kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 07-01-2016 voor het laatst bewerkt.

cultboek

het cultboek (o)

boek dat gelezen wordt door een kleine, zeer selecte groep

Boek dat vereerd en bewonderd wordt en een bijzondere uitwerking heeft op hetzij een kleine groep ingewijden, hetzij een groot publiek gedurende een gehele generatie. Naast bewonderaars kent het cultboek vrijwel altijd ook felle bestrijders.

Cult is een afwijking van de mainstream, een sociaal niet-geaccepteerde normoverschrijding. Zo'n literair werk is geschreven door of over, geeft een stem aan of verbeeldt een deel van de maatschappij om zo een andere kijk op de sociale realiteit te geven. Dit afwijkende gedrag in een cultboek kan van alles zijn, het kan variëren van het onschuldige vinylverzamelen tot het enigszins ruigere satanisme. Ook hoeft er niet per se sprake te zijn van actie. Het, zeg maar, zondige, overschrijdende, kan hem juist zitten in het gedachtegoed van het boek dat in strijd is met het algemeen aanvaarde wereldbeeld.

Wie wijken er af en waar komen ze vandaan? Uit de sociale marges en extremen. Oorspronkelijk ontsproot met de opkomst van de grote steden - de Left Bank in Parijs, Greenwich Village in Manhattan, New York, Soho in London - een soort mythische enclave van bohémiens, een groep artiesten die leefden in een crimineel en vreemde-volkeren-rijk schemergebied, waar de jonge en geïsoleerde artiest kon experimenteren met nieuwe levenstijlen, bewust dan wel onbewust. Die enclave, kortom de zelfkant van de maatschappij, bestaat tot op de dag van vandaag met iedere dag dat de maatschappij bestaat. Wie maken er nog meer deel uit van de sociale marge? Iedereen die zijn identiteit in de strijd gooit tegen de tegenwerkende krachten van de sociale norm: minderheden, zoals zwarten en homoseksuelen, politiek extremisten, gokkers, hippies, fetisjisten, soldaten, alcoholisten, pooiers, prostituees, psychopaten, zwervers, zwartkijkers: individuen uit subculturen.

Ook van belang is de relatie van de lezer en het publiek met de schrijver. De schrijver die leeft als een kluizenaar, of vroeg sterft, wordt soms bijna vereerd als een heilige, wat de cultstatus alleen maar doet groeien; het charisma en de kleurrijke levenswandel van de schrijver doen ook een duit in het zakje.

Tot de boeken die geadoreerd én verketterd zijn, kan men rekenen:
W. Somerset Maugham, The magician (1908),
D.H. Lawrence, Lady Chatterley's lover (1928),
Henry Miller, The Tropic of Cancer (1934),
Witold Gombrowicz, Ferdydurke (1938),
Vladimir Nabokov, Lolita (1955),
Jack Kerouac, On the road (1957),

Mensen als James Joyce, Dostojewski, Franz Kafka, Robert Musil, als cult begonnen werden al bijna vanaf het begin door het establishment als klassiek beoordeeld.

en Nederlandstalig:
Theo Thijssen, Kees de jongen (1923),
vrijwel het gehele oeuvre van Nescio,
Gerard Reve, De avonden (1948),
Hubert Lampo, De komst van Joachim Stiller (1960),
Jan Cremer, Ik, Jan.Cremer (1964),
Harry Mulisch, De aanslag (1982).

Cult verwijst naar cultus, dus naar eredienst, een altaar waarop een kruisbeeld en twee kandelaars staan opgesteld naast een klein eikenhouten standaardje dat plaats biedt aan een heilig boek: het zogenoemde cultboek. Een selectie cultboeken werd bijeengebracht in: J. Goedegebuure. Een uitgelezen hartstocht; de geschiedenis van 50 cultboeken in de 20ste eeuw (1990).

zie ook:
http://www.flophousemagazine.nl/


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 281.