kunstbus







Een midzomernachtsdroom

Een midzomernachtsdroom (A Midsummer Night's Dream) is een romantische komedie van William Shakespeare. Het is het enige stuk, naast The Tempest, dat Shakespeare niet baseerde op een ouder toneelstuk of verhaal. Het stuk beschrijft de avonturen van vier jonge geliefden, en een groep amateuracteurs in een bos dat verlicht is door de maan. Het verhaal vertelt de manier waarop de vier geliefden en de acteurs met elkaar omgaan, alsook met de feeŽn die het bos bewonen. Het stuk is de basis voor vele opera's, films, muziekstukken en andere toneelstukken.

Historiek
Het is niet exact bekend wanneer het is geschreven en voor het eerst vertolkt werd. Men denkt wel met enige zekerheid dat dit werk is ontstaan tussen 1594 en 1596. Sommigen zijn van mening dat het stuk geschreven is in opdracht van een aristocratische familie voor een huwelijk: veel huwelijken vonden plaats in 1596. Ook wordt gedacht dat het stuk zou geschreven kunnen zijn voor de koningin voor het feest van Sint Johannes de Doper. Er bestaat geen concreet bewijsmateriaal om beide gebeurtenissen te linken aan het ontstaan van het theaterstuk. In beide gevallen zou het zijn opgevoerd in The Theatre en wat later in de Globe in Londen.

Er bestaat ook geen bekende bron voor het toneelstuk, hoewel bepaalde fragmenten teruggevoerd kunnen worden tot de klassieke literatuur. Bijvoorbeeld het verhaal van Pyramus en Thisbe, verteld in Ovidius' Metamorphoses, alsook is er de transformatie van achterwerk naar kont (bottom naar ass) wat uit het stuk van Apuleius The Golden Ass komt. Shakespeare moet beide werken hebben bestudeerd. Daarbij komt nog dat Shakespeare ook aan Romeo en Julia werkte, terwijl hij Een midzomernachtsdroom' schreef. Het is mogelijk dat hij Pyramus en Thisbe als een komische herschrijving gebruikte voor het tragische stuk. Een bron van informatie is ook het over het algemeen genegeerde stuk The Knight's Tale van Geoffrey Chaucers Canterbury Tales.

Personages in Een Midzomernachtsdroom:
Puck of Robin Goodfellow
Oberon: Koning van de feeŽn
Titania: Koningin van de feeŽn
Lysander: verliefd op Hermia
Demetrius: verliefd op Hermia
Hermia: verliefd op Lysander
Helena: verliefd op Demetrius
Egeus: vader van Hermia
Theseus: Hertog van Athene
Hippolyta: Koningin van de amazones.
Nick Bottom: wever
Peter Quince: timmerman
Francis Flute: acteur
Robin Starveling: kleermaker
Tom Snout: denker
Snug: houtsnijder
Philostrate: hoofd van het feestcomitee
Peaseblossom: fee
Spinneweb: fee
Mosterdzaadje: fee

Synopsis
Het verhaal kent drie verschillende verhaallijnen die aan elkaar verbonden worden door de viering van het huwelijk van hertog Theseus met de amazonekoningin Hippolyta.

In de beginscŤne zien we Hermia in een discussie met haar vader Egeus; haar vader wil dat ze huwt met zijn favoriete kandidaat Demetrius, maar Hermia weigert. Als reactie citeert Egeus een oude Atheense wet, die stelt dat de dochter verplicht is de vrijer te huwen die de vader kiest, of anders de doodstraf kan krijgen, of tot een levenslange kuisheid veroordeeld wordt, en dient de godin Diana te aanbidden als een non. Hermia en haar geliefde Lysander besluiten daarop om te gaan vluchten, door het bos bij nacht. Hermia licht haar beste vriendin Helena in omtrent haar plannen, maar Helena is recent aan het herstellen van een liefdesweigering van Demetrius, en Helena vat het plan op om Demetrius voor zich te winnen, door de plannen van Hermia te verraden aan Demetrius. Demetrius volgt Helena en gaat achter Hermia aan. Demetrius gaat op zoek en jaagt op Hermia, die op haar beurt op zoek gaat naar Lysander waarvan ze gescheiden is geraakt.

