kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 06-04-2011 voor het laatst bewerkt.

D.H. Lawrence



Britse schrijver van poëzie, proza, romans, essays, verhalen en reisverslagen, geboren Eastwick Nottinghamshire 11 september 1885 - overleden Vence, Frankrijk, 2 maart 1930.

David Herbert Lawrence has op seksueel gebied een ongedwongen levensstijl waar hij openlijk over schreef. Zijn idee dat erotiek tot de basis van het leven behoorde en daarom niet mocht worden achtergesteld riep echter veel weerstanden op met het gevolg dat men zijn werk kritisch tegemoet trad en een boek als Lady Chatterley's Lover uit 1928 pas tientallen jaren na zijn dood volledig mocht worden uitgegeven en positieve waardering kreeg voor zijn werk.

Biografie
Het leven van Lawrence in Eastwick werd gedomineerd door armoede en spanningen tussen zijn ouders. Zijn moeder (Lydia Beardsall) was een lerares die uit een burgerlijk milieu kwam maar een brede interesse had voor cultuur en kunst. Zij vond dat ze onder haar stand getrouwd was en voelde zich in Eastwick niet op haar plaats. Zij zette haar kinderen aan tot studeren en projecteerde haar intellectuele en sociale aspiraties vooral op Herbert. Zijn vader Arthur Lawrence was een gewone mijnwerker die zijn vlucht zocht in de drank en door zijn vrouw werd geminacht.

Lydia weerhield zich er niet van het vervreemdingsproces tussen vader en kinderen te bevorderen waardoor Lawrence heen en weer werd geslingerd tussen de bewondering voor zijn moeder en zijn vader. Zijn vader beschouwde hij als hard en gepassioneerd maar tegelijkertijd ook als degene die de zorgzame werkende klasse vertegenwoordigde. Zijn moeder stond voor hem model voor berekening en het verstand. Deze tegenstellingen drukten een stempel op zijn literaire bezigheden en gaf hij vaak gestalte in de fictieve personages uit zijn werken.

In zijn jonge jaren helde hij meer over naar zijn moeder, maar later zou hij zich afkeren van haar bezitterige opstelling en kreeg hij meer oog voor de levendigheid van zijn vader. Zijn moeder wordt een vertegenwoordigster van de kleinburgerlijke moraliteit die hij grondig verfoeide. Moederliefde vond in zijn ogen uiteindelijk weinig genade. (Sons and Lovers, 1913).

Hij had meer vertrouwen in intuïtie en het puur empirische en stond wantrouwig tegenover een leven volgens de wetten van het verstand. Hij dacht dat de moderne techniek uiteindelijk in de ondergang van de mensheid zou resulteren. Ook stond hij sceptisch tegenover de moderne democratie, waarvan hij vond dat deze met al haar regels en wetten haar onderdanen geestelijk gezien zou ondergraven.
Voor 'de mijnwerker' die met hun verwrongen lichamen in een ondergronds leven vrolijk en onhebzuchtig bleven had hij een vreemde adoratie. Tot de 'verderfelijke' industrialisatie kwam, waren zij op een heidens mannelijke manier hun eigen baas gebleven. Deze bewondering voor mensen wiens leven niet helemaal door het hoofd gedicteerd werd, verklaart het opduiken van primitieve figuren zoals jachtopzieners (Lady Chatterly's Lover), zigeuners (The virgin and the gypsy), Italiaanse boeren (The lost girl)... in zijn werk.

David Herbert Lawrence las samen met zijn jeugdliefde Jessie Chambers ('Miriam' in de roman Sons and Lovers uit 1913 - 'Muriel' in zijn eerste verhalen) een gigantische stapel boeken van allerlei aard. Ook vanwege zijn zwakke gezondheid - hij greep hij wellicht vlugger naar een boek an andere kinderen van zijn leeftijd. Daarnaast ontwikkelde hij door zijn tuberculose een intieme relatie met de natuur. Het naast elkaar voorkomen van de ongereptheid van het golvende heuvellandschap van Nottinghamshire, en het grauwe mijnwerkersdorp Eastwick waar D.H. geboren werd, speelde hierin ongetwijfeld ook een voorname rol. Heel wat van zijn meest bewonderde gedichten, gaan over het dieren- en plantenleven. (Birds, Beasts and Flowers, 1923).

