kunstbus

Ben jij onwetend, leerling, gezel, meester of uomo universale? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 10-04-2011 voor het laatst bewerkt.

Willem Jacob Rozendaal

Willem Jacob Rozendaal (1899-1971)


Nederlandse graficus, ontwerper van glas en keramiek, glasschilder, monumentaal kunstenaar (mozaïek), illustrator, schilder, tekenaar en docent, geboren 14 december 1899 te Scherpenzeel - overleden 19 maart 1971 Wassenaar.

Willem Jacob Roozendaal was een begaafd kunstenaar, zowel op het gebied van industriële vormgeving als op dat van de vrije kunsten.

Biorafie
Willem Rozendaal wordt geboren als buitenechtelijk kind in Scherpenzeel. In 1908 wordt hij door Contant Meijer - met wie zijn moeder inmiddels is getrouwd - geëcht.

Tussen 1907 en 1910 verbleef Rozendaal als leerling in het Pensionaat St. Louis te Roermond.

Tussen 1915 en 1916 volgt hij, mogelijk in de avonduren, de kunstopleiding aan de Haagse Akademie en behaalde de LO-akte tekenen.

In 1917 vestigt hij zich in Renkum, in 1918 als glasschilder in Haarlem. In 1920 gaat Rozendaal werken als glas-in-lood-tekenaar bij de Rotterdamse Glashandel.

Zijn eerste houtsneden dateren van 1921. Hij sneed en graveerde gelegenheidsgrafiek, (geboortekaarten, nieuwjaarswensen en ex-librissen).

Omstreeks 1921-1923 tekende en schilderde hij in de trant van Toorop en Konijnenburg (kinder)portretten. In 1922 exposeerde hij voor het eerst bij de Rotterdamse kunstenaarsvereniging De Branding.

In 1922 wordt bij beschikking arr.rechtbank Arnhem op zijn verzoek de erkenning door Contant Meijer nietig en van onwaarde verklaard en gaat hij voortaan als Rozendaal door het leven.

In 1924 trouwde hij met Maria Magdalena (Mies) Sybenga (1890-1964). Dit huwelijk werd in 1932 ontbonden.

De Sphinx
Het paar vertrekt naar Maastricht waar Rozendaal van 1924 tot 1928 ontwerper-tekenaar, een nieuwe functie naast die van modelleur, was bij De Sphinx waarvoor hij serviezen ontwierp in een strakke, eenvoudige vorm.
Rozendaal, die geen enkele ervaring had op het terrein van ceramische gebruiksvoorwerpen, kreeg tot taak huishoudelijk gebruiksaardewerk te ontwerpen, die vervolgens door modelleurs werden vertaald in gipsmodellen. Het ontwerpen, beschilderen en bedrukken van gelegenheidsborden en bekers kwam wel meer in de richting van zijn grafische werk, evenals het verzorgen van de catalogi en het reclamedrukwerk voor 'De Sphinx'.
Veel decorontwerpen van Rozendaal hebben een oriëntaalse sfeer, zoals het ontbijtservies ‘Serail’ uit 1925 waarmee hij Rozendaal de Sphinx een nieuw, eigentijds massaproduct bezorgde binnen het sterk verouderde assortiment. Ook ontwierp Rozendaal het tafelservies ‘Eenvoud’ dat met wisselende decors gedurende een lange periode een groot succes was.
Daarnaast bohoorde het tot zijn taak om decors te bedenken voor de grote hoeveelheid negentiende eeuws voorraad biscuit-aardewerk dat in voorraad was. Deze vazen en kannen werden naar ontwerpen van Rozendaal met de hand beschilderd in 'de schilderskamer' en vervolgens als sieraardewerk verkocht. Voorts maakte hij ontwerpen voor schalen, vazen, wasstellen en gedenkborden, zoals in 1927 bij gelegenheid van het 25-Jarig bestaan van de Staatsmijnen en in 1931 toen de vakcentrale NVV het zilveren jubileum vierde.

Vanaf 1926 kwam in zijn vrije tijd zijn meer 'vrijere' werk, gelegenheidsgrafiek, vooral ex-librissen, tot stand. Sinds de oprichtig in 1932 meestal in samenwerking met of in opdracht van de Nederlandsche Ex-Libris Kring.