Ondertussen arriveren Oberon, de koning van de feeŽn, en zijn vrouw Titania, koningin van de feeŽn, in hetzelfde bos, om het huwelijk tussen Theseus en Hippolyta bij te wonen. Oberon en Titania zijn van elkaar vervreemd omdat Titania weigert haar knecht aan Oberon af te staan, om Oberons schildknaap te zijn. Omdat de moeder van de jongen een van de aanbidsters was van Titiana, zoekt Oberon Titania te straffen voor haar ongehoorzaamheid jegens zijn verzoek. Hij recruteert de kapoen Puck (ook wel bekend als Robin Goodfellow, of Hobgoblin) om hem te helpen een magisch sap te verkrijgen van een bloem. Het sap zorgt ervoor dat het slachtoffer verliefd wordt op het eerste levende wezen dat het ziet, wanneer het wakker wordt. Oberon zorgt ervoor dat het sap opgenomen wordt door Titania, zodat Titania afgeleid wordt, en hij haar kan dwingen de knaap af te geven.

De zaken worden nog complexer wanneer Oberon kennismaakt met de Atheense geliefden, hij geeft Puck de opdracht om de magische bloem ook te gebruiken op hen, om hen te helpen. Door Pucks vergissing zijn de twee geliefden van Hermia op slag verliefd op Helena, en zien ze Hermia niet meer staan. De vier geliefden maken heel de nacht ruzie met elkaar, ze raken elkaar bijna kwijt in het donker, en zijn verloren in het net van de liefde.

Ondertussen dienen zich een paar brutale arbeiders aan, om voor Theseus' huwelijk een gemeen toneelspel op te voeren over Pyramus en Thisbe, en ze gaan aan de rand van het bos het stuk instuderen. Nick Bottom, een wever met weinig geluk, wordt opgemerkt door Puck, Puck verandert Nick Bottoms hoofd in de kop van een ezel. Titania wordt wakker door het gezang van Nick Bottom, en wordt onmiddellijk verliefd op hem. Ze behandelt hem alsof hij een nobele en respectabele heer is, ze baadt hem in haar liefde. Terwijl ze in dit stadium van devotie verkeert, komt ze Oberon tegen, en geeft hem heel gewoontjes de jonge knaap.

Nu Oberon zijn doel bereikt heeft, laat hij Titania vrij en geeft Puck het bevel dat hij de ezelskop van het hoofd van Bottom moet verwijderen. De magische uitwerking van de bloem op Lysander wordt verbroken, maar wordt toegestaan om nog door te werken op Demetrius zodat Demetrius zijn liefde voor Helena kan doen opflakkeren. De feeŽn verdwijnen dan, en Theseus en Hippolyta doen hun opwachting in het bos, tijdens een vroege jacht. Ze wekken de geliefden en omdat Demetrius niet meer van Hermia houdt, verbreekt Theseus Egeus' eis, en organiseert een groepshuwelijk. De geliefden beslissen dan maar dat de gebeurtenissen van de nacht ervoor een droom moet geweest zijn. Nadat ze allen het bos verlaten wordt Nick Bottom wakker, en ook hij beslist dat hij een droom meegemaakt heeft, waar geen man een redelijke verklaring voor kan geven.

In Athene kijken Theseus, Hippolyta en de geliefde naar de opvoering van Pyramus en Thisbe. Het is onnozel en slecht opgevoerd, maar het doet iedereen ontspannen, en nadat de arbeiders de Bergomask - dat is een rustieke dans - hebben opgevoerd, gaat iedereen slapen. Eindelijk, als de nacht valt, zegenen Oberon en Titania het huis, zijn bewoners en de toekomstige kinderen van de pasgetrouwden.

Aanpassingen aan het stuk
Na de Engelse Renaissance werd Een midzomernachtsdroom nooit volledig gespeeld tot in de jaren 1840. Het werd sterk aangepast in zulke vormen als Henry Purcell muzikale aanpassingen op de Fairy Queen van (1692), of in verkorte versies waarbij Nick Bottom het belangrijkste personage werd.

