kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Willem van Genk

Willem van Genk, Haagse schizofrene, paranoide en autistische kunstenaar, geboren in 1927 te Voorburg.

In de denkwereld van Van Genk verloopt niets volgens een logisch patroon. Alles gebeurt volstrekt onverwacht en onvoorspelbaar. Verschillende keren werd hij - eerst onder dwang en later vrijwillig - opgenomen in de psychiatrische inrichting Bloemendaal. Terwijl hij vroeger werd verguisd, wordt Van Genk nu beschouwd als de belangrijkste vertegenwoordiger van de outsider-art in ons land.

Van Genk, 'koning der stations' zoals hij zichzelf ook wel noemde, heeft een fascinatie voor stations. Die fascinatie kan hij kwijt in zijn werk, in zijn schilderijen of plakkaten zoals hij ze zelf noemt. Fascinerende en 'onontkoombare' kunstwerken, geschilderd door iemand die tracht de wanorde in zijn hoofd in een overzichtelijk kader te persen.

Een centraal gegeven in zijn werk is de macht en de fascinatie voor het machtige dat hij onderkent in onder meer immense gebouwen, treinen, tanks, stations, zeppelins en vliegtuigen. Het is een machtig universum: alles is met alles verbonden via zichtbare en onzichtbare netwerken, zo meent van Genk. De bussen die hij maakt zijn dan ook bedoeld om de netwerken in de stad onder controle te krijgen.

Getekend door een stempel van 'onvolwaardigheid' en met een permanente angst voor het 'geboefte', begraaft hij zich in de realiteit van zijn schilderijen en installaties. Zijn schitterende verbeeldingen bestrijden onbekende belagers. Wereldomspannende trein- en vliegtuigverbindingen komen samen in zijn huiskamer. Willem van Genk dirigeert in het machtige omhulsel van zijn talent het tegensysteem dat elke lage samenzwering ontmantelt. Hij is 'koning van stations', hij is 'maarschalk van onoverwinnelijke legers'.

zijn werk
Het werk van Willem van Genk is op te splitsen in vier delen: zijn teken- en schilderwerk, zijn collectie regenjassen, zijn verzameling trolleybussen en tot slot het interieur van zijn flat.

Zijn teken- en schilderwerk kenmerkt zich door de detailzucht. Vaak zijn het collages, waarbij rondom een centraal beeld banden te zien zijn met kleinere beelden. De overeenkomsten daartussen zijn nogal eens associatief van aard. Ze gaan terug op zijn eigen leven, zijn talrijke reizen, en op, bijvoorbeeld, zijn preoccupatie voor ideologieën en reclame. In Brooklyn Bridge (1975) brengt hij zowel Coca-Cola als het Cuba van Castro ter sprake, maar in datzelfde werk integreert hij tevens de Expo 58 in Brussel, een Russisch vliegtuig, de skyline van Manhattan, een zeppelin, de NAVO, Karl Marx, de filmwereld, het Concertgebouw Orkest, de grootindustrie, treinen, vliegtuigen, boten en - belangrijk detail- een spin in haar web. Hoewel zijn tekeningen vaak bestaan uit een ontelbaar aantal streepjes weet hij toch een orde in die chaos te brengen. Dit is te zien op zijn werk Zagreb (1995) dat voornamelijk in balpen is uitgevoerd.

Naast zijn gedetailleerde tekeningen bezat Willem van Genk een bizarre verzameling regenjassen. Het zijn lange, donkere bij voorkeur lederen of neplederen jassen. De behoefte om ze te verzamelen kan in verband worden gebracht met zijn tijdens de Tweede Wereldoor-log opgelopen trauma. Hij voorzag de jassen vervolgens van drukknopen om ze heel nauw aan te kunnen laten sluiten. Hij droeg ze uiteindelijk vaak maar één keer.

Van Genks verzameling trolleybussen komt voort uit een verlangen dat meer schilders en/of tekenaars al enige tijd hebben: uit de tweedimensionale beperkingen te breken. Zijn bussen zijn gemaakt van bouwpakketten die bewerkt worden met allerlei materialen die hij overal vandaan haalt. Ook dit werk heeft te maken met zijn fascinatie voor angst en macht. Samen met de telkens in zijn werk terugkerende locomotieven, vliegtuigen en tanks zijn zij een uiting van de kracht en de ondoorgrondelijkheid van de techniek.

biografie
De in Voorburg geboren kunstenaar blijkt als kind moeilijk contacten te kunnen leggen en niet bepaald uit te blinken op school. Hij brengt zijn vrije tijd het liefst tekenend door. Wat ouder probeert hij zijn draai te vinden als electrotechnicus, tekenaar voor een reclamebureau, typist en broodverkoper. Het liefst zou hij echter lezen, reizen en tekenen.

In 1945 wordt hij opgeroepen voor militaire keuring. Hij wordt afgekeurd en zegt daarover: 'Waarom wordt de ‘maarschalk van de onoverwinnelijke legers' geweigerd voor de strijdkrachten van Hare Majesteit?'

Tijdens de Tweede Wereldoorlog beleeft hij een traumatische ervaring die later zijn beeldend werk op vele manieren beinvloed. Een inval van de Gestapo in zijn ouderlijk huis brengt hem erg in de war en maakt diepe indruk op hem. Dat is het moment waarop hij gefascineerd raakt door angst en achting voor machthebbers. 'Je kunt rustig stellen dat het centrale gegeven in Van Genks werk de macht is, de fascinatie voor het machtige, dat hij onderkent in onder meer immense gebouwen, treinen, stations, zeppelins, vliegtuigen. Machtsvertoon kan hem in vervoering brengen, niet alleen als het zich aan hem voordoet maar ook wanneer hij het zelf ten uitvoer kan brengen. Dan ervaart hij een vorm van wellust'

Van Genk, verschoppeling van huis uit, underdog en zijn hele leven een anonieme figuur in de kunstwereld, won in 1997 de Grand Prix op een internationale expositie van naïeve en outsiderkunst in Bratislava. Sindsdien wordt hij geëerd met de ene tentoonstelling na de andere in zowel binnen als buitenland. Het Stedelijk Museum in Amsterdam, het Musee d'Art Moderne in Parijs en het Croation Museum of Naive Art in Zagreb hebben inmiddels werk van hem hangen.

Er bestaan twee meningen over Willem van Genk: enerzijds wordt er beweerd dat er een omvattende filosofie schuilgaat achter zijn beeldend oeuvre. Niet iedereen is het daarmee eens. Dewulf (Zeno) beweert: Wat dit werk samenhang verleent, is, ten eerste, het onmiskenbare en ook zeer herkenbare technische talent- sommige tekeningen zijn verbluffend in hun details en perspectiefbehandeling- en ten tweede de consequent, levenslang herhaalde uitdrukking van een reeks privé-obsessies. Dit heeft volgens Dewulf niet zozeer met filosofie te maken als wel met een artistiek bewustzijn.

Bron o.a.: ikon


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 444.