kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 15-10-2008 voor het laatst bewerkt.

Tom Wesselmann

Amerikaans schilder en beeldend kunstenaar, geb. 23.02.1931 te Cincinnati, Ohio, USA - gest. 17-12-2004).

Vertegenwoordiger van de pop art. Bekend van assemblages en schilderijen, gericht op thema's als communicatiemedia, reclame, welvaart en seksidolen.

Evenals vele andere popkunstenaars ironiseert Wesselmann vooral de reclame, bijv. in de serie Great American nudes, op basis van foto's geschilderd in een vlakke, gladde techniek, in helle kleuren met accentuering van sekssymbolen, en toevoeging van bepaalde materialen (stukjes stof; uit advertenties of affiches geknipte voorstellingen). Ook bij andere onderwerpen uit het alledaagse leven (radiatoren, telefoons, deuren, landschappen met auto's) paste hij collage- en assemblagetechnieken toe. Zijn werk groeit soms uit tot objecten van enorme afmetingen, die zich eigenlijk alleen nog maar van het environment onderscheiden door het feit dat ze slechts aan de voorzijde kunnen worden bekeken. Met name in zijn tekenstijl blijkt de invloed van Henri Matisse. (Encarta 2001)

Werd vooral opgemerkt door zijn grote erotische schilderijen (Great American Nude), met delen van het vrouwelijk lichaam (mond, borsten, enz.) in schreeuwerige, vlakke kleurvlakken uitgevoerd. Met koelkasten, transistorradio’s, lampen in een zelfde koud koloriet geschilderd wil hij de terreur van de moderne publiciteit aan de kaak stellen. (25 eeuwen 402)

Biografie
Wesselmann werd in 1931 in Cincinnati geboren en interesseerde zich als kind hoegenaamd niet voor kunst.

Toen hij tijdens de Korea-oorlog dienst moest nemen in het leger specialiseerde hij zich als analyticus van luchtfoto's. Uit verveling begon hij zich onledig te houden met het tekenen van comics. Aldus ontdekte hij zijn gave en amper was hij afgezwaaid of hij volgde kunststudies.

1951-1955 Studeert psychologie aan de Universiteit van Cincinatti.
1955-1956 Studeert kunst aan de Art Academy of Cincinatty.
Wesselman was geen groot talent, maar zag kans zich te onderscheiden door zijn collages van tijdschriftfoto's, gevonden materiaal en filmposters die hij van de muren in de metrostations scheurde.
Vervolgens ging hij door studeren onder Nicolas Marsicano bij de Cooper Union School of art and Architecture in New York.

Grote inspiratiebronnen voor Wesselmann waren enerzijds abstracte expressionisten als Jackson Pollock, Robert Motherwell en Willem de Kooning, anderzijds (post-)impressionisten als Matisse, Renoir, van Gogh en Modigliani.

Still Life, 1963

In 1959 experimenteert hij met kleine, abstracte collages waarin hij de tegengestelde invloeden van Matisse en de Kooning verwerkt.

In 1960 schildert hij weer landschappen en objecten.

1961 - Op 30-jarige leeftijd kreeg hij, door zijn contacten met Henry Geldzahler, conservator aan het Metropolitan Museum of Art in New York, en collega-kunstenaar Alex Katz, zijn eerste tentoonstelling in de New Yorkse Tanager Gallery.

Het werk van Wesselmann begon met een poging om collage te gebruiken in de trant van traditionele Europese categorieën van schilderkunst, het naakt, stilleven etc. en beantwoordde daarmee aan traditionele waarden in de schilderkunst. Zoals altijd in het werk van Wesselmann vormen de collage-elementen een geloofwaardig interieur en zijn zij visueel en ruimtelijk met elkaar verbonden op een manier die bij de cubistische collages bijvoorbeeld nooit voor kwam.

