kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 19 03 2017 10:55 voor het laatst bewerkt.

Cola Debrot

Antilliaans prozaschrijver, dichter, filosoof en balletcriticus, ook arts, diplomaat, jurist, minister, geboren in Kralendijk, 4 mei 1902, overleden in Amsterdam, 3 december 1981.

Nicolaas (Cola) Debrot wordt als de grondlegger van de Antilliaans-Nederlandse literatuur beschouwd. Naast gedichten en verhalen schreef Debrot romans, essays en toneelteksten, alsmede veel artikelen voor kranten en tijdschriften over de Antilliaanse cultuur en literatuur.

De auteur debuteert met veeleer traditionele gedichten, maar na zijn terugkeer naar Curaçao wordt zijn werk losser en sluit hij meer aan bij de Caribische en Latijns-Amerikaanse cultuur.
Hij omschrijft zijn literatuuropvattingen als romantisch realisme en blijft daarmee trouw aan het tijdschrift Criterium dat hij in 1940 samen met Han G. Hoekstra en Ed Hoornik oprichtte. Literatuur is voor hem geen manier om de realiteit te ontvluchten, maar om er vorm aan te geven. Vaak werkt hij met tegenstellingen, wat door Ter Braak in zijn recensie van Mijn zuster de negerin wordt omschreven als 'clair-obscur'. Alles draait bij de schrijver om contrasten en tegenpolen. Centrale thema’s daarbij zijn de wanhoop en de eenzaamheid van zijn personages die proberen zin aan hun leven te geven, maar daar nooit volledig in slagen. ( Nicolaas Debrot te Kralendijk (Bonaire). Hij groeide op in Curaçao en in Caracas. Zijn Zwitserse vader had een plantage op Bonaire, zijn moeder kwam van origine uit Venezuela. Thuis sprak hij Spaans en Papiaments; Nederlands leerde hij op de lagere school.

Debrot vertrok op veertienjarige leeftijd tijdens WO I naar Nederland voor studie. Hij volgde het gymnasium in Nijmegen. Na zijn staatsexamen in 1921 woonde hij enkele maanden in Berlijn en studeerde vanaf 1921 rechten in Utrecht, waar hij bevriend raakte met onder andere Martinus Nijhoff, Jan Engelman en Pyke Koch.

In 1928 vertrok Debrot naar Parijs, waar hij drie jaar woonde en werkte als ghostwriter. Hij ontmoette daar de Amerikaanse danseres en zangeres Estelle Reed, met wie hij trouwde. Na het huwelijk woonde het echtpaar tot 1935 afwisselend in Amerika en Europa. Ook raakte Debrot in Parijs bevriend met Louis Ferdinand Céline.

In 1931 keerde hij terug naar Nederland en volgde een studie medicijnen in Amsterdam. In de periode van deze tweede studie begon hij te publiceren. Tijdens zijn Amsterdamse jaren als student en arts kwam hij in contact met Du Perron, Marsman, Vestdijk, Ter Braak en Nijhoff.

Debrot debuteerde 1934-1935 met een lange novelle in het maandblad Forum: Mijn zuster de negerin. Hij beschrijft hierin de terugkeer van Frits Ruprecht naar zijn geboorte-eiland, na een langdurig verblijf in Europa. Zijn ouders zijn overleden en hij staat er alleen voor. De belangrijkste reden waarom hij terugkeert, is om een vrouw te vinden, en wel een zwarte. Frits denkt dat een huwelijk met een negerin hem weer het gevoel van aanhankelijkheid en zwartheid uit zijn jeugd kan teruggeven. Wanneer hij denkt dat verlangen te kunnen verwezenlijken in een jeugdvriendinnetje, blijkt zij inderdaad zijn zuster, dochter van zijn vader. De novelle werd in 1980 verfilmd door Dirk Jan Braat.
'Mijn zuster de negerin' wordt gezien als het begin van de Nederlandstalige Antilliaanse literatuur. In 'Mijn zuster de negerin' herkent de Antilliaanse lezer niet alleen Curaçao, maar ook Bonaire.

Carel Willink schilderde in 1936 een portret van Cola Debrot.

In 1940 richtte hij met Han G. Hoekstra en Ed Hoornik het tijdschrift Criterium op.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog had hij vanaf 1942 een dokterspraktijk in Amsterdam. In het voorjaar van 1945 kreeg Debrot regelmatig bezoek van W.F. Hermans. Debrot nam hem mee naar patiënten en stelde hem voor als "dokter Klondike" en liet hem zelfs onschuldige medische handelingen verrichten; Hermans verwerkte dit later in zijn novelle Dokter Klondyke.

Cola Debrot heeft één grote roman op zijn naam, Bewolkt bestaan uit 1948. Hierin beschrijft hij de problematiek van de Caribische mengcultuur en de zoektocht naar eenheid daarin.

In 1948 keerde Debrot terug naar de Antillen, vestigde zich in Willemstad als huisarts, waar hij actief was op cultureel gebied, met name voor het Cultureel Centrum Curaçao. In 1952 werd hij gevolmachtigd minister van de Nederlandse Antillen en in 1962 gouverneur van de Nederlandse Antillen. Tijdens zijn gouverneurschap voorkwam hij in 1969 verdere escalatie van de ’30-mei-oproer’ in Willemstad. Hij was onder meer vertegenwoordiger bij de Verenigde Naties.
 Op de Antillen was hij niet alleen politiek actief, maar zette hij zich o.a. ook in voor de veeltalige Antilliaanse literatuur met de Antilliaanse cahiers waarvan hij redacteur was (1955-1967).

 In 1970 keerde hij definitief terug naar Nederland en wijdde zich aan het schrijverschap.

Debrot heeft behalve enkele bundels gedichten nog een tweetal novellen gepubliceerd. Met Dagboekbladen uit Genève (1963 en 1977) heeft hij dit genre tot literatuur van hoog niveau ontwikkeld.

De laatste jaren van zijn leven bracht hij door in het Rosa Spierhuis in Laren. Hij leed onder zware depressies en werd een periode opgenomen in een psychiatrische inrichting. Ook hierna bleef hij onder medicatie.

In oktober 1981 werd Debrot geopereerd aan prostaatkanker. De operatie verliep voorspoedig, maar eind november kreeg hij alsnog een bloeding. Hij werd opgevangen in het Wilhelmina Gasthuis in Amsterdam, waar hij op 3 december overleed. Op 7 december werd Debrot te Driehuis in Crematorium Velsen gecremeerd. Zijn as werd vanaf een schip van de Koninklijke Marine verstrooid op de Noordzee.

In 1982 werd de novelle De vervolgden uitgegeven. Het verhaal speelt op de Benedenwindse Eilanden tijdens de Spaanse verovering in de eerste helft van de zestiende eeuw. Het laat in een historische context de problemen van een gemengde bevolking zien.

Na Debrots overlijden is er een speciale Cola Debrotprijs ingesteld die in 1983 werd toegekend aan Boelie van Leeuwen voor diens gehele oeuvre.

Websites: www.dbnl.org, www.schrijversinfo.nl nl.wikipedia.org, www.ned.univie.ac.at


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1044.