kunstbus









Wim Crouwel

Nederlandse grafisch vormgever en hoogleraar, geboren 21 november 1928 Groningen.

Wim Crouwel verdient zijn sporen in de vormgeving al sinds het begin van de jaren vijftig, toen hij zijn eigen ontwerpbureau oprichtte.
Zijn systematische en rationele aanpak van opdrachten, ontleend aan het functionalisme en de Zwitserse typografie, zijn betrokkenheid bij bureau Total Design (van 1963 tot 1985) dat in die tijd het ontwerpklimaat domineerde en zijn optreden als bestuurder, voorzitter en hoogleraar, maakten hem tot een invloedrijk persoon. Hij nam deel aan vele tentoonstellingen in binnen- en buitenland en was gastspreker op vele nationale en internationale congressen, symposia en workshops. Hij publiceerde in kranten, tijdschriften en boeken over vormgeving. Zijn grafische werk omvat o.a. affiches en catalogi voor het Van Abbemuseum en het Stedelijk Museum. Hij was verantwoordelijk voor de vormgeving van tentoonstellingen als 'De Verboden Stad' (Boijmans Van Beuningen, 1990). 'De Dageraad van de Gouden Eeuw' (Rijksmuseum Amsterdam, 1993 ) en 'Op Weg naar de Hemel' (De Nieuwe Kerk, 2000). Hij ontving vele prijzen en eervolle vermeldingen in binnen- en buitenland. Zo ontving hij in 1989 zijn OBE (Officer of the British Empire) en in 1993 werd hij benoemd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw.

Biografie
Wim Crouwel studeerde aan de academie Minerva in Groningen van 1947 tot 1949, waarna hij tot 1952 in Amsterdam aan het Instituut voor Kunstnijverheidsonderwijs studeerde.

In 1952 richtte hij zijn eigen ontwerpbureau op. Hij begon zijn carričre als ontwerper van stands en tentoonstellingen. Zo werkt hij mee aan de grote wederopbouwmanifestatie E'55.

Van 1956 tot 1959 begon hij een samenwerking met Kho Liang Ie. Zij realiseerden stands voor o.a. Auping en Linoleum Krommenie die gekenmerkt werden door een bijzondere sfeer en een heldere, ruimtelijke ordening.

In 1958 werd Crouwel voor zijn ontwerp van het Benelux-paviljoen onderscheiden met de Leopold II-prijs.

Van 1963 tot 1980 was hij samen met Friso Kramer, Benno Wissing en Paul en Dick Schwarz oprichter en directeur van TD associatie voor Total Design te Amsterdam. Het bureau kreeg zijn naam "Totaal Ontwerp", omdat het bedrijf zich, als eerste ontwerpbureau in Nederland, bezighield met het ontwerp in de meest brede zin van het woord. Verschillende disciplines werden samengebracht ten behoeve van een interdisciplinaire ontwerpopgave. Een stroom van ontwerpen op het brede terrein van de corporate identity, het industrieel en grafisch ontwerp, tentoonstellingsvormgeving, bewegwijzering etc. volgde. Crouwel was daarbij verantwoordelijk voor vele hoogtepunten.

Edy de Wilde vroeg Crouwel als vaste ontwerper voor het drukwerk van het Van Abbemuseum in Eindhoven en vanaf 1964 was Wim Crouwel verantwoordelijk voor vele affiches, catalogussen en tentoonstellingen voor het Stedelijk Museum in Amsterdam.

Crouwel introduceerde vaste formaten, stramienen en lettertypen in het grafische werk en voerde zo een vorm van standaardisatie en industrieel denken in het ontwerpen door. Zijn houding was in eerste instantie gericht op communicatie: "Met de meeste zorg moet tegengegaan worden, dat de ontwerper zijn eigen verhaal, zijn eigen beelding, over de kunst waarover wordt geďnformeerd, heen projecteert." Deze rationele benadering sloot aan bij de behoeften van instituties en het bedrijfsleven die - mede door Total Design - wilden overgaan tot een huisstijl.


In 1967 ontwierp hij het lettertype New Alphabet. Deze voor de kathodestraalbuis ontworpen abstracte lettertype bestaat, gezien de mogelijkheden van de straalbuis, alleen uit horizontalen en verticalen. Het op een punt-matrix gebaseerde systeem was oorspronkelijk ontworpen om ook door computers gelezen te kunnen worden.

Grote internationale bekendheid kreeg Wim Crouwel door zijn ontwerp van het Nederlandse paviljoen op de wereldtentoonstelling in 1970 in Osaka.

Wim Crouwel was tussen 1972 en 1985 als bijzonder hoogleraar industriële vormgeving verbonden aan de Technische Universiteit te Delft, waar hij in 1994 het eredoctoraat ontving. Vanaf 1981 was hij gewoon hoogleraar aan dit instituut.

In 1973 was hij medeverantwoordelijk voor de eerste elektronisch gezette telefoongids.


Regelmatig werd het werk van Wim Crouwel onderscheiden met een nationale of internationale prijs. Elke Nederlander kende zijn werk, maar was zich daar niet altijd van bewust, want Wim Crouwel ontwierp verschillende postzegels. De meest bekende hiervan zijn ongetwijfeld de strakke cijferfrankeerzegels die in gebruik waren van 1976 tot 2002. Hij gebruikte hiervoor een aangepaste vorm van zijn letter Gridnik (1976) die hij oorspronkelijk als een typemachineletter ontworpen had. Deze 'cijferzegels' bestonden alleen uit de waarde van de zegel met een bijpassende kleur. Het lettertype heet 'Gridnik' omdat Crouwel een voorliefde heeft voor rasters en systematiek. Op die manier brengt hij helderheid en visuele orde aan in zijn werk. In de jaren zestig stond hij dan ook bekend als 'Mr. Gridnik'.

Hij bleef adviseur bij Total Design en was van 1985 tot aan zijn 'pensioen' in 1993 directeur van Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam. Crouwel combineerde deze laatste functie met zijn hoogleraarschap in de kunst- en cultuurwetenschappen aan de Erasmusuniversiteit in Rotterdam. (maxbruinsma.nl)

Over Crouwel verscheen in 1997 een omvangrijke monografie: Wim Crouwel: mode en module.

Tussen 1998 en 1999 is hij waarnemend directeur van het Museum van het Boek.

In 2004 werd de Oeuvreprijs Vormgeving van het Fonds voor beeldende kunsten, vormgeving en bouwkunst (Fonds BKVB) uitgereikt aan Wim Crouwel.

privacybeleid