kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

E.J. Potgieter

Nederlandse zakenman, schrijver en dichter.

Bekend vanwege zijn beroemde gedicht Holland met de vermaarde beginregels:
'Grauw is uw hemel en stormig uw strand,
naakt zijn uw duinen en effen uw velden,
u schiep natuur met een stiefmoeders hand,
toch heb ik innig u lief, o mijn land!'

De romanticus Everhardus Johannes Potgieter (1808-1875) is vooral bekend als de oprichter van het letterkundige tijdschrift De Gids, waarin hij zich profileerde als een vaderlandslievende liberaal. Potgieter liet echter ook een indrukwekkend poëzie-oeuvre na, dat sterk afwijkt van het in de negentiende eeuw zo populaire dichtwerk van de domineedichters Nicolaas Beets en J.J. L. ten Kate. Vooraanstaande Tachtigers als Kloos en Verwey zagen Potgieter zelfs als een voorloper van hun vernieuwende beweging.
Potgieters dichtwerk is zeer gevarieerd: naast imitaties van zeventiende-eeuwse gezangen in de Liedekens van Bontekoe schreef hij op de actualiteit geënte gedichten en veel liefdespoëzie. in zijn satires manifesteert zich een maatschappelijk engagement; in de erotische poëzie geeft hij op een zeer eigenzinnige manier vorm aan heimelijke verlangens.

Levensloop
Na lager onderwijs in Zwolle kwam Everhardus Johannus Potgieter (Zwolle, 27 juni 1808 – Amsterdam, 3 februari 1875) vanwege financiële problemen van zijn ouders als 13-jarige bij zijn tante in Amsterdam in de leerhandel terecht; volgde daar wel enig voortgezet onderwijs maar was toch vnl. autodidact.

Toen tante in 1827 uit economische motieven naar Antwerpen vertrok, ging Potgieter mee, maar drie jaar later, na de Belgische Opstand kwamen ze weer terug naar Nederland. Potgieter schreef toen al gedichten in de stijl van die tijd: gelegenheidsgedichten en een enkele zedenpreek op rijm. Maar zijn voorkeur ging uit naar de romantische dichters, zoals de Engelsman Lord Byron (1788-1824) en de Fransen Alphonse de Lamartine (1790-1869) en Victor Hugo (1802-1885).

Na 1832 maakte hij deel uit van een groep dichters, waaronder Arnout Drost (1810-1834) en Reinier Bakhuizen van den Brink (1810-1865), die zich wilden afzetten tegen de oudere generatie. Zij eisten van hun kritieken op literaire werken meer dan alleen een signalering.

Potgieter maakte recensies voor het tijdschrift De Muzen en in 1837 voor De Gids, waarvan hij samen met Bakhuizen van den Brink de koers bepaalde. Daarnaast bleef hij zijn hele leven lang gedichten schrijven.

De gids
In 1837 was Potgieter medeoprichter van het progressief liberale literaire tijdschrift "De Gids", waarvan hij tot 1865 redacteur was. Potgieter probeerde de ondernemingslust van Nederlanders te prikkelen en verwees hiervoor naar de nationale glorie uit de 17e eeuw, naar welke glorietijd het zijn tijdgenoten terug wilde 'gidsen'.
In 1865 ontstond er een conflict in de redactie over een tweetal artikelen van Busken Huet, die tot gevolg had dat in Busken Huet en Potgieter uit de redactie stapten.

Werken:
- Liedekens van Bontekoe (1840), een aantal gedichten die hij de held Willem Ysbrantszn Bontekoe in de mond legt, maar welke hijzelf bedacht.
- Jan, Jannetje en hun jongste kind (1842). Jan Salie, het jongste kind uit dit werk, werd zeer geliefd bij de Nederlandse lezer.
- Het Rijksmuseum te Amsterdam (1844) waarin de zeventiende eeuw wordt beschreven.
- Florence uit 1868 is een dichterlijke reisimpressie.
- Gedroomd paardrijden (1875). Potgieter schreef dit omvangrijke werk in strakke rijmschema's.

Websites: www.dbnl.org, cf.hum.uva.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 57.