kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 23-09-2009 voor het laatst bewerkt.

Theodoor Van Loon

Theodoor van Loon (Erkelenz, 1581 of 1582 - Maastricht, 1649) was een Vlaams schilder.

Theodoor van Loon was actief in het Brusselse. Hij verbleef tweemaal in Italië, van 1602 tot 1608 en van 1628 tot 1629, wat verklaart waarom zijn stijl geen raakpunten heeft met de Vlaamse schilderkunst uit zijn tijd, maar aansluit bij de kunstrichtingen die in het begin van de 17e eeuw in Rome domineerden (Carraccischool en Caravaggisme).

Samen met Wenzel Coebergher heeft hij opdrachten uitgevoerd voor onder andere de aartshertogen Albrecht en Isabella.

Hij heeft opdrachten uitgevoerd voor kerken in de omgeving van Brussel maar ook voor de Basiliek van Onze-Lieve-Vrouw van Scherpenheuvel (Mariataferelen, 1623 - 1628).

Hij was bevriend met de Leuvense hoogleraar Erycius Puteanus.

Nieuwe gegevens over de 17de eeuwse zuid-Nederlandse schilder Theodorus van Loon
Verschenen in De Maasgouw 116 (1997), 137-144 (Wim Hupperetz) schilder Theodoricus van Loon zijn schaars. Zoals nog maar al te vaak het geval is, blijken handboekgegevens voor een deel te bestaan uit aannames en gissingen. Zo ging men er vanuit dat Van Loon waarschijnlijk geboren zou zijn in Brussel in 1581/82 of 1585. Over zijn overlijden was men altijd stelliger; hij zou zijn overleden in 1667 te Leuven waar Van Loon werd gerekend tot de beroemdste stadgenoten. Zo behoorde hij in 1857 tot de 18 Leuvenaren die in de gevel van het stadhuis met een standbeeld werden vereeuwigd. Het beeld was voorzien van het opschrift: `Theodoor van Loon, schilder te Leuven geboren in 1595'.

Zowel zijn geboorteplaats als de datum en plaats van overlijden zijn door nieuwe archiefvondsten bekend geworden. Het betreft gegevens uit een onderzoeksproject naar de wooncultuur in de Limburgse steden Maastricht, Roermond, Venlo en Weert ter voorbereiding voor een tentoonstelling over stadsleven in Limburg (1350-1795) in het Limburgs Museum te Venlo.(3) De tentoonstelling is met name georganiseerd ter voorbereiding van een van de afdelingen van de nieuwbouw van het Limburgs Museum.

Theodorus van Loon, `pictor insignis'
Theodorus van Loon werd geboren in Erkelenz, ongeveer 30 km over de Duitse grens bij Roermond. Zijn geboorteplaats staat vermeld in zijn testament uit 1649.
Wanneer hij werd geboren, is vooralsnog onduidelijk maar aangezien hij reeds in 1602 in Rome onder leiding van Jacob de Haze (1575-1634) werkzaam was, zal hij wellicht omstreeks 1580 zijn geboren. In 1612 werd hij voor het eerst vermeld in de brieven van zijn Leuvense vriend en hoogleraar Puteanus (1574-1646) met wie hij tot aan diens dood in 1646 contacten onderhield. Mogelijk speelde hun gezamelijke oppergelderse afkomst, Puteanus was een Venlonaar, een rol in hun vriendschap. In een brief uit 1623 sprak Puteanus over `mijn vriend en landgenoot'.

Gedateerde werken van zijn hand kennen we uit de periode 1613-1640. In deze periode was hij vooral werkzaam in Brussel en had hij grote opdrachten onder andere voor zeven monumentale schilderijen voor de bedevaartskerk in Scherpenheuvel. Zijn werk sloot thematisch nauw aan bij de contra-reformatie. In dat opzicht had hij zware concurrentie te verduren van Rubens en De Crayer. Rond 1640, ongeveer 60 jaar oud, was hij in de nadagen van zijn carrière en zal hij zich weer in Leuven hebben gevestigd. Dat blijkt ook uit zijn testament waarin wordt vermeld dat zijn meubilair kort voor zijn overlijden stond opgeslagen in het Sint Ursula-klooster in Leuven. Zijn vermogen van 12.000 gulden werd beheerd door de superintendant Cauwenbergh van `de Bergh van den Bermhertigheyt tot Brussel'. Het opgeslagen meubilair wijst erop dat hij in 1649 reeds enige tijd in Maastricht verbleef. Op 14 februari 1649 liet hij zijn testament opmaken. Het was kort voor zijn overlijden. Waarschijnlijk overleed hij nog dezelfde dag na een langdurige ziekte. Huisvesting had hij gevonden bij Anna van Aken weduwe van Francois de Grati een oud-burgemeester van Maastricht. Deze woonde in het huis de Wintmolen in de Grote Staat waar Van Loon had de poortkamer tot zijn beschikking had.

Deze Anna van Aken verzorgde Theodorus van Loon tijdens zijn ziekte. Vanwege die verzorging `als om meer andere redenen hem daer toe moverende' kreeg zij de helft van de niet geringe erfenis. De Dominicanen (hier aangeduid als Predikheren) te Maastricht ontvingen de andere helft van de erfenis van Van Loon. Verder kregen de Jezuïeten en de Capucijnen ook een klein deel van het legaat. Welke relaties Van Loon onderhield met deze orden (opdrachtgevers) is onduidelijk.

In het begraafboek van de St.Janskerk te Maastricht staat dat hij op 16 februari 1649 werd begraven: `obyt in molendino Theodor./ Loon pictor insignis et / sepultus est apud praedicatores'. Vrij vertaald: gestorven in de Wintmolen Theodorus van Loon uitstekende schilder is
begraven bij de predikheren. De uitvaartdienst vond plaats in de St. Janskerk maar hij werd uiteindelijk begraven bij de predikheren.

Op 17 februari 1649 werden de bezittingen van Van Loon in Maastricht geïnventariseerd. Hij bewoonde zoals gezegd de kamer boven de poort van het huis de Wintmolen gelegen in de Grote Staat te Maastricht. Dit huis werd in 1931 gesloopt en alleen de gevelsteen is nog bewaard gebleven (nu ingemetseld in een naburig huis in een steeg).

De inventarisatie naar aanleiding van het overlijden van Van Loon heeft vooral betrekking op enkele voorwerpen die in de poortkamer aanwezig waren. Hij was er te gast dus het meubilair wordt niet genoemd. Wel worden zijn kleding, enkele boeken, twee koffers en geld genoemd. Mogelijk wijst de aanwezigheid van `eenige banden ende bleke instrumenten dienstich tott het graueel' (graven = graveren) erop dat hij kort voor zijn overlijden nog schetste of etste.

De gegevens betreffende de schilder Theodorus van Loon werpen een nieuw licht op zijn leven. Aangezien er over het zeventiende eeuwse kunstenaarsklimaat te Maastricht, zo dat er al was, vrijwel niets bekend is, kunnen we zijn aanwezigheid moeilijk in een breder verband plaatsen. Verder onderzoek in de notariële en rechterlijke archieven van Maastricht is daarvoor noodzakelijk.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 3726.

Tweets by kunstbus