen tussen een zekere Nathael en zijn jeugdvriend Lothar. De jongens zagen destijds een bepaalde oude man voor de ‘Zandman’ aan – voor hen een boosaardige man die zand in de ogen van kinderen gooide als ze ’s nachts wakker lagen. In de studio heeft Douglas de tuin twee keer nagebouwd: een keer als voor en een keer als na de hereniging van Duitsland. Nathael en Lothar halen zo hun herinneringen op tegen de achtergrond van twee Duitslanden. Douglas creëert in dit werk een netwerk van geschiedenissen, niet alleen van verleden en heden maar ook van fictie en realiteit, van persoonlijke herinnering en historische beschouwing. ( Vancouver en onmiddellijke omgeving – de ‘historische’ stad, de suburbs, de natuurlijke omgeving van zuidwestelijk British Columbia – vormen voor Douglas een voortdurende inspiratiebron en veel van zijn film- en fotowerken nemen de (vaak minder fraaie, ‘officieuze’) sociale geschiedenis van deze nog jonge metropool als thematisch uitgangspunt.

Nu•tka•, de video-installatie uit 1996 , doet het verhaal van de ‘ontdekking’ van Vancouver Island en British Columbia, op het einde van de achttiende eeuw, door rivaliserende koloniale mogendheden – in dit geval de Spaanse en Britse marines. (“Nutka Sound” is een baai aan de westkust van Vancouver Island waar voor het eerst in de geschiedenis westerse schepen voor anker gingen.) De installatie toont beide koloniale perspectieven: twee stemmen – de Britse ‘ontdekker’ en zijn Spaanse rivaal – die lange tijd onverstaanbaar door elkaar heen worden geweven en twee blikken die het beeld vertroebelen, onherkenbaar maken. Beide perspectieven gaan uit van een maagdelijk, onbewoond aards paradijs, allebei negeren ze even hard het oncomfortabele feit dat hun ‘ontdekkingsreis’ in feite een invasie was, een aanval op land dat reeds eeuwenlang aan bepaalde indianenstammen toebehoorde.
Een ander werk van Stan Douglas is een monumentaal nachtelijk panorama van wat in Canada algemeen bekend staat als de meest verpauperde stadswijk van het hele land – de “one hundred block” van West Hastings Street in de Downtown Eastside – toont de achterkant van een stad die zichzelf graag aanprijst als de meest begeerde woonbestemming in Amerika: een door God en klein pierke verlaten ‘scene of the crime’ waarin overdag duchtig handel in allerlei illegale verdovende middelen wordt gedreven. (Zie periode van de na-oorlogse grootschalige stadsvernieuwingsprojecten. De twee mannen praten over het nieuws, over occulte zaken en over een kansspel. Op de achtergrond is een radio hoorbaar. Langzaamaan verandert de conversatie van de mannen in irritatie, ruzie en gevecht om vervolgens, in een ‘loop’, weer van voren af aan te beginnen.

Stan Douglas foto’s uit The Nootka Sound Series (1996) in de collectie. Met de tentoonstelling van drie belangrijke film- en videoinstallaties en enkele begeleidende foto-series werd nu voor het eerst een breder en completer beeld van zijn werk gegeven. De tentoonstelling was georganiseerd door de Vancouver Art Gallery en na de presentatie bij De Pont nog te zien in het Museum of Contemporary Art in Los Angeles.

Websites: www.depont.nl/nc/collectie, www.depont.nl/pers


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1519.