kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Doris Lessing



Doris Lessing (1962)

Brits schrijfster, geboren 22 oktober 1919 in Kermanshah, Perzië, het tegenwoordige Iran. Doris Lessing groeide op in de Britse kolonie Rhodesië (Zimbabwe) en leeft tegenwoordig in Londen.

Doris Lessing schreef meer dan dertig dichtbundels, romans, toneelstukken en verhalenbundels. Vanaf haar debuut ’The grass is singing’ uit 1950 zijn er vrijwel elk jaar een of twee boeken van haar hand uitgekomen.
Het werk van Doris Lessing is minstens even beroemd uit feministisch als uit literair oogpunt. Haar werk weerspiegelt haar betrokkenheid bij politieke en menselijke problemen. Haar sociaal-psychologische romans en verhalen hebben een sterk autobiografisch karakter. Vooral in haar latere werk is er sprake van een gepassioneerd zoeken naar de spirituele levenswortels van het bestaan.

Biografie
Doris Lessing geboren als Doris May Tayler als kind van een bankemployé die boer werd woonde van 1924 tot 1949 op een boerderij in Zuid-Rhodesië (thans Zimbabwe), waar zij een hard leven leidde op het land. Het reusachtige stuk grond dat zij er gekocht hadden bracht niet de verwachte rijkdom, zodat haar moeder de droom van een Victoriaans bestaan “onder de wilden” moest opgeven. Doris moest van haar moeder wel een keurig meisje worden en genoot dus een strenge opvoeding, maar ze breekt uit waar ze maar kan. Troost vond Doris Lessing in boeken van Dickens, Kipling, Stendhal, Tolstoj, Dostojevski.

Toen ze dertien was, verliet ze haar school, op haar veertiende liep ze weg van huis. Ze begon met schrijven en ging werken, onder meer als au pair, als een zuster, daarna als een typiste en tenslotte in 1937 een jaar als telefoniste in Salisbury.

Op haar negentiende trouwde ze; ze kreeg twee dochters.

Na een echtscheiding met haar eerste echtgenoot, kwam ze in een communistisch radicaal milieu terecht, waarvan ze zich later distantieerde: communisme is gebaseerd op haat.

Ze hertrouwde in 1945 met Gottfried Lessing, Duits immigrant en overtuigd communist. Lessing was tweemaal getrouwd en heeft drie kinderen. Ze kregen samen een zoontje, Peter, maar ook dit huwelijk hield geen stand.

Na haar tweede echtscheiding in 1949 vertrok ze vanuit Rhodesië naar Londen in Engeland. Maar het Londen van de jaren '50 bleek allerminst het gedroomde paradijs. "Het was allemaal zo sjofel. Ik woonde met mijn jonge zoon in een vervallen, goor, koud, verschrikkelijk huis. Men had niet eens de moeite genomen de schade door de bombardementen in de oorlog te herstellen", zei ze in een interview in The Sunday Times.

1949, The Grass is Singing (Het zingende gras)
Haar eerste roman, The Grass is Singing, verscheen na haar terugkeer naar Engeland in 1949.
The grass is singing, gaat over de Afrikaanse periode in haar leven, over de vergiftigende uitwerking van rassenscheiding in Rhodesië. Een heerszuchtige egoïstische vrouw kan door haar koele ongenaakbaarheid geen contact met haar echtgenoot krijgen en komt voortdurend in conflict met de bedienden op hun farm in Zuid-Afrika.
Een somber, welhaast tragisch verhaal over een mislukt huwelijk dat zich afspeelt op een afgelegen ontginning in Zuidelijk Afrika. De schrijfster schetst op voortreffelijke wijze de verhouding blanke-neger en die van de blanken onderling. Ook het karakter van de vrouwelijke hoofdpersoon met al haar frustraties komt goed over.

De schrijfster had een moeilijke en ongelukkige jeugd en haar teksten over het leven in de Britse kolonies van Afrika zijn vol mededogen met het lege bestaan van de Britse kolonisten, als ook met de troosteloze situatie van de inheemse bevolking.

In de naoorlogse jaren keerde Lessing zich steeds meer van het communisme af en verliet de partij in 1954 voorgoed.

