kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Wouter van Riessen

Website: Wouter van Riessen schildert, tekent, fotografeert, ensceneert en maakt muziek.

Meestal maakt Wouter van Riessen zelfportretten waarin hij zich soms met bekende kinderbeelden als Pinokkio, Kermit de Kikker, Bert en Ernie, maar ook zelfverzonnen cartooneske figuren afbeeldt. Zijn tekeningen en schilderijen zijn opgebouwd uit heldere gestyleerde lijnen die de werken een bijna kinderlijke sfeer geven. Maar dat blijkt bedrieglijk. Bij Wouter van Riessen wordt het poppenidioom gebruikt om zelfportretten te maken: 'Wie ben ik, wat is bijzonder aan mijzelf?' Hij onderzoekt hoe verbeelding en identificatie in hun werk gaan. 'Ieder mens is met zijn animistische blik geneigd al in drie puntjes een gezicht te zien dat naar hem terugkijkt. Dat mechanisme vind ik fascinerend'.

Van Riessen streeft er niet naar een zo realistisch mogelijk beeld van zichzelf op te roepen, het gaat hem meer om de verhouding tussen mens en pop. Wouter van Riessen zoekt naar een manier om het beeld van zichzelf en het beeld van een pop zoveel mogelijk gelijk te schakelen. Zo wordt de pop gelijkwaardig aan het zelfportret, wat de status van het portret diffuus maakt. Wouter van Riessen over zijn keuze voor de poppen: 'Er ontstaat een spanning tussen het contact dat ze met je kunnen maken en hun feitelijke toestand als ding. Ze staren me aan en tonen me hun karakter, maar elke poging tot identificatie wordt afgesneden. Hoe zou ik me ooit kunnen voorstellen niet te leven.'

Illustrator,
Wouter van Riessen werkt sinds 1998 als illustrator onder meer bij de Volkskrant. Wekelijks verschijnen er nieuwe portretten van zijn hand. Van Shakespeare tot Herman Brood, van Sophia Loren tot de kunstenaar zelf. Voor Wouter van Riessen zit het verschil slechts in enkele zwierige zwarte lijnen op een wit veld. In stevige lijnen zet hij de portretten met stift op papier. Ogenschijnlijk zijn ze uit een gracieuze beweging ontstaan. En ondanks de minimale kenmerken zijn ze altijd onmiddellijk herkenbaar.
Sinds Van Riessen in 1992 naar de Rijksacademie ging, heeft de constructie van vormen zijn aandacht. Aanvankelijk tekende hij voornamelijk zelfportretten in vloeiende lijnen, waarbij hij de resten van weggevlakte lijnen liet staan. Na verloop van tijd ging hij zich steeds meer concentreren op de ideale lijn en vorm. In deze tekeningen zijn geen sporen meer zichtbaar van het ontstaansproces. Van Riessen wil alleen nog de juiste lijn op de juiste plaats laten zien. Nu tekent hij zijn portretten met een zwarte stift en werkt de lijnen bij met wit, net zolang tot hij tevreden is over de dikte en de verhouding van de lijnen. In de loop der jaren is de computer een belangrijke rol gaan spelen in zijn tekeningen. Op de computer past hij allerlei manipulaties toe, zoals de plaatsing van de figuur in het vlak, het toevoegen van een bloem of een ander attribuut, of de verfijning van de lijnen. Het uiteindelijke portret is dus een combinatie van tekening op papier en manipulaties met de computer. De portretten van Van Riessen zijn uniek door de combinatie van lijnvoering en trefzekerheid van de afgebeelde persoon. Dit komt vooral tot uiting in zijn zelfportretten. Niet zelden zijn ze humoristisch, zoals het portret waarin hij een sigaret in zijn mond heeft, waaruit een gigantische steekvlam komt. Hij gaf het de titel ‘gevaarlijke stoffen'. In 2002 had hij een expositie van deze illustraties in het fries museum.

2002 - Gemeentemuseum Den Haag,
In de Projectenzaal zijn onder andere maskers te zien, die een stilering zijn van zijn eigen gezicht. Een klok in twaalfvoud waarvan de wijzerplaat een grijns vertoont, een serie trekpoppen van 2m30 hoog, een trommel waar een gezicht uit gehaald is, een bal en een kegel, recente schilderijen van groot formaat en een foto van een spookje. Kenmerkend voor de stijl van Van Riessen zijn de heldere lijnen en kleuren. Met al zijn ruimtelijk werk kan een handeling worden verricht. Zo wordt het publiek uitgenodigd om één van de trekpoppen in werking te stellen, en de ogen achter de maskers te sturen, zodat ze de toeschouwer aankijken, of juist niet. In het geschilderde werk is de stylering extreem doorgevoerd. De reusachtige trekpop, die martiaal met zijn hakken klapt, heeft niets individueels meer. Hij draagt een anonieme outfit van zwarte broek en blauwe bloes en zijn gezichtsuitdrukkingen zijn beperkt tot minimale, stripfiguurachtige streepjes en punten. Van Riessens achtergrond als illustrator is zichtbaar in de dikke, zwarte viltstiftcontouren, de bijna geometrische vormen waaruit de figuren zijn opgebouwd en de egale kleurvlakken. De poppen en de kunstenaar die poseert als pop zijn gereduceerd tot cartoons, waardoor het onderlinge onderscheid zo goed als uitgevlakt wordt. Toch leidt de stylering niet tot afstandelijkheid. Zelfportret met rood masker of zelfportret met twee poppen zijn ronduit angstaanjagend. De koppen doen denken aan slechterik Joker uit Batman of de moorddadige speelgoedpop Chucky uit de horrorfilmserie Child's play. Zelfs de gezeefdrukte gezichten op twaalf klokken grijnzen boosaardig.

Na zijn tentoonstelling ‘Poppen, Maskers en Zelfportretten' in het Gemeentemuseum Den Haag, is Wouter van Riessen met zijn werk een nieuwe weg ingeslagen. Dieren hebben hun intrede gedaan en de kenmerkende zwarte contourlijnen zijn uit zijn schilderijen verdwenen. ‘Ik heb er voor gekozen dieren af te gaan beelden om de uitgesprokenheid van hun uitdrukking en het feit dat ze door de onbenaderbaarheid van hun wezen een ideaal projectiescherm worden.' Hoewel in een andere stijl uitgevoerd, leveren de nieuwe tekeningen en schilderijen van dieren een zelfde soort spanning op als de werken met poppen. De wezenlijke aard van een kat of aap is onkenbaar, toch lijkt er in hun uitdrukking een verwantschap met menselijke gemoedstoestanden te bestaan.

Zie ook De kunst van het verstarren door Saskia Monshouwer www.denieuwe.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 450.