 INSCHRIJVEN NIEUWSBRIEF OF WEBFEED!  Tip: klik op Wit voor andere pagina's over dit onderwerp. |
Index lexicon: A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z 0-9 Deze pagina is 26-04-2008 voor het laatst bewerkt. WitWit is een mengsel van alle kleuren uit het zichtbare gedeelte van het spectrum. Zuiver wit licht heeft geen tint en is daarom technisch gezien geen kleur, maar een achromatische kleur of een grijstint. Desondanks wordt wit over het algemeen wel degelijk als kleur beschouwd.Wit is geen bonte kleur. Licht wordt als wit ervaren als de drie typen kegeltjes in het oog in dezelfde mate worden aangesproken. Dat is bijvoorbeeld het geval als licht binnen het deel van het spectrum waarvoor het menselijk oog gevoelig is, voor alle frequenties even intens is. Een witte lamp zou alle kleuren even sterk uitstralen. Daarom wordt wit ook wel een optelkleur genoemd, omdat wit uit alle kleuren van het spectrum bestaat. Wit licht Wit licht heeft geen specifieke golflengte, maar bestaat uit een menging van elektromagnetische golven met ieder hun eigen specifieke golflengte. Wit is dus een mengkleur, een eigenschap die eeuwen geleden door de Engelse natuurkundige Newton werd ontdekt toen hij zonlicht door een prisma liet vallen. Stuurt men wit licht door een prisma, dan ontstaat aan de andere kant van het prisma een soort regenboog, die alle waarneembare kleuren bevat van donker rood tot donker paars. Voor die tijd dacht men dat wit licht de fundamentele kleur was, en dat de andere kleuren licht ontstonden door iets aan wit licht toe te voegen, net alsof wit licht een soort verf is. Wit licht krijgt echter juist een andere kleur als een deel van het spectrum wordt weggenomen. Kleurtemperatuur Zuiver wit bestaat in de praktijk niet. Elk wit heeft een bepaalde tint, die zichtbaar wordt als er een ander wit voorwerp naast wordt gehouden. Dit blijkt bijvoorbeeld door een wit vel papier te houden naast een beeldscherm waarop een witte achtergrond te zien is. Dit wordt uitgedrukt in de witheid. De eigenschappen van wit licht worden uitgedrukt in de kleurtemperatuur. Een zogenoemde zwarte straler straalt als hij een bepaalde temperatuur heeft een continu lichtspectrum uit, dat bij een bepaalde frequentie een maximum vertoont. Dit maximum hangt af van de temperatuur van het stralende lichaam. Hoe hoger de temperatuur, des te hoger de frequentie van de piek in het spectrum. Zo zal een zeer hete zon veel licht in het ultraviolet uitstralen, maar een radiator in een kamer vooral veel in het infrarood. Deze kleuren zijn met het oog niet te zien, maar dat geldt bijvoorbeeld wel voor een elektrische grill. De gloeispiraal hiervan is zo heet, dat deze fel rood licht uitstraalt. De kleurtemperatuur van daglicht bedraagt 5600 Kelvin. De kleurtemperatuur van een gloeilamp is veel lager, ongeveer 2400 Kelvin. De menselijke hersenen corrigeren voor de kleurtemperatuur van het licht, zodat deze beide soorten licht, het daglicht en een gloeilamp, als wit worden ervaren. Een fotografische film doet dit niet. Een foto gemaakt in een kamer verlicht door gloeilampen laat duidelijk zien dat het licht niet wit is en alle kleuren worden sterk geel of roodachtig gekleurd. De flitser van een fototoestel is zo ontworpen dat deze dezelfde kleurtemperatuur heeft als daglicht. Wit en verf Wordt witte verf gemengd met andere kleuren, dan ontstaan lichte tinten zoals roze (bij menging met rood), beige (bij menging met geel), of lichtgrijs (bij menging met zwart). Wit is voor een schilder één van de belangrijkste