1962 The Golden Notebook (Het Gouden Boek) is een roman over een schrijfster in crisis die door de feministische beweging vooral gelezen is als een boek over de strijd tussen de seksen.
Dit boek is als volgt geconstrueerd: een roman met de titel Vrije Vrouwen, vormt het raam - verdeeld in vijf stukken die weer gescheiden zijn door de verschillende fasen van de Vier Boeken, bijgehouden door Anna Wulf, schrijfster en hoofdpersoon uit Vrije Vrouwen. Ze doet dat om voor zichzelf de dingen uit elkaar te houden, maar na haar psychische breakdown ziet ze de samenhang en ze begint een gouden notitieboek waarin alle draden samenkomen. Heel veel dialogen en discussies, waarin de verschillende thema's steeds weer terugkomen en minutieuze beschrijvingen van A.'s gevoelens.

'The Golden Notebook' werd algemeen gezien als het eerste, grote feministische werk en betekende haar haar grote doorbraak. Ook de jury die haar in 2007 de Nobelprijs voor de Literatuur toekende, refereerde er aan: "De ontluikende feministische beweging zag het als een baanbrekend werk en het behoort tot het handjevol boeken dat de kijk van de 20e eeuw op de man-vrouwverhoudingen verbeeldt." Zelf heeft Lessing het zo nooit ervaren. Voor haar was het een werk over de jaren veertig en vijftig, toen men zich in de communistische partij, waar ze lid van was, al druk bezighield met het 'vrouwenvraagstuk'. Ze zou zich ook tegen bepaalde feministen afzetten: "Ze deden zo minachtend over vrouwen. Ze hadden het over vrouwen zonder carrière alsof ze afval waren. Dat heeft veel kwaad aangericht."

Haar meest autobiografisch werk 'Children of Violence' (Kinderen van het geweld), een vijfluik gebaseerd op de eerste 30 jaar van haar leven, begint met het naar de hoofdpersoon genoemde Martha Quest (1964), dan volgen Een goed huwelijk (1964), De echo van de storm (1964), Gestrand (1965) en De stad met vier poorten (1969). De volgens Lessing essentie van de cyclus is "hoe het geweten van een individu werkt in de confrontatie met een grote groep".

Ze krijgt belangstelling voor het mystieke en esoterische. Beïnvloed door Soefi Idris Shah, gelooft ze dat mensen zich zouden kunnen bevrijden als ze zouden begrijpen hoe hun eigen lot samenhing met dat van de maatschappij.

Op latere leeftijd raakte Lessing geïnteresseerd in science-fiction en schreef de vijfdelige cyclus 'Canopus in Argos' (1979-83).

Na deze cyclus publiceerde zij twee realistische romans. Vooral om de critici een hak te zetten deed ze dat onder het pseudoniem Jane Somers. De twee romans (waarin ouderdom en liefde de centrale thema’s zijn) verschenen in het Nederlands als Oud en eenzaam en In de herfst van het leven.

1985 The Good Terrorist (De barmhartige terroriste)
Doris Lessing werpt een ironische blik op een groep naïeve radicalen die in naam van het idealisme hun omgeving terroriseren.

Het vijfde kind (1988) is een beklemmende parabel over schuld en het verborgen kwaad in de mens, de bundel Londen bekeken (1992) bevat verhalen die zijn gesitueerd in het hedendaagse Londen.

1994 Under My Skin (autobiografie)
Toen Doris Lessing hoorde dat er in de Verenigde Staten niet minder dan vijf biografen onafhankelijk van elkaar in de weer waren om op basis van haar werk en eigen research haar levensverhaal te schrijven, nam ze het heft in eigen hand en zette zich aan haar autobiografie.
Het eerste deel, Under My Skin (vertaald als Onder mijn huid), is in 1994 verschenen. Het beslaat de eerste dertig jaar van haar leven.
Het tweede deel, Walking in the Shade (In de schaduw), volgde in 1997. Dat gaat over haar ervaringen in Engeland van 1949 tot 1962.
In plaats van een derde deel schreef ze de in de jaren ‘60 spelende roman Het huis van Julia (The Sweetest Dream, 2001).

1999 Mara en Dann
Duizenden jaren in de toekomst zijn een broer en zus, van jongsaf op de vlucht omdat ze horen tot een in ongenade gevallen koninklijke familie, op zoek naar hun ware identiteit. Zij sluiten zich aan bij de migratie naar het noorden, weg van de droogte uit het zuiden. We volgen de twee kinderen op hun barre tocht. In de loop der jaren groeit Dann uit tot een van de aanvoerders in de bloedige burgeroorlog, terwijl Mara hardnekkig blijft vertrouwen op de beschaving.

