kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 12-04-2009 voor het laatst bewerkt.

directe-en indirecte-rede

Directe rede / indirecte rede

Er zijn in taal twee manieren om een uitspraak van iemand anders weer te geven:
1. Directe rede (Latijn: oratio recta) is de letterlijke weergave van iemands woorden met aanhalingstekens in een bijzin met hoofdzinvolgorde. Hij zegt: "Jan is bang." Hier wordt direct, woordelijk herhaald wat iemand anders heeft gezegd.

2. In de indirecte rede (Latijn: oratio obliqua) worden iemands woorden niet letterlijk, maar in een 'echte' bijzin weergegeven. In het Nederlands werkt deze met het voegwoord 'dat'. Voorbeeld: Hij zegt, dat Jan bang is. Er wordt weergegeven wat iemand anders zegt, maar niet woordelijk: daarom wordt het 'índirect' genoemd. Of het woord dat technisch gezien bij de hoofdzin hoort of zelf deel uitmaakt van de indirecte rede is discutabel: er valt alleen te stellen dat het etymologisch c.q. diachronisch gezien zeker binnen de indirecte rede heeft moeten vallen.

Vorm van de indirecte rede
In het Oudgrieks en in het klassiek Latijn wordt de indirecte rede niet, zoals bij ons, met een voegwoord aangegeven, maar met een speciale vorm, de accusativus cum infinitivo genoemd. Informatie in de indirecte rede die niet declaratief van aard is kan met andere constructies weergegeven worden, zoals met het Latijnse voegwoord ut. In postklassiek Latijn, met name Middeleeuws Latijn, wordt soms ook het voegwoord quod ("dat") gebruikt om de indirecte rede in te leiden, net als in de meeste moderne talen.

Voor het gebruik van indicativus en coniunctivus in bijzinnen binnen de indirecte rede: zie accusativus cum infinitivo.

Andere voorbeelden:
(1a) Toen zei ze tegen me: 'Ik wil je nooit meer zien.' (directe rede)
(1b) Toen zei ze tegen me dat ze me nooit meer wilde zien. (indirecte rede)

(2a) 'Zal ik je naar huis brengen?' vroeg hij verlegen. (directe rede)
(2b) Hij vroeg verlegen of hij haar naar huis mocht brengen. (indirecte rede)

Bronnen:
. nl.wikipedia.org/wiki/Directe_rede
. taaladvies.net/taal/advies/term/26/directe_rede_indirecte_rede/


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 815.