pigmenten en de tube wit is dan ook het eerste leeg. Als echter een schilderij wordt begonnen kan de schilder een aarzeling hebben bij het volledig witte doek. Sommigen geven er dan een voorkeur aan om het doek een kleur te geven, de imprimatura. Oorspronkelijk werd door kunstschilders vooral het giftige loodwit gebruikt. Tegenwoordig gebruikt men veelal het onschadelijke titaanwit. Loodwit is een loodoxide (basisch loodcarbonaat) dat als wit pigment wordt gebruikt. Door de hoge giftigheid wordt het nog nauwelijks gebruikt. De verkoop van loodwit in tubes is in het gebied van de Europese Unie verboden. Op ambachtelijke wijze wordt loodwit verkregen door banden lood van een 10 à 15 cm breed en een goede meter lang, op te rollen. De lagen mogen elkaar nochtans niet raken. Tussen elke laag moet een ruimte van ongeveer twee millimeter behouden worden. De opgerolde banden lood, vergelijkbaar met een veer, worden in aarden potten waarvan de bodem gevuld is met salpeterzuur gehangen. Het lood mag echter niet in aanraking komen met het zuur. De aarden potten worden op hun beurt in paardenmest geplaatst zodat de warmte van de mest de salpeterdampen doen neerslaan op het lood. De reactie van de dampen op het lood geeft loodwit dat van de banden wordt geschraapt en vermengd wordt met lijnolie om direct als olieverf bruikbaar te zijn. Het alzo verkregen loodwit is steviger van structuur en behoudt gemakkelijker de toets van borstel of paletmes. De beste kwaliteit heet cremserwit. Loodwit was tot het midden van de 19e eeuw, toen het aangevuld werd door zinkwit, het belangrijkste witte pigment, zowel in de schilderkunst, als bij de make-up. Ondanks zijn giftigheid werd het in de Oudheid ook gebruikt als conserveringsmiddel en zoetstof in levensmiddelen. Het schildertechnisch belang werd nog vergroot doordat loodwit bij olieverf door reactie met het bindmiddel lijnolie loodzepen vormt, die weliswaar bros zijn maar ook zeer hard zodat de levensduur van de schilderijen zeer wordt verlengd. Moderne olieverfschilderijen zonder loodwit zullen de eeuwen niet doorstaan. Omdat loodwit röntgenstralen goed tegenhoudt, maakt het de moderne onderzoeker mogelijk eerdere opzetten van het schilderij zichtbaar te maken. Titaandioxide is een pigment dat bestaat uit een oxide van titanium. Titaandioxide wordt ook titaanwit genoemd. Het is een niet giftig, goed dekkend pigment dank zij de hoge brekingsindex van de kristallen, het heeft sterke optische eigenschappen zoals witheid en helderheid, het wordt gemakkelijk opgenomen in water, kunststoffen en bindmiddelen en beschermt de kwaliteit van de producten tegen de schadelijke gevolgen van UV-straling. Titaanwit wordt gewonnen uit titaanerts. 95% van het gedolven erts wordt gebruikt om titaandioxide te maken, slechts 5% voor het metaal titanium. Het erts komt in verschillende vormen voor, als rutiel (een zeer fijn poeder), als anataas (een vorm bestaande uit nanokristallen) en als brookiet. Zowel de anataas als de rutiel vorm worden in pigmenten gebruikt, maar anataas is de witste vorm. Bij de productie van titaandioxide komt veel afval vrij. Teneinde te voorkomen dat dit afval in het milieu terecht komt is een speciale Europese richtlijn ingevoerd: Richtlijn 78/176/EEG van de Raad van 20 februari 1978 betreffende de afvalstoffen afkomstig van de titaandioxide-industrie. In verf heeft titaanwit het oudere, ook goed dekkende maar zeer giftige, loodwit geheel verdrongen. De deeltjes in het pigment titaniumwit zijn relatief groot. Dit heeft tot gevolg dat