The White Peacock (1911) - roman

1913 "The Prussian Officer and Other Stories" is de eerste bundel korte verhalen van de auteur, waarin hij laat zien hoe goed hij op de hoogte is met de Engelse middle-class en working-class.

1913 Sons and lovers (Zonen en minnaars)
In "Sons and lovers" wordt verteld over de strijd tussen een mijnwerker en zijn vrouw van betere afkomst en over hun zoon Paul. De jongen lijdt onder de dominantie van zijn moeder en breekt daarom zelfs een relatie af. Dit verhaal is deels autobiografisch.

In 1912 kreeg hij een verhouding met de Duitse Frieda Weekley-von Richthofen (een verre verwante van de bekende Duitse oorlogsvlieger uit de Eerste Wereldoorlog Manfred von Richthofen). Hij had haar bij zijn studie aan het Nottingham University College leren kennen; zij was toentertijd de vrouw van een hoogleraar die aldaar doceerde. Von Richthofen liet haar man in de steek en vertrok samen met hem naar Duitsland alwaar Lawrence ervan werd beschuldigd een Britse spion te zijn. Op voorspraak van Von Richthofen's vader werd hij echter vrijgelaten; Lawrence en zijn vriendin verlieten Duitsland. Ze reisden via de Alpen en Italië terug naar Groot-Brittannië. Deze tocht heeft hij later beschreven in zijn reisverslag Twilight in Italy uit 1916. Na wederom enige tijd in Italië te hebben doorgebracht keerden ze opnieuw naar Groot-Brittannië terug alwaar Von Richthofen officieel van haar man scheidde en in juli 1914 met Lawrence in het huwelijk trad. In zijn boek The Rainbow uit 1915 heeft hij onder andere verslag van deze relatie gedaan.

1915 The rainbow (De regenboog)
In de beschrijving van verschillende generaties van een Engelse familie werkt de schrijver zijn ideeën uit over de strijd der seksen, de verwerpelijke opvatting van de soevereiniteit van het intellect en de opkomst van een nieuw kosmisch bewustzijn.
Na de oorspronkelijke uitgave in 1915 werd dit werk al snel verboden vanwege de, voor die tijd, expliciete sexuele passages. Hedentendage kijken wij daar anders tegenaan en waarderen wij deze sage rond de familie Brangwen vooral om zijn sociale perspectief: de beschrijvingen van veranderingen in landschap en maatschappij en de gevolgen voor de mensen, en in dit geval vooral voor de vrouwen, daarin. Want in tegenstelling tot T. Manns 'Buddenbrooks' spelen vrouwen een hoofdrol in deze 'feministische' roman avant la lettre, die een herdruk in ons 'post feministische' tijdperk zeker waard is.

Twilight in Italy - 1916 (reisverslag)
Look! We have come through! (1917) - gedichten
The Lost Girl (1920) - roman

1920 Women in love (Liefde en vrouwen)
Roman over de twee van karakter verschillende zusters Usula en Gudrun die zoeken naar een vervulling in de liefde en het huwelijk met resp. een onderwijsinspecteur en een rijke, jonge mijneigenaar. Beide affaires volgen gelijke èn contrasterende wegen waarin de één erin slaagt een goede relatie met een man op te bouwen, terwijl de ander -de introverte kunstenares- haar eenzaamheid niet kan doorbreken.
Women in Love werd in 1920 in New York City gepubliceerd maar in verband met de controverse rond de voorganger van dit boek: 'The Rainbow', slechts in een beperkte oplage verspreid. In 1921 kwam het uit in Londen en later dat jaar kon het overal werden gelezen. Het verhaal zelf was al in 1916 gereed. De bedoeling was dat de twee boeken één boek zouden worden ('The Sisters').
Het werk werd door velen negatief beoordeeld maar Lawrence noemde het zelf 'zijn grootste werk'. Hij komt zelf in het boek voor als het personage Rupert en ook andere personages zijn op bekende personen in het leven van Lawrence gebaseerd. Zo is Ursula gebaseerd op zijn ex-vrouw Frieda. Het werk breekt met de Engelse wetten van de literatuur door zijn detail voor zowel personages als de omgeving waardoor veel mensen het boek meer poëzie dan proza of een combinatie van de twee vinden. Hier zijn zowel voor- als tegenstanders van te vinden.