Kristalunie Maastricht
Van 1928 tot 1933 werkt hij bij 'Kristalunie Maastricht'. Hij ontwierp er niet alleen serieglas als tafelglaswerk en vazen, maar ook unica, de zogenaamde manuvaria. Rozendaal had de leiding over de afdeling vormgeving waarvan hij de eerste en lange tijd enige vaste ontwerper in vaste dienst was. Hij begeleidde er het werk van andere ontwerpers en verdiepte zich in bedrijfs- en materiaaltechnische problemen. In navolging van de Glasfabriek Leerdam introduceerde hij de craquelétechniek. Ook verzorgde hij de typografie van de catalogi en richtte hij tot 1934 de stand in van de Kristalunie op de Jaarbeurs in Utrecht. Naast deze werkzaamheden werd ook van hem verwacht dat hij zich bezig hield met de productie van het traditionele geslepen kristal.
De Manuvaria werden ontworpen in navolging van de Leerdam Unica. Van de directie kwam de uitdrukkelijke opdracht kunstzinnige producten te ontwikkelen die op het niveau van de concurrent in Leerdam lagen. Het productieproces bij de Kristalunie was echter niet geschikt voor het vervaardigen van eigentijdse producten die over het algemeen dunwandig geblazen moesten worden. Hiertoe ontwikkelde Rozendaal een voor Maastricht nieuwe techniek: het zogenoemde zuigblazen waarbij een houten vorm egaal wordt volgeblazen. Voor het transport van de glazen bedacht hij een lopende band. Deze technische vernieuwingen maakten de gevraagde artistieke innovaties mogelijk. - De Sphinx en de Kristalunie niet als kunst. Hij zag het veel meer als een ambacht in tegenstelling tot zijn "vrije" werk als graficus. "in het algemeen veel aan toegepaste kunst gedaan, ... , maar ik heb dat alles nooit in ernst genomen, uitsluitend als levensonderhoud beschouwd." Zijn werk overdag zag hij als een ambacht om z'n brood te verdienen en zijn vrije werk in de avonduren als echte kunst. Wat zeker niet wegneemt dat bijvoorbeeld het reclamedrukwerk dat hij voor beide firma's produceerde ontegenzeglijk als grafische kunst beschouwd mag worden.

1929-1930 Medewerker van architect H.Th. Wijdeveld bij de uitvoering van het Nederlandse Paviljoen op de wereldtentoonstelling te Antwerpen.

In 1933 vestigt Rozendaal zich in Den Haag om zich te wijden aan het schilderen en aquarelleren van vooral portretten, stillevens en bloemen.

Ook voor andere bedrijven ontwierp Rozendaal gelegenheidsdrukwerk of reclamemateriaal. In 1934, toen hij nog in dienst was bij de Kristalunie, ontwierp hij bijvoorbeeld een raamaffiche voor de Emmazegels ten behoeve van de tuberculosebestrijding met een duif en twee losse centen erop.

In 1937 wordt hij benoemt tot docent op de Koninklijke Academie van Den Haag waar hij tot aan zijn pensioen verblijft. Met onder meer Paul Citroen zorgt hij voor een vooruitstrevend klimaat en tot op heden leeft zijn faam voort in oud-leerlingen als Co Westerik, Wil Bouthoorn, Ootje Oxenaar en Jenny Dalenoord.

1938 Autoreis van bijna 5 maanden van Den Haag naar Midden Afrika (Niamey aan de Niger).

In de Haagse periode legt hij zich vooral toe op het grafische werk. Wat betreft de boekomslagen is waarschijnlijk de serie "Malmbergs Nederlandse Schoolbibliotheek" de bekendste. In zijn Haagse periode (later Wassenaar) legde hij zich vooral toe op kleurendruk en veranderde zijn stijl in een meer expressieve vormgeving.

In 1943 hertrouwt hij met Petronella Alida (Petra) van Leeuwen, uit dit huwelijk zijn 2 kinderen geboren.

1943 Eerste kleurdrukken (hout-, lino- of kartonsneden).
1943-1951 Werkzaam te Delft. Illustreert gedurende de oorlog enige clandestiene uitgaven.

1948-1957 Boekillustraties Stichting de Roos.

Na 1951 woont hij in een door hem zelf ontworpen huis in Wassenaar. Eerste kleurdrukken volgens eigen procedé (combinatie van hoog-, diep- en vlakdruk).

1953 Materiaalprijs van de Jacob Marisstichting.
1954 Vier glas-in-loodramen voor de huishoudschool te Delft.
1955 Materiaalprijs van de Jacob Marisstichting. Sierbeton, leisteenmozaik en chromolithpleisterwerk voor het Grotiuslyceum te Den Haag.
1957 Twee mozaïeken in terrazo-cloisonné voor een bejaardentehuis te Vlissingen.
1959 Ere-tentoonstelling ter bekroning van het gehele oeuvre Gemeentemuseum Den Haag aangeboden door de Jacob Marisstichting.
1960-1967 Kinderboekillustraties van Goor's Uitgeverij en Malmberg.

Op 19 maart 1971 wordt hij tijdens het werk in zijn atelier door een hartstilstand getroffen. Hij werd begraven op het kerkhof van de oude kerk in Wassenaar.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Je kunt ook zelf een opinie of encyclopedisch artikel op Kunstbus of Muziekbus plaatsen!

lexicon opinie

Test je algemene kennis op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 988.