2001 The Sweetest Dream (Het huis van Julia)
Londen, de jaren zestig, Julia, opvangmoeder van alle probleemjongeren en recalcitrante pubers uit de stad, biedt een grote groep mensen onderdak in haar huis. Het huis van Julia is een veilige plek waar iedereen gelijk is en waar alle politieke ideeën en toekomstdromen geuit kunnen worden. Londen, de jaren negentig. De jongeren van toen zijn nu volwassen. De meest idealistische zwarte jongen van toen is een corrupte politicus geworden, de rechtse blanke jongen leidt nu een liefdadigheidsinstelling. In een droog-ironische, maar zeer heldere stijl schetst Lessing in Het huis van Julia hoe helende of vernietigende ervaringen iemands eindbestemming kunnen bepalen, waardoor de toekomst een volkomen onverwachte wending kan nemen.
Doris Lessing schreef deze niet-autobiografische roman ('er is geen gelijkenis met bestaande personen'), zoals ze zelf zegt, i.p.v. deel drie van haar autobiografie waarmee ze te veel mensen zou kwetsen.
Het eerste deel van de roman heeft een typische jaren zestig sfeer: spil is 'kameraad Johnny', die gelooft in ideologieen en niet in persoonlijke relaties. Vandaar dat hij zijn moeder Julia en zijn ex-vrouw Frances in hun altijd al bomvolle Londense huis zonder enige scrupules opscheept met zijn (stief)kinderen, vrouwen, vrienden, etc.
In het tweede gedeelte beschrijft Lessing de oogst van de idealistische jaren zestig: Johnny's stiefdochter bestrijdt aids, honger, en corruptie in Afrika; een idealistische zwarte jongen van toen is nu een corrupte politicus geworden, etc.
Boeiende, retrospectieve politieke en sociale roman waarin de Britse auteur haar uiteindelijke visie geeft op de jaren zestig, op alle ideologieen en utopia's waarin men toen geloofde en wat daar van over bleef.

2003 The Grandmothers De grootmoeders
Als er één schrijver is die in staat is de waarheid over de condition humaine op papier te zetten, dan is het wel Doris Lessing. Zij bewijst dat opnieuw in De grootmoeders. Dit verhaal gaat over twee hechte vriendinnen die verliefd worden op elkaars zonen, ontlokte vooral in de Verenigde Staten heftige reacties. Doris Lessing schreef met De grootmoeders een intrigerend verhaal waarin ze op meesterlijke wijze de diepste verlangens van haar personages blootlegt.

2005 Het verhaal van Generaal Dann, Mara's dochter, Griot en de sneeuwhond
In de nieuwe roman van Doris Lessing is Dann generaal geworden. Mensen kijken naar hem op en zien een groot leider in hem. Hij begint een lange tocht naar de grote ijsvlakten van het noorden, een fascinerende reis vol avonturen en ontmoetingen die hem uiteindelijk naar de ontdekking van een geheime bibliotheek leidt.

'The Cleft'
'De wet van Lessing: je bent nooit te oud om excentriek te zijn', kopte The Times eind 2006 boven een interview met Doris Lessing. De aanleiding: haar laatste boek 'The Cleft' ('De spleet'), vulgair synoniem voor het vrouwelijke geslachtsorgaan. In 'The Cleft' zet Lessing een maatschappij neer die uitsluitend uit maagdelijke vrouwen bestaat die alleen meisjes baren. De vrouwen leven harmonisch met elkaar, tot er op onverklaarbare wijze jongentjes worden geboren. Deze worden meteen als monsters betiteld. Het is sciencefiction, een genre dat Lessing eerder beoefende en volgens haar grotelijks onderschat wordt. Maar de schrijfster toonde zich in de Times hoogst serieus. "Ik denk dat mannen een nieuwe uitvinding waren", zei ze. "Ze hebben nieuwe ideeën, maar ze zijn grillig, je kunt niet op ze rekenen. Ze hebben zich nog niet gestabiliseerd. Vrouwen hebben een soort soliditeit. Ze zijn ernstig en geworteld, zelfs als we er zelf niet zo over denken."

2007 De Nobelprijs voor de Literatuur is dit jaar toegekend aan de inmiddels 87-jarige Doris Lessing. Zij wordt door het comité omschreven als ,,een heldendichter van de vrouwelijke ervaringen die met scepticisme, vuur en visionaire kracht een verdeelde beschaving aan een nauwkeurig onderzoek heeft onderworpen''. Lessing is de elfde vrouw die de belangrijkste onderscheiding in de literatuur ontvangt.

Websites: www.the-ledge.com


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 9.

Tweets by kunstbus