De Eerste Wereldoorlog veroorzaakte bij Lawrence een afkeer van zijn vaderland alsmede van de moderne beschaving. Hij trok daarom en mede omdat er tuberculose bij hem was ontdekt na het einde van de oorlog weg uit Groot-Brittannië om nog slechts sporadisch terug te keren. Hij bereisde Europa (Italië en Frankrijk) maar ook de Verenigde Staten, Mexico en Australië. Reizen die hem zouden inspireren tot allerlei reisverslagen.

Sea and Sardinia (1921) - reisimpressies
The Horse Dealer's Daughter - 1922 (verhalen)
Kangaroo (1923) (roman)
Studies in Classic American Literature (1923) - non-fictie
Birds, Beasts and Flowers (1923) - gedichten

The Fox - 1923 (novelle)
"De vos" (1923) gaat over twee vrouwen die een boerderij proberen te drijven. Een van de twee raakt gefascineerd door een vos en later door een jonge man die een abrupt einde maakt aan het leven van de vos en de relatie tussen de twee vrouwen.

St. Mawr (1925) - verhaal
The Plumed Serpent - 1926 (roman)
Mornings in Mexico - 1927 (reisverslag)

1928 Lady Chatterley's Lover (Lady Chatterley's minnaar)
In "Lady Chatterley's lover" voelt een jonge vrouw, die vervreemd is van haar echtgenoot, zich in haar eenzaamheid aangetrokken tot de jachtopziener, die haar wekt tot een intens sensueel en seksueel leven.
Een jonge vrouw getrouwd met een in de oorlog verminkte, half verlamde man, wordt verliefd op de boswachter van hun landgoed. Wat begint als een hunkering naar een normaal geslachtsleven en een kind, groeit uit tot een grote liefde, waarvoor zij tenslotte haar man verlaat. Het boek verscheen in 1928 en was destijds een sensatie door de zeer openhartige, maar ook idealistische behandeling van het liefdesleven.

Collected Poems (1928) - gedichten
The Woman who Rode Away - 1928 (verhalen)
Pornography and Obscenity (1929) - non-fictie
The Virgin and the Gypsy - 1930 (verhalen)

D.H. Lawrence, die vanwege zijn tuberculose al jaren een zwakke gezondheid had, stierf aan deze ziekte op 2 maart 1930 in Vence, Zuid-Frankrijk.

1932 Etruskisch testament
Verslag van een reis in 1927 door Etrurië, op zoek naar resten van de Etruskische beschaving.
Begin 1927 maakten de schrijver D.H. Lawrence en zijn vriend Earl Brewster een zesdaagse reis door Etrurië. Hun doel was op zoek te gaan naar grafkelders van de Etrusken, een volk wier kunst en cultuur door de Romeinen grondig was vernietigd. Lawrence dichtte de Etrusken een levenskracht toe die hij zelf voelde wegebben. Zijn beschrijvingen van de schilderingen op de muren van de grafkelders getuigen van bewondering voor de levenswijze van de Etrusken die hij levenslustig noemt en vol levensvreugd. Hij gaat in op de vele symbolen die de Etrusken in hun wandschilderingen verwerkten zonder te pretenderen wetenschappelijk bezig te zijn. Lawrence wil niets bewijzen met zijn verhaal maar de lezer meeslepen.

Novellen
* "Het lieveheersbeestje" speelt aan het einde van de Eerste Wereldoorlog en gaat over de maatschappelijke veranderingen die in die jaren in Engeland plaatsvonden. Een dame uit hogere kringen raakt verstrikt in haar gevoelens voor twee mannen.

* In "De pop van de kapitein" heeft een Schots officier een relatie met een vluchtelinge van hoge afkomst. De komst van zijn vrouw maakt een eind aan die relatie.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 584.

Tweets by kunstbus