De Victoriaanse versie
In 1840 bracht Mevrouw Vestris het stuk op het toneel, met een relatief volledige tekst, en ze rekte het stuk nogal uit door er muziekstukken en balletscŤnes aan toe te voegen. Vestris vertolkte de rol van Oberon. En voor de volgende 70 jaar werden de rollen van Oberon en Puck vertolkt door vrouwen. Na het succes van Vestris' productie bleef het 19de eeuw theater de A Midsummer Night's Dream behandelen als een kans voor groot spektakel, vaak met een acteursbestand van 100 of meer. Grote en gedetailleerde sets werden gemaakt voor het paleis en het bos, en de feeŽn bleken uitgedost te zijn als ballerina's. De zeer geliefde ouverture uit 1826 van Felix Mendelssohn werd zeer vaak gebruikt tijdens deze periode, en de tekst van het stuk werd aangepast zodat er meer tijd was voor muziek en dans.

Granville-Barker en andere...
In de vroege 20ste eeuw ontstond er reactie tegen dit groot spektakel. De innovatieve regisseur Harley Granville-Barker introduceerde in 1914 een nieuwe modernere manier om het stuk te spelen. Hij verwijderde de enorme casting en de muziek van Mendelssohn, en gebruikte in de plaats Elizabethaanse volksmuziek. Hij verving de enorme sets door een simpelere oplossing van beschilderde gordijnen. Hij gebruikte een compleet originele visie omtrent de feeŽn, hij zag de feeŽn eerder als robotachtige insectenwezens gebaseerd op Cambodjaanse folklore. Dat verhoogde de eenvoud en legde de nadruk op de fantasie van de regisseur.

Max Reinhardt
De Duitse regisseur Max Reinhardt bracht maar liefst dertien keer Een Midzomernachtsdroom in het theater in de periode 1905 tot 1934. Hierbij introduceerde hij een ontwapenende set. Nadat hij Duitsland heeft moeten ontvluchten maakte hij een meer spectaculaire openluchtversie van het stuk dat hij in september 1934 liet opvoeren in de Hollywood Bowl. De schelp van de Hollywood Bowl werd verwijderd en vervangen door een bos dat geplant was in tonnen aarde, speciaal voor de gelegenheid. Er werd een speciaal gangpad aangelegd tussen het stadium om de huwelijksprocessie uit te voeren die ingevoegd was tussen stuk IV en V, compleet met toortsen, de acteurs waren John Lodge, William Farnum, Sterling Holloway, Olivia de Havilland en Mickey Rooney. De muziek werd verzorgd door het orkest van Erich Wolfgang Korngold (een jonge Oostenrijkse componist, die een carriŤre opbouwde in Hollywood) met een opnieuw georkestreerde versie van Mendelssohns toneelmuziek. Door de sterkte van deze productie heeft Warner Brothers Reinhardt een contract gegeven om een filmversie van het toneelstuk te regisseren. Het was voor Hollywood de eerste Shakespeare-onderneming sinds Taming of the Shrew 1929 met Douglas Fairbanks en Mary Pickford. Mickey Rooney als Puck en Olivia de Havilland als Hermia waren de enige acteurs die een rol kregen in de filmversie.

Brook
Een andere mijlpaal in de productie van het toneelstuk was dat van Peter Brook in 1971. Brook veegde elke traditie omtrent het stuk weg. Hij liet het opvoeren in een witte doos, met mannelijke feeŽn, die circustruukjes uitvoerden zoals trapezekunstjes. Brook introduceerde ook het populaire idee om te dubbelen. De personages voor dit artistiek kunstje waren Theseus/Oberon en Hippolyta/Titiana, alsof hij wilde suggereren dat de feeŽnwereld een spiegelversie is van de wereld der stervelingen. Sinds Brooks productie voelden regisseurs zich vrij om hun fantasie te gebruiken, en voor zichzelf te beslissen wat het verhaal betekent, en om dat visueel over te maken op de bŁhne. In het bijzonder is er een verhoogde hoeveelheid aan seksualiteit geweest op de bŁhne. Omdat veel regisseurs het paleis bekeken als een plaats van absolute zelfbeheersing en repressie, terwijl het bos een symbool van wildheid, ongehinderde seksualiteit kan zijn, wat zowel bevrijdend als angstaanjagend kan zijn.

