kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 02-01-2016 voor het laatst bewerkt.

bedrijvende vorm

In een zin in de bedrijvende (of: actieve) vorm is het grammaticale onderwerp gelijk aan de persoon of zaak die de in het gezegde uitgedrukte handeling verricht.

Het overgankelijke (transitieve) werkwoord staat in de actieve vorm. Ook wordt het voorwerp dat de handeling ondergaat, ofwel het object, ondergeschikt gemaakt aan het voorwerp dat de handeling verricht, ofwel het subject. Het object staat daarom ook meestal verderop in de zin, terwijl het subject aan het begin van de zin en altijd onmiddellijk vóór het werkwoord staat.

Een eenvoudig voorbeeld van een Nederlandse zin in de bedrijvende vorm is:
Piet (subject) leest (persoonsvorm) een boek (object).

Soms kan in een zin die in de bedrijvende vorm staat het object toch naar voren worden gehaald om het meer nadruk te geven. Er treedt dan tevens inversie op:
. Die man (object) zou (persoonsvorm) ik (subject) wel willen slaan (werkwoordelijke rest)!

Het lijdend voorwerp kan in dit geval ook herhaald worden, bij voorkeur in de gesproken taal:
. Die man, die zou ik wel willen slaan!
. Die zou ik wel willen slaan, die man!

Andere voorbeelden:
(1) Het voltallige gezelschap vertrok naar de kermis.
(2) Met eenvoudige middelen maakten ze er iets moois van.

Een zin in de bedrijvende vorm met een lijdend voorwerp (zoals (2)) correspondeert in veel gevallen met een zin in de lijdende vorm. In deze passieve zin is het grammaticale onderwerp gelijk aan het lijdend voorwerp in de actieve zin, waarop de door het gezegde uitgedrukte handeling is gericht: Met eenvoudige middelen werd er door hen iets moois van gemaakt.

De bedrijvende vorm is in het Nederlands en in heel veel andere talen de meest gebruikelijke zinsconstructie waarmee een handeling wordt beschreven.

Verwante begrippen
De bedrijvende vorm is het tegenovergestelde van de lijdende vorm.

Bronnen:
. taaladvies.net
. nl.wikipedia.org/wiki/Bedrijvende_vorm


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 361.