onderliggende kleurlagen toch door de verf heen kunnen schemeren. Het teruggekaatste gekleurde licht kan zich namelijk voortplanten in de holtes tussen de pigmentdeeltjes. Om de reflectiecoëfficiënt verder te verhogen zal een verffabrikant daarom door het titaanwit een ander, minder wit, maar fijner pigment heen mengen. Titaanwit wordt meestal geleverd als een suspensie in lijnolie. Lijnolie heeft echter de neiging om in de loop der jaren te vergelen. Om het wit zuiver te houden wordt titaanwit in een duurdere versie wel geleverd in saffloerolie. De anataas versie van titaanwit wordt door kunstschilders gebruikt sinds ongeveer 1920. Als men dit oxide aantreft in vermeend oude documenten of schilderijen, gaat het ongetwijfeld over een vervalsing. Dit was onder andere het geval bij de Finland kaart. Het oxide vindt naast toepassingen in verf (ook in wegenverf) gebruik als vulstof in (speciaal) papier, email, keramisch materiaal, cement, correctievloeistof, rubber, glas, producten voor huidverzorging en kunststof. In levensmiddelen wordt titaanwit gebruikt onder E-nummer E171, met name in tandpasta en medicijnen. Het wordt ook gebruikt om zijn fotocatalytische eigenschappen. Het kan bij belichting met ultraviolet bijna alle organische verbindingen verbreken, zowel in lucht als in water. (http://nl.wikipedia.org/wiki/Titaanwit) Zinkwit, een ander veel gebruikt wit pigment, is enigszins transparant en heeft dus andere toepassingen. Als pigment in verf is zinkwit enigszins transparant, in tegenstelling tot titaanwit, dat volledig dekkend is. Een ander verschil tussen titaanwit en zinkwit is dat titaanwit een enigszins gele gloed heeft, waardoor het wit wat warmer van kleur is. Zinkwit is een koelere kleur. Zinkoxide is een wit of geel poeder, dat onoplosbaar is in water en ethanol. Als mineraal heet het zinkiet. Zinkoxide ontstaat door verbranden van zink, maar ook door thermische ontleding van zinkhydroxide, zinkcarbonaat of zinknitraat. Het heeft een geringe zuur- en alkaliebestendigheid, het pigment beschermt tegen algen en schimmel en het zorgt voor een goed verloop van verf en het beschermt tegen corrosie (in combinatie met loodoxide of loodsulfaat). Zinkoxide absorbeert alle straling beneden 360 nm en beschermt daarom met zinkoxide bestreken materialen uitstekend tegen veroudering door UV-licht. Zinkoxide reageert met zure componenten in coatings en verf. Daarbij worden zink-zepen gevormd, waarmee de flexibiliteit en de hardheid van de verf kan worden beïnvloed. Het wordt gebruikt in rubber, keramiek en cosmetica. Het wordt ook ingezet als coating op papier. Zinkoxide kan deel uit maken van een farmaceutische zalf, bijvoorbeeld tegen zonnebrand. Zinkoxide wordt ook ingezet als halfgeleider, bijvoorbeeld voor een blauwe LED of een zonnecel of een LCD-scherm. Zinkoxide werkt zo goed voor deze toepassingen, omdat het goede elektrische eigenschappen heeft en transparant is. Zinkoxide wordt ook gebruikt in zinkzalf. - (http://nl.wikipedia.org/wiki/Zinkwit) Gebruik en gevoelswaarde . Wit wordt over het algemeen gezien als de kleur van de reinheid en zuiverheid. Daarom draagt bij een huwelijk de bruid vaak een witte jurk, hetgeen de maagdelijkheid van de vrouw symboliseert. Zo zetelt ook de Amerikaanse president in het Witte Huis. . In de Chinese cultuur is wit de kleur van de dood. Door het Nederlands koninklijk huis werd bij de begrafenis van Koningin Wilhelmina ook wit als rouwkleur gebruikt. De weduwe Koningin Emma droeg ook veel wit. . Witte ruis is een term uit de akoestiek en de