Wesselmann onderzoekt een overeenkomstige ironie in de schilderkunst. Zijn eerste werken waren collage-interieurs, ieder met een achteroverleunende naaktfiguur. De kamer werd gemaakt van gekleurde, fotografische details van afbeeldingen uit tijdschriften en aanplakbiljetten en later, toen het werk groter werd, met gedeelten van foto's van reclameborden. In ieder werk wordt de muur versierd door een kleurenreproductie van een bekend schilderij; vaak vertonen de schilderijen landschapsdetails, die door het raam gezien worden. Verder wordt elk interieur verfraaid met een mat geschilderde exhibitionistische naaktfiguur. Deze zijn gemaakt in een stijl, die op een bepaalde manier aan Matisse herinnert, een licht gemodelleerde, schilderachtige vorm, scherp afstekend tegen de achtergrond. De schittering van de kleurenplaten die hij gebruikt, schept een surrealistisch illusionisme, dat kennelijk vals is, want het maakt het vlakke collage-aspect van het schilderij zeer duidelijk. Hiertegenover rechtvaardigt de geschilderde figuur zijn eigen realiteit in de geschilderde context, vooral omdat de sensualiteit van de pose en de erotische bijbedoeling in menselijke termen duidelijker wordt in de naaktfiguur dan in het onechte illusionisme van het interieur. Zijn naaktfiguren zijn slechts anonieme lustobjecten welke dienen om de verkoop te stimuleren. Weer zijn we gedwongen de relativiteit van onze waarneming te onderzoeken. Wesselmann maakt ook stillevens, waarin voedsel, fruit en flessen ontleend worden aan advertentiepagina's, zelfs met de bekende namen van de merken erbij.

Zoals bij haast alle popart-kunstenaars is ook bij Wesselmann de scheidingslijn tussen enthousiasme voor en kritiek op de massaconsumptiemaatschappij flinterdun.

Great American Nude n.52, 1963

1962 Great American Nude
Tom Wesselmann is de schilder van het stilleven met het blik Del-Monte fruitcocktail (1962), maar vooral van de serie schilderijen onder de titel "Great American Nude" waarmee hij door de provocerende voorstelling van zijn naakten sensatie wekte.

Zijn doorbraak in de Amerikaanse kunstwereld kreeg Wesselmann door zijn tentoonstelling in de galerie Sidney Janis, in 1962, waar hij zijn eerste 'Great American Nude' exposeerde samen met zijn stillevens. Een titel die vervolgens voor een hele reeks kil-afstandelijke vrouwennaakten in luxueuze interieurs werd gebruikt. Hoewel de afgebeelde dames steevast flink voorzien zijn van schaamhaar, perfecte ronde borsten en volle, rode orgiastische lippen, stralen de naaktschilderijen -bewust- geen enkele erotiek uit. De afgebeelde naakten tonen geen enkele interesse in hun omgeving, gaan er integendeel in op en worden aldus 'handelswaar'.

Deed mee aan de tentoonstelling genaamd The Figure in het Museum van de moderne kunst in New York.

Wesselmann kreeg het Pop Art-keurmerk opgeplakt. Met een stijl van schilderen die hij gedurende de jaren daarna verder uitbouwde, en die zich steeds meer ontwikkelde tot een hommage aan Henri Matisse, zijn grote voorbeeld die een vergelijkbaar oog voor vrouwelijk schoon had.

Geleidelijk aan kwamen de collage-elementen steeds minder voor en werden cleaner gepresenteerd. De kleuren werden eenvoudiger. In zijn series van de 'Great American Nudes' gebruikte hij rood, wit en blauw, omdat hij, naar zijn zeggen, niet erg geïnteresseerd was in kleur zoals hij ook niet in objecten geinteresseerd was.

Voor zijn eerste naakten stond zijn latere echtgenote Claire model. Zij werkte dermate inspirerend dat het stel drie kinderen kreeg. Na zijn provocerende en spraakmakende Great American Nude-reeksen begon Wesselmann zijn naakten te combineren met iconische beelden van de 'American Dream': de 'stars and stripes' van de Amerikaanse vlag, het Vrijheidsbeeld, Coca-Cola en Marlboro-sigaretten, maar ook -minder patriottisch- geopende wc-deksels.

Tentoonstellingen:
In 1963 werkte hij mee aan ' Pop goes the east ' in het Contermorary Arts Museum in Houston.
1965 Tentoonstelling ' Young America 1965 ', Whitney Museum of American Art.
1967 Biënnale van São Paulo, 1968 en 1977 aan Documenta 4 en 6.
Zijn expositie ' Early Still-Lifes 1962-1964 ' ging in 1970 vauit Balbao, Californië op tournee door de VS.
In 1974 trok zijn expositie ' The Early Years: Collages 1959-62 ' door de VS.
1976 ' Illusions of Reality ', Art Gallery of New South Wales in Sidney.

Smoker, 1976

Wesselmann's stijl kristalliseerde zich bijna gelijktijdig uit met de opkomst van de Pop Art en ondanks het gebrek aan betekenis die hij aan de keuze van objecten, kleuren en titels toekende, waren het ongetwijfeld juist deze dingen die zijn inlijving bij de popkunstenaars verzekerde. Hoewel Wesselmann bezig was met kunst en niet, zoals Lichtenstein en Warhol, met media, waren zijn schilderijen het brutaalst, en zelfs aanstootgevend, van de hele popscene. Grote vlakken geschilderde kleur (eerst altijd de primaire maar later ook oranje en groen) stonden in schril contrast met de fotografische details en gebroken kleuren van de collagedelen. Veel schilderijen bevatten driedimensionale voorwerpen, maar het bleven schilderijen en geen 'environments', omdat zij een vastliggend standpunt hadden.

