kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 02-01-2016 voor het laatst bewerkt.

boekdrukkunst

Eeuwenlang hebben ze in Haarlem (en Nederland) gedacht dat hun Laurens Janszoon Coster de uitvinder van de boekdrukkunst was. Er staat dan ook een reusachtig standbeeld van hem op de Grote Markt aldaar. Maar het verhaal van Coster blijkt alleen maar een romantisch verzinsel. In werkelijkheid is het drukken van boeken met losse letters rond 1455 uitgevonden door Johannes Gutenberg in Mainz, die de wereldberoemde Gutenbergbijbel drukte. (Overigens kende het verre China al in de achtste eeuw een vorm van boekdrukkunst.)

Voorgangers van Gutenberg drukten ‘blokboeken’, waarbij een volledige pagina uit één blok hout werd gesneden, maar het snijden van zo’n houtblok kostte veel tijd en het moest na het drukken van dat ene boek worden weggegooid. Gutenberg ontdekte hoe je met losse loden letters een tekst kon zetten. Als je eenmaal de letters had, kon je snel een nieuwe pagina maken, en na het drukken kon je dezelfde letters opnieuw gebruiken.

Boeken konden nu veel sneller worden geproduceerd dan voorheen. Terwijl een kopiist vroeger maanden nodig had om één boek over te schrijven, konden nu in diezelfde tijd honderden exemplaren worden gedrukt. Boeken bleven duur, maar werden wel minder exclusief dan eerder het geval was. De drukpers zorgde bovendien voor een explosie van gedrukte teksten in allerlei soorten en maten: veel religieuze werken, maar ook eenvoudig uitgevoerde taal- en rekenboekjes, reisverslagen en oude ridderverhalen in prozabewerkingen.

De eerste drukkers in de noordelijke Nederlanden zaten vooral in Hollandse steden als Delft en Gouda. Uit de Noordelijke Nederlanden is geen drukwerk bekend van vóór 1473 en het eerste boek in de Nederlandse taal verscheen pas in 1477, de Delftse Bijbel.

Lang lag het culturele zwaartepunt van de Nederlanden echter in het zuiden. Antwerpen ontwikkelde zich in de eerste helft van de zestiende eeuw tot een internationale handelsmetropool met een open en veelzijdig cultureel leven. Het wemelde er van de drukkers die bereid waren alles te drukken, zolang het maar verkocht. Tot hen behoorde Christoffel Plantijn, de grondlegger van een van de beroemdste drukkersbedrijven in de Lage Landen. Zijn Polyglotbijbel uit 1573, een wetenschappelijke editie van de bijbel in de drie grondtalen (Hebreeuws, Aramees en Grieks), aangevuld met Syrische en Latijnse vertalingen, behoort tot de wonderen van de vroege boekdrukkunst.

Na de val van Antwerpen (1585) verplaatsten veel drukkers hun handel naar het noorden. In de twee eeuwen daarna groeide de Republiek uit tot een waar drukkers- en uitgeversparadijs, waar ook boeken gedrukt konden worden die in andere landen door de regering of de kerk verboden waren. In de zeventiende eeuw werden in de Republiek meer boeken gedrukt dan in de rest van Europa gezamenlijk. Men sprak van ‘het Hollands wonder’.

Bron: Canon Nederlandse Geschiedenis


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 100.

Tweets by kunstbus