elektronica. Het wil zeggen dat in een geluidsspectrum alle frequenties even sterk aanwezig zijn. Een witte ruis signaal wordt vaak gebruikt om een meetkanaal te ijken. Naast witte ruis is er ook grijze ruis en roze ruis. . Tijdens een oorlog wordt met het tonen van een witte vlag bedoeld dat men zich overgeeft aan de tegenpartij. . Met het witte doek wordt het scherm van een bioscoop bedoeld. . Wit wordt gebruikt als liturgische kleur, op Pasen en voorts tot Pinksteren (ook op Witte Donderdag); in de Kersttijd tot en met Epifanie en op alle feesten en heiligenfeesten die geen martelaar betreffen. . Witte wieven zijn mistflarden die in de folklore voor geesten worden aangezien. . Eiwit is het doorzichtig gedeelte van het ei, dat bij het koken of bakken wit wordt. Later werd eiwit het woord voor een grote verzameling stoffen die in mensen, dieren en planten voorkomen. Ook eigeel, dus de dooier bestaat uit eiwit, dus proteïnen. . Het oogwit is het witte gedeelte van het oog. Bij aandoeningen zoals geelzucht kan dit geel worden. . De witte mars was een betoging en de witte beweging een beweging in België uit protest tegen de behandeling van de Zaak Dutroux in België van ontvoerde kinderen. . De witte woede is een protestbeweging van verplegend personeel tegen hun verloning en arbeidsvoorwaarden in vergelijking met andere sectoren. . In de elektronische kleurcode staat wit voor het cijfer 9. . Een witte vulling in de tandheelkunde is een tandvulling van epoxyhars, dit in tegenstelling tot een zwarte vulling met amalgaam. . Witte was is wasgoed van witte kleur, dat een hogere wastemperatuur verdraagt en eventueel bleekmiddel zoals natriumhypochloriet. Dit staat in tegenstelling tot bonte was of kleurenwas, die op lagere temperatuur gewassen moet worden, zonder bleekmiddel en eventueel met een speciaal waspoeder dat de kleur beter behoudt. . Sneeuwwit en hagelwit hebben eigen gebruik en gevoelswaarde, bij voorbeeld in hagelwitte tanden en sneeuwwit haar en niet omgekeerd Kleuren wit: Zilverwit, sneeuwwit, hagelwit, melkwit, titaanwit, zinkwit, loodwit, ivoorwit, verkeerswit, vuilwit, gebroken wit Wit in de taal . Hij heeft een wit voetje bij hem - hij heeft bij een bepaalde persoon een streepje voor. . Witte kerst - een Kerstmis met sneeuw, veel bezongen in liederen . Wit werken - in tegenstelling tot zwart werken, netjes belasting betalen. . Witte werkster - een (mislukt) experiment van de Nederlandse overheid om de huishoudelijk hulp uit het zwarte circuit te halen. . Witgoed - elektrische huishoudelijke apparatuur die een witte kleur heeft, zoals koelkasten, ovens en dergelijke. Dit in tegenstelling tot bruingoed (televisies, hifi installaties etc.). Maar witgoed zijn ook lakens, handdoeken, etc. die in de witte weken in de uitverkoop worden gedaan. . Witte raaf - een zeer zeldzame verschijning. . Witboek - Een publicatie van de overheid over delicate situaties, bijvoorbeeld uit de diplomatie. De witte vloot. . Witte Donderdag, dag voor goede vrijdag, de laatste avondmaal voor Jezus Christus met zijn 12 apostelen. Uitspraken over wit De jezuïeten preken algehele gehoorzaamheid aan de Heilige Schrift en kerkelijk dogma, in verband daarmee verklaarde Ignatius van Loyola, de oprichter: "Ik zal geloven dat het wit dat ik zie zwart is, als de kerkelijke hiërarchie dat zo definieert" Het omgekeerde hiervan is te vinden in de Bol van Ulbricht: de binnenzijde van de bol is wit, maar de opening in de bol lijkt zwart. Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Wit. |
privacybeleid