kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Titiaan

Geboorteplaats, Pieve di Cadore, geboren: tussen 1476 en 1490, gestorven: 27-08-1576, Venetiaans schilder, tekenaar en ontwerper van houtsneden.

De precieze geboortedatum van Titziano di Gregorio Vecellio, de echte naam van Titiaan, is niet geweten. Men vermoedt dat hij geboren is tussen 1487 en 1490. Zelf beweerde Titiaan in 1476 geboren te zijn.

Leerling van Antonio (I) da Cadore Rossi,
Leraar van Paris Bordone, Parrasio Micheli, Simone Peterzano, Polidoro da Lanciano, Schiavone, Irene di Spilimbergo, Santo Zago, Nagevolgd door Jean François Bosio, Giuseppe Caletti, Jean Baptiste de Champaigne, Noël Cochin, Charles Alphonse Dufresnoy, Bartolommeo Letterini,
Invloed op Coppola, Giovanni Andrea, Tranquillo Cremona, Anthony van Dyck, Alonso Rodriguez, François Marot, Juan Carreño de Miranda, Jacques Blanchard, Giovanni Battista Fontana, Giuseppe Caletti, Josef Danhauser, Bernardino da Asola, Giovanni da Brescia, Lambert Sustris, Giovanni Contarini, Xavier Sigalon, Alessandro Bonvicino Moretto, Giambattista Moroni, Girolamo Muziano, Domenico Campagnola, Pordenone, Sebastiano del Piombo, Girolamo Romanino,

Tiziano Vecellio wordt beschouwd als de belangrijkste Venetiaanse schilder uit de eerste helft van de 16e eeuw. Zijn omvangrijk oeuvre behoort tot de Hoge Renaissance en omvat religieuze stukken, mythologische taferelen en talloze portretten.

Tiziano di Gregorio Vecellio werd waarschijnlijk tussen 1488 en 1490 geboren in Pieve di Cadore, een dorp in de Dolomieten zo'n 100 km ten noorden van Venetië. Al jong verhuisde hij naar Venetië, dat hij - behoudens enkele reizen - niet meer verliet.

Titian was vermoedelijk eerst leerling van Gentile Bellini en later van diens broer Giovanni Bellini die in het begin van de 16de eeuw de belangrijkste Venetiaanse schilder was. Daarna werkte hij nauw samen met Giorgone, wiens invloed zo groot was dat hun werken uit die tijd soms niet uit elkaar gehouden kunnen worden. Titiaan schijnt een aantal van Giorgiones onvoltooide werken afgemaakt te hebben die in 1510 aan de pest overleed.

In zijn beginperiode (tot ca 1516) werkte hij veel met ultramarijn en karmijnrood en was de invloed van de Venetiaanse schilder Giorgione (1478-1510) erg sterk. Een voorbeeld uit deze tijd is het bekende 'Hemelse en aardse liefde' (ca 1516, Galleria Borghese, Rome), een schilderij waarvan de iconografische betekenis nog niet geheel duidelijk is.

Na zijn altaarstuk 'De hemelvaart van Maria' (1516-1518) voor de Santa Maria dei Frari in Venetië, volgden nog vele opdrachten van koningen, hertogen en kerkelijke hoogwaardigheidsbekleders.

Behalve religieuze onderwerpen schilderde Titiaan ook mythologische scènes, zoals het ronduit heidense 'Bacchanaal' (ca 1518, Prado, Madrid), en vele portretten, bijv. 'De man met de handschoen' (ca 1520, Louvre, Parijs).

De zgn. Pésaro-madonna (1526) voor de Santa Maria dei Frari in Venetië was een van zijn belangrijkste werken. Het opmerkelijke van dit schilderij is dat we de madonna niet als gewoonlijk recht van voren zien, maar schuin van opzij. Deze perspectivische diagonaal schept een wijdse ruimte. Het tafereel met Maria is gesitueerd voor twee enorme zuilen; aan de bovenkant, in een illusionistische wolkenpartij, bevinden zich twee putti (engeltjes) met het kruis als voorbode van het lijden van Christus.

Na de dood van Rafaël (1520) werd Titiaan de meest gezochte portrettist en kreeg hij opdrachten van verschillende vorsten.

In 1530 werd hij in dienst genomen als hofmeester bij keizer Karel V.

Zijn portretten uit de periode 1530-1550, waaronder verschillende van Karel V, werden toonaangevend in Europa. Bekend is ook het portret van paus Paulus III met diens beide kleinzoons (1546, Nationaal Museum, Napels). De snelle, felbewogen verfstreken en de spontaniteit ervan verschillen sterk van de meer ingetogen verfbehandeling van 'De man met de handschoen'.

De warme kleuren die hij in zijn beginperiode als kunstschilder gebruikte verdwenen in de periode 1530 - 1550) volledig. De kleuren zijn nu donker en hebben een diepe gloed.

Alle mogelijke eerbewijzen, onder meer het ereburgerschap van Rome, vielen de schilder nu ten deel. Zijn koloriet, met de warme gloeiende kleuren en de diepe schaduwen, had in deze tijd een ongekende hoogte bereikt, zowel in de stofuitdrukking als in de weergave van het naakte lichaam (zoals bijvoorbeeld blijkt uit de schilderijen van Danaë en Venus).

In 1552 begon hij in opdracht van Karel V en later van Filips II schilderijen naar het Spaanse hof te zenden, waaraan het Prado thans zijn unieke collectie Titiaans heeft te danken.

In de laatste periode die in Titiaans werk kan worden onderscheiden (1550 tot zijn dood in 1576) zette de reeks portretten zich voort, met als fraai voorbeeld dat van de hertog van Atri (1552, Staatliche Kunstsammlungen, Kassel) en een zelfportret (ca 1550, Staatliche Museen Preussischer Kulturbesitz, Berlijn). Van zijn religieuze stukken dienen 'De kruisiging', (1558, San Domenico, Ancona) en 'De doornenkroning' (ca 1570, Pinakothek, München) genoemd te worden; beide schilderijen vallen op door de dramatische weergave van het moment en de knappe compositie. Daarnaast vervaardigde Titiaan verschillende versies op het thema Venus, waarvan de 'Venus met spiegel' (1550-1555, National Gallery of Art, Washington) de meest oorspronkelijke is. Ook voor Filips II van Spanje schilderde hij verschillende mythologische taferelen, waaronder 'Danaë met Jupiter' (1553/54, Prado, Madrid), waar Jupiter aan Danaë verschijnt in de vorm van een regen van goud.

Titiaan stierf op 27 augustus 1576 te Venetië, waarschijnlijk aan de pest. Hij had veel leerlingen, o.a. Tintoretto en Veronese. Vooral wat zijn koloriet betreft heeft hij invloed uitgeoefend op talloze schilders onder wie Rubens, Velazquez, Van Dyck, Rembrandt, Watteau en Delacroix.

Zie ook RKD Images


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1985.