Verfilmingen
Het toneelstuk van William Shakespeare heeft velen geÔnspireerd tot verfilming.

1935: Geregisseerd door Max Reinhardt en William Dieterle met James Cagney als Nick Bottom, Mickey Rooney als Puck, Olivia de Havilland als Hermia, Joe E. Brown als Francis Flute, Dick Powell als Lysander en Victor Jory als Oberon. Veel van de acteurs hadden nog nooit Shakespeare gespeeld, en zouden het ook nooit meer doen. Cagney en Brown, die nochtans heel begeerd waren voor de rollen, en goede kritieken hebben ontvangen, wilden geen Shakespeare meer doen. Dick Powell, die Lysander vertolkte, was verschrikkelijk en paste niet voor de rol, zei Powell zelf, na de productie. Er werd veel van Mendelssohns muziek gebruikt, maar geherorkestreerd door Erich Korngold. De balletscŤnes werden gechoreografeerd door Bronislava Nijinska. De film won twee Academy Awards.

1968: Geregisseerd door Peter Hall met Ian Holm als Puck, Diana Rigg als Helena, Helen Mirren als Hermia, Ian Richardson als Oberon en Judi Dench als Titania. Deze film is gebaseerd op Halls populaire Royal Shakespeare Company-productie, wat avantgardistisch was in die periode. Men kijkt er op terug als wat gedateerd, met minirokjes en 1960 dominerende sfeer.

1982: A Midsummer Night's Sex Comedy: Geregisseerd door Woody Allen met onder andere Woody Allen zelf en zijn toenmalige vrouw Mia Farrow. Het is geen hilarische bewerking van het origineel, het vertelt het verhaal waar de koppeltjes hun relatie laten onderwerpen aan allerhande testen, in een gezamenlijk vakantieoord met als thema western. Het is bijna een hommage aan William Shakespeare van Woody Allen zijn werk. Hoewel hij niet de originele plot gebruikt, of ťťn van Shakespeares dialogen, in zijn film.

1996: Geregisseerd door Adrian Noble met Desmond Barrit als Bottom, Finbar Lynch als Puck, Alex Jennings als Oberon/Theseus en Lindsay Duncan als Hippolyta/Titania. Deze film is gebaseerd op de populaire Royal Shakespeare Company-productie. Zijn kunstdesign is excentriek, het bos bestaat uit zwevende lampen, met een reuzeparaplu voor Titania.

1999: Geregisseerd door Michael Hoffman met o.a. Kevin Kline als Nick Bottom, Rupert Everett als Oberon, Michelle Pfeiffer als Titania, Sophie Marceau als Hippolyta, Christian Bale als Demitrius en Calista Flockhart als Helena. Dit stuk verhuist de omgeving, in plaats van in Athene speelt het stuk zich af in Toscane in de late 19de eeuw.

1999: A Midsummer Night's Dream geregisseerd en geschreven door James Kerwin met Travis Schuldt als Demetrius speelt zich af in een surrealistisch dorp van technomuziek en eeuwenoude symbolen.

2002: A Midsummer Night's Rave geregisseerd door Gil Cates Jr. Deze adaptatie veranderde de omgeving in een moderne raveparty. Puck is in dit verhaal een drugshandelaar, de magische bloem werd vervangen door magische ecstacy. De Koning en Koningin van de feeŽn zijn de gastheren van de party en de diskjockey. Andere aanpassingen zijn de naamsveranderingen van de personages; Lysander wordt Xander.

2005: Shakespeare Re-Told, een BBC-tv-drama met Johnny Vegas als Nick Bottom, Dean Lennox Kelly als Puck, Bill Paterson als Theo(Egeus), Sharon Small als Titania, Zoe Tapper als Hermia, Michelle Bonnard als Helena. Dit is een moderne versie, dat zich afspeelt in de tegenwoordige tijd. Het speelt zich af in een vakantiepark waar het feest wordt gehouden voor de verloving van Hermia en James (Lysander). Het beschikt over de drie parallelle verhaallijnen, de feeŽn, ondeugendheid, hallucinaties en humor, van het originele stuk. De dialogen zijn modern, met een allusie naar Shakespeares originele dialogen.

