 INSCHRIJVEN NIEUWSBRIEF OF WEBFEED!  Tip: klik op Veduta voor andere pagina's over dit onderwerp. |
Index lexicon: A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z 0-9 Deze pagina is 29-03-2008 voor het laatst bewerkt. VedutaHet Italiaanse begrip Veduta (Italiaans voor overzicht, meervoud vedute) wordt in de kunst gebruikt als synoniem voor het (zeer gedetailleerde) stadsgezicht of vergezicht waarbij de nadruk ligt op het karakteristieke silhouet van een stad en de ligging van de gebouwen in hun landschappelijke omgeving. De veduta werd ontwikkeld in de 17de eeuw in de Nederlanden en kende in de 18de eeuw groot succes in Italië.Dit genre in de landschapschilderkunst ontstond in Vlaanderen, waar kunstenaars als Paulus Bril (Breda 1553/1554-1626 Rome) reeds in de 16e eeuw vedute schilderden. De bijdrage van de Lage Landen aan de Italiaanse schilderkunst, die traditioneel op de eerste plaats een idealistische historieschilderkunst was, bestond vanaf de zestiende eeuw vooral uit de introductie van het landschap als zelfstandig genre. Een grote voorman was hier Paulus Bril. De vele Noord- en Zuid-Nederlandse meesters die aansluitend dit nieuwe, snel populair wordende genre in Italie gingen beoefenen - verenigd in de Schildersbent, en daaraan de bijnaam Bentveughels ontlenend - voegden aan hun landschappen vaak gebouwen toe, vooral de recentelijk herontdekte monumenten van het oude Rome. In de 17e eeuw specialiseerden Nederlandse schilders zich intussen in gedetailleerde en herkenbare stads- en landschappen die beantwoordden aan het gevoel van lokale trots bij de rijke Nederlandse middenklasse. Een archetypisch voorbeeld is Johannes Vermeer's Gezicht op Delft. Jan van der Heyden en Jan Ekels de Oude schilderden veel stadsgezichten. Aan een aantal Hollandse en Vlaamse schilders die in de periode 1675-1725 in Rome werkzaam waren is het te danken dat het stadsgezicht een nieuw genre werd in de landschapschilderkunst. Van een echt stadsgezicht zoals dat in onze streken al bestond, was in Italië nog geen sprake. Het wachten was op de jonge Caspar van Wittel, die in 1674 als de zoveelste Nederlander naar de eeuwige stad vertrok, en wel om er te blijven. Hij bracht de traditie met zich mee van Jan van der Heijden uit Amsterdam en Gerrit Berckheyde uit Haarlem, die de toenmalige moderne noordelijke steden, scheppingen van een welvarende burgerij, verheerlijkten in opmerkelijke schilderijen. Behalve Caspar van Wittel behoren tot deze groep Isaac de Moucheron, Jacob de Heusch, Theodoor Wilkens, en Hendrik Frans van Lint. Caspar van Wittel De weldra onder de naam Vanvitelli tot Italiaan genaturaliseerde Van Wittel legde zich er vrijwel vanaf het begin op toe de glorieuze Romeinse stadsgezichten zoals het Sint-Pietersplein, de Piazza del Popolo of de Piazza Navona te vertalen in 'vedute' (van het Italiaanse 'veduta', gezicht). Hij wist daarmee al snel een eigen repertoire te creeren, een succesformule, onmiskenbaar, spectaculair en vernieuwend. Zijn kracht lag enerzijds in de kristalheldere weergave van zijn objecten, met een precisie die hem de bijnaam Gaspare degli occhiali, Caspar met de bril, deed verwerven, en anderzijds in de onnadrukkelijke gewoonheid waarmee hij zijn omgeving registreerde. De beroemde monumenten worden door hem niet afzonderlijk uitgelicht maar gaan op in de algehele atmosfeer van het stadsbeeld, de gebouwde omgeving, waarin het gewone leven van alledag met zijn trivialiteiten en couleur locale van rijkdom en eenvoud evenzeer aanwezig is. Dit alles gebaad in een transparant, vibrerend licht dat zijn momentopnamen boven de tijd lijkt uit te tillen. Onnavolgbaar zou je zeggen, ware het niet dat hij juist het voorbeeld werd van een grote stoet navolgers, de vedutisten, waarvan Panini en Canaletto de bekendste zijn. Maar voor het zover was werd al om zijn werken gevochten door de voornaamste Romeinse adellijke families zoals de Colonna's, de Odescalchi's en de Albani's, evenals de vele buitenlanders die zich op hun grand tour van een passend souvenir wilden verzekeren. Venetië Toen de Grand Tour-rondreis enigszins algemeen werd, herinnerden vedute van bekende plekken als het Forum Romanum en het Canal Grande de Engelse aristocratie aan hun avontuurlijke reizen op het continent. Rond het midden van de 18e eeuw raakte Venetië bekend als het centrum van de vedutisti. De beroemdste beoefenaars van het genre behoorden tot de Canal en Guardi families van Venetië. Sommigen van hen trokken naar belangrijke Europese hoofdsteden, b.v. Canaletto in Londen en diens neef Bernardo Bellotto in Dresden en Warschau. Halverwege de 18e eeuw is Venetië, meer nog dan Rome misschien, een toeristische trekpleister van formaat. Onder toeristen moet je dan mensen van gegoede komaf verstaan, vaak nog jong, die, buiten de prestige om dit te doen, in het kader van hun studie of persoonlijke ontwikkeling de belangrijkste Italiaanse steden aandoen om daar de oorsprong van de West-Europese cultuur met eigen ogen te aanschouwen. Die 18e eeuwse toerist kon natuurlijk niet met lege handen terugkomen, er moest een ‘bewijsstuk’ van aanwezigheid ter plekke getoond kunnen worden. Nu moet je hierbij niet meteen denken aan de prullaria- en souvenirhandel zoals we die nu kennen. Met minder dan een echt kunstwerk van een plaatselijk gerenommeerd beeldhouwer, glasblazer of schilder nam men geen genoegen! Vooral het werk van Venetiaanse schilders als Francesco Guardi en Antonio Canal (“Canaletto”) was zeer gewild en deze schilders hebben het Veduta-genre vooral technisch naar een ongekend hoog niveau getild. In andere delen van het het 18e-eeuwse Italië ontstonden eigenaardige variaties van het genre. Giovanni Paolo Pannini was de eerste vedutakunstenaar die zich toelegde op het schilderen van ruïnes. Later veranderden Pannini's vedute in geheel of gedeeltelijk gefantaseerde voorstellingen die capricci en vedute ideate genoemd werden. Giovanni Battista Piranesi was de belangrijkste meester van de vedute ideate etsen. Zijn topografische serie, Vedute di Roma, werd in enorme oplage gedrukt. Later in de 19e eeuw verdrongen persoonlijke "impressies" van stadsgezichten de behoefte aan topografische nauwkeurigheid, waarin nog wel werd voorzien door geschilderde en later gefotografeerde panorama's. Websites: intranet.grundel.nl Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Veduta. |
privacybeleid