In de serie 'rokers' uit de jaren zeventig concentreerde hij zich op details van het naakt.

jaren '70
In de jaren '70 vervaardigt hij vrijstaande doeken waarin hij elementen van collages en bestaande objecten opneemt om een derde dimensie te creëren.

In zijn latere werk gaat Wesselmann wat betreft het realistische karakter van de mise-en-scène zelfs zover, dat hij echte voorwerpen erin aanbrengt. In het begin gebruikte hij echte radio's, televisiesets en ramen. Hij breidde de mogelijkheden nog verder uit door meubilair, loodgietersmateriaal, radiatoren, kasten en deuren te gebruiken en een telefoon die op gezette tijden rinkelt.

Geleidelijk raakte Wesselmann meer geïnteresseerd in deuren van koelkasten, reproducties van schilderijen etc. die hij in schilderijen gebruikte en ging hij zich minder interesseren voor het maken van schilderijen. De paradoxale uitkomst van deze ontwikkeling was, dat hij de objecten echt begon te schilderen in plaats van ze ready-made te lenen.

Upside Down Blue Nude with Stockings, 2001

Door de individualiteit van de objecten en hun onafhankelijkheid van het schilderij te onderstrepen, ontwikkelde hij een paar opvallende formele oplossingen. De meest karakteristieke hiervan is om de vorm van het doek aan te passen bij het beeld, meestal een paar lippen met een sigaret ertussen. In enkele gevallen worden een aantal items op deze manier behandeld en de een voor de ander gemonteerd zoals de coulissen van een toneelvoorstelling. De ruimtelijke scheiding, samen met de variatie in schaal (een appel op de voorgrond kan net zo groot zijn als een menselijke figuur in de achtergrond) geeft ieder element in het complex een totaal gescheiden identiteit. Dit kan opgevat worden als een manier om de essentie van een collage te, behouden in een illusionistisch handgeschilderd werk. Wat de collage kenmerkt is de ongelijke identiteit van de samenstellende delen; Wesselmann heeft dit verschijnsel bewaard door als het ware de elementen los te maken van het oppervlak en ze in gescheiden plans te plaatsen.

Vanaf 1983 schildert Wesselmann uitvergrotingen van spontane schetsen in felle kleuren op aluminium en staal.

De vooral om zijn provocerende vrouwennaakten bekende Amerikaanse pop-artkunstenaar Tom Wesselmann is vrijdag 17 december op 73-jarige leeftijd overleden in een ziekenhuis in New York. Wesselmann overleed aan complicaties na een hartoperatie. Met name het MoMa (Museum of Modern Art) in New York bleek een gretig afnemer van Wesselmanns naakten.

Werken:
. Groot Amerikaans Stilleven nr. 2, 1961, olieverf op doek, 120x120, Pasadena (Cal), Art Museum

. Badkuip nr. 3, 1963, olieverf op linnen, plastics, kunststof en objecten (badkamerdeur, handdoek, wasmand), 213x270x45, Keulen, Museum Ludwig
Wesselmanns naakten zijn vaak afbeeld in een typisch Amerikaanse hygiënische omgeving – de badkamer. Betegelde muren en badhanddoeken zijn veel voorkomende accessoires en, totdat zijn werken te groot werden, bracht Wesselmann ze er als collages in als werkelijke voorwerpen. De vrouwen schildert hij als geheel seksueel “bevrijd” af, althans volgens Europese normen. Net zoals Ramos doet Wesselmann het schaamhaar duidelijk uitkomen, zowel uit erotische als formele overwegingen. Hoewel zijn onderwerpen volkomen Amerikaans zijn, is Wesselmanns heldere, zuinige manier van werken Frans van oorsprong. Het doet veel aan Matisse denken wat de sierlijke rangschikking van de kleuren betreft en aan Modigliani wat het tekenen van de figuren aangaat. De tegenstelling tussen bloemen, stof en menselijk vlees is ook Frans en gaat via Matisse terug tot Ingres, een van de grootste Franse erotische kunstenaars. (Measham 14)

. Roker #17 (Smoker #17), 1975, olieverf op doek, 244x333, New York, Sidney Janis Gallery


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 650.