Andere bewerkingen van A Midsummer Night's Dream

Muzikaal
Toneelmuziek De ouverture (1826) en de achtergrondmuziek (1842) werden gecomponeerd door Felix Mendelssohn en werd gebruikt in de meeste theateropvoeringen, doorheen de 19de eeuw. Mendelssohn schreef de balletversie alsook de beroemde huwelijksmars, die bij bruiloften over gans de wereld wordt gebruikt. Het ballet werd later herzien en aangepast door de choreografe Maurius Petipa voor het Imperial Ballet van Sint-Petersburg in Rusland met extra muziek, en adapties aan Mendelssohns muziek door Lťon Minkus. Het stuk met de aangepaste choreografie en muziek ging in premiŤre op 14 juli 1876.

Opera
Het stuk werd ook gebruikt en aangepast voor opera met muziek van Benjamin Britten het libretto werd geschreven door Britten met Peter Pears. De opera ging voor het eerst in premiŤre op 1 juni 1960 te (Aldeburgh) (Engeland). Semi opera: The Fairy Queen van Henry Purcell bestaat uit een verzameling masques, bedoeld voor tussen de acten van het stuk. Ook is het stuk minimaal herschreven, om toepasselijk te zijn op het publiek van de 17de eeuw.

Literatuur
Drama Botho StrauŖ, Der Park (1983) is gebaseerd op de personages, en motieven van A Midsummer Night's Dream
A Kidsummer Night's Dream is een andere adaptatie van het stuk
A midsummer Night's Dream (Love and a Bit with a Donkey) is een homofiele versie op het verhaal, aangepast door Stuart Draper

Stripverhalen
. Voor zijn serie van de The SandmanNeil Gaiman verwerkte hij een fantasierijke hervertelling van de originele A Midsummer Night's Dream in zijn werk Dream County. Het heeft verschillende prijzen gewonnen, en wordt ondersheiden als het enige stripverhaal dat ooit een World Fantasy Awardgewonnen heeft.
. In 2006 gebruikte striptekenaar Brooke McEldowney, tekenaar van 9 Chickweed Lane en Pibgorn, het verhaal in een 20ste eeuw-tijd en gebruikte zijn personages uit zijn strips als de originele personages van A Midsummer Night's Dream in zijn strip Pibgorn.
. A Midwinter Morning's Tale is een strip uit de serie Corto Maltese door striptekenaar Hugo Pratt Oberon, Puck, Morgan le Fey en Merlijn verschijnen in de strip als een representatie van de Keltische en de Galische sprookjeswezens. Ze kiezen Corto Maltese als hun ridder om voor hun te vechten tegen een mogelijke Duitse invasie, in de context van eerste wereldoorlog.

Boek
. Magic Street (2005) door Orson Scott Card herbezoekt het werk als een continuÔteit, onder het mom dat het verhaal van Shakespeare eigenlijk afkomstig is van ware interacties met het feeŽnvolk.
. A Midsummers Night's Gene (1997) door Andrew Harman
. Faerie Tale (1988) door Raymond E. Feist bevat vele referenties naar de mythische personages die voorkomen in Shakespeares A Midsummer Night's Dream.

Animatiefilm
. 2005 xxxHolic-A Midsummer Night's Dream: werd vertoond in de bioscoop, en vertoonde lichte overeenkomsten met het theaterstuk.
. Disney-clip: Enkele figuren uit A Midsummer Night's Dream werden verwerkt in een korte Disney-animatiefilm, waarbij Mickey Mouse de rol van Lysander vertolkt, Minnie Mouse die van Hermia, Donald Duck is Demetrius en Katrien Duck Helena. Ze zijn te zien in aflevering 11 van Mickey Mouse Works (1999) en in House of Mouse (2001), twee Amerikaanse televisieseries.

Disneys animatiereeks Gargoyles gebruikt vele personages van A Midsummer Night's Dream inclusief Oberon, Titiana, Puck. In deze reeks neemt Puck de vorm aan van Owen, de loyale assistente van de schurk Xandros. Later wordt Puck de leermeester van Xandros' zoon, Alex, en is bereid plezier te beleven ten koste van anderen.

Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Een_midzomernachtsdroom.


privacybeleid