kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 15-10-2009 voor het laatst bewerkt.

Victor Servranckx

Belgisch-Vlaamse kunstenaar, schilder, beeldhouwer, designer, (interieur)architect, theoreticus, kunstcriticus en kunstverzamelaar, (26 juni 1897 Diegem - overleden 11 dec. 1965 Vilvoorde.

Servranckx was een pionier. De eerste non-figuratieve doeken die in België werden tentoongesteld waren van zijn hand (Brussel, Galerie Giroux, 1917). Hij beet in de jaren twintig de spits af in de Belgische beweging rond abstractie en constructivisme. Van alle gangmakers van het modernisme was hij degene die op de meest koortsachtige wijze de nieuwe mogelijkheden van de beeldende en toegepaste kunst heeft afgetast en het complexe wereldbeeld van de vorige eeuw vanuit verschillende gezichtspunten heeft benaderd.

Servranckx is één van de weinige kunstenaars die de abstractie voortzet tot aan zijn dood. Naast schilderijen heeft hij ook enkele zuiver abstracte sculpturen gemaakt. Zijn kunst vormt een persoonlijke synthese van het purisme en het neoplasticisme van De Stijl en sluit aan bij Léger. Soms is zijn werk gebaseerd op gestileerde elementen uit de wereld van de industrie en de mechanica, meestal is het zuiver abstract. Anders dan de rationele en strenge benadering van de constructivisten, opteert Servranckx voor een lyrische interpretatie waarbij de verbeelding meer ruimte krijgt.

Hij maakte verscheidene periodes door (kubisme, constructivisme, surrealisme), maar zijn werk kenmerkt zich toch altijd door een zoeken naar orde, maat en discipline, waarbij hij consequent abstract blijft. Daardoor wordt hij beschouwd als de vader van de abstracte kunst in België.

Servranckx was bovendien actief als kunstcriticus en leraar aan het Instituut voor Industriële en Decoratieve Kunst te Elsene. Hij was medeoprichter van de tijdschriften Opbouwen en Sept Arts. (Summa)

Biografie
Servranckx studeerde van 1913-17 aan de academie van Brussel.

Tussen 1917 en 1925 kwam Servranckx aan de kost in een fabriek voor behangselpapier in Haren (Brussel) waar in 1921 ook René Magritte aan de slag gaat. Magritte en Servranckx tekenen er papierdessins met veel florale motieven maar ook bijna zuiver geometrische patronen.

De abstracte beweging in België ontstaat in Antwerpen aan het einde van de Eerste Wereldoorlog rond de essayist Michel Seuphor en de dichter Paul van Ostaijen, de fervente verdedigers van de 'zuivere beelding'. In Brussel is er op dat ogenblik een andere groep abstracte kunstenaars actief, met onder meer Victor Servranckx, die in 1917 al niet-figuratief werk tentoonstelde in de Galerie Georges Giroux in Brussel.

Servranckx behoort tot de generatie van jonge Vlamingen meestendeels van katholieken huize en overtuigd Vlaamsgezind, die na de Eerste Wereldoorlog opvallend radicaliseren in maatschappelijk en artistiek opzicht. De jonge Servranckx is een fervente aanhanger van het vooruitgangsideaal. Hij gelooft dat de machine en de nieuwe technologieën het mogelijk maken voor de mens om een geheel nieuw tijdperk te betreden. Meegaand in het optimisme van zijn tijd, dat we bijvoorbeeld ook bij de kunstenaars van De Stijl aantreffen, wilde hij een universele beeldtaal ontwikkelen die de verhouding van de mens tot de machine weerspiegelt. Een kunstwerk volgens de zuivere beelding was voor hem een equivalent van een mooie melodie. In zijn composities met kleurvlakken zocht hij dan ook naar een ritmische dynamiek.

Dit gedachtegoed vertaalt zich picturaal in een evolutie van vergaande abstrahering van figuratieve elementen naar zuiver geometrische composities. Uiteindelijk zal het figuratieve uitgangspunt helemaal verdwijnen. Tot eind 1924 bouwt hij die geometrische visie consequent uit, waarna hij zijn constructivistisch experiment afsluit. Later evolueert hij tot lyrisch abstracte werken die een kosmische surrealistische sfeer uitstralen.

Met deze ontwikkeling sluit hij aan bij de andere avant-garde kunstenaars die het artistieke klimaat in België tijdens het interbellum bepalen.

Haven - Opus 2, 1926, olieverf op doek, 92x70, Gent MSK
Een van zijn meesterwerken is Haven-Opus 2, een werk dat door het naburige SMAK werd overgedragen aan het Museum voor Schone Kunsten Gent.
Haven uit 1926 is een vrije transpositie van een havenbeeld. De zuivere vormen zijn deels aan de verbeelding en deels aan de realiteit ontleend. De lyrische maar gedisciplineerde compositie is gebaseerd op een harmonisch evenwicht tussen de horizontale en de verticale, de rechte en de arabesk. Naar aanleiding van de grote overzichtstentoonstelling van Servranckx in de Galerie Royale te Brussel in 1924, verschijnt een geïllustreerd artikel in Sélection. Sélection wijst de abstracte kunst af, omdat deze te rationeel en hermetisch is en te weinig tot het gevoel spreekt. Servranckx wordt echter meer gewaardeerd dan zijn Belgische collega's, omdat zijn werk toegankelijk blijft, direct aanspreekt en picturaal boeit (III, 1924, 4, p. 433). (exp 224)

Gent MSK kocht ook een verzameling van 116 studietekeningen van de kunstenaar en mocht zich bovendien verheugen in een schenking van nog meer werk op papier uit de nalatenschap mevrouw Servranckx – Turcksin.

Na de werkuren ontpopt Servranckx zich als theoreticus van de nieuwe beelding die zowaar internationaal opereert. In 1928 exposeert hij in de beroemde Galerie Der Sturm in Berlijn. Zelfbewust houdt hij de vinger aan de pols van het culturele leven. Hij ventileert zijn opvattingen in vooraanstaande kunstbladen en correspondeert met de Italiaanse futurist Marinetti, Duchamp, Zadkine, Van Doesburg en Moholy-Nagy. (Een en ander vond zijn neerslag in het archief dat werd overgedragen aan het Universiteitsarchief van de K.U. Leuven).

Expo Victor Servranckx (1897-1965). Een veelzijdig kunstenaar van 24 mei tot 2 juli 2007 in de Leuvense Universiteitsbibliotheek.
Een dossierexpositie rond het oeuvre van de Vlaamse avant-garde kunstenaar Victor Servranckx.
Aanleiding voor deze tentoonstelling is de recente schenking van archivalia en schilderijen van Servranckx uit het legaat van Mevrouw Servranckx-Turcksin aan de K.U.Leuven. Met 'Victor Servranckx (1897-1965). Een veelzijdig kunstenaar' presenteren jonge kunstwetenschappers dit legaat en brengen nuances aan in de bestaande beeldvorming. De expo moet nieuw licht werpen op de betekenis van Servranckx voor het modernisme en de Belgische avant-garde tijdens het interbellum.
Locatie: Universiteitsbibliotheek Leuven, Mgr. Ladeuzeplein 21
Openingsuren: ma-do van 9-20u, vr van 9-17u, za van 9-12u
Url: http://www.bib.kuleuven.be
Partner: Studenten Kunstwetenschap K.U.Leuven, Kunstpatrimonium en Universiteitsarchief K.U.Leuven
Meer info: anne.verbrugghe@abh.kuleuven.be of 